Vernieuwende Amerikaanse boerderijen in Fryslân gebundeld in boek

Een eeuw geleden was de Amerikaanse boerderij het bedrijf van de toekomst. Toch zijn er slechts zestien gebouwd in Fryslân. Deze bijzondere boerderijen zijn nu gebundeld in een boek gemaakt door Hans de Haan en Jacob H.P. van der Vaart.
Schrijvers Hans de Haan en Jacob H.P. van der Vaart © Omrop Fryslân, Klazina Hofstee
Alles voor de koe, want als het goed gaat met de koe, dan gaat het ook goed met de boer. Dat hoort als een gedachte van nu, maar bijna honderd jaar geleden was de zorg voor de koe al het uitgangspunt voor de ontwikkeling van een nieuw soort boerderij in Fryslân.
De Amerikaanse boerderij zorgde voor een grote sprong naar voren in de mechanisatie van het boerenbedrijf. Hans de Haan en Jacob van der Vaart, beiden verbonden aan de Boerderijenstichting Fryslân, wilden deze bijzondere boerderijen een plaats geven in de Friese agrarische geschiedenis en schreven er een boek over.

Frisse lucht voor de koeien

Boerenzoon Lammert Simons Brouwer uit Minnertsga was begin vorige eeuw de grote motor achter de nieuwe Amerikaanse boerderij op het Friese platteland. Hij stak als jongeman van 20 jaar in 1911 de oceaan over naar Amerika.
Daar zag hij grote boerderijen met veel ramen, frisse lucht voor de koeien en een hoge hooizolder. De vernieuwingen nam hij bijna tien jaar later mee terug naar het vaderland.
Een Amerikaanse boerderij © Boerderijstichting Fryslân
Een van die vernieuwingen was de zogenaamde koeienbeugel. Koeien werden vroeger in een stal vastgemaakt met touwen. In geval van brand was het een flinke klus voor een boer om zijn koeien snel los te maken en dat lukte vaak ook niet. Met de nieuwe ijzeren beugel was de koe met één klik los.

Snel achterhaald

Zo snel als de Amerikaanse boerderijen werden gebouwd in Fryslân, zo vlug was de modernisering ook al weer achterhaald. Na de Tweede Wereldoorlog was er geen geld meer om zulke grote boerderijen te bouwen. Bovendien stapten boeren over op het maken van kuil in plaats van hooi.
Klazina Hofstee van Buro de Vries ging met de schrijvers naar de eerste Amerikaanse boerderij in Fryslân: Hoeve Leta in Scharsterbrug