Ministerraad draagt Eise Eisinga Planetarium voor als UNESCO Werelderfgoed

Het Eise Eisinga Planetarium in Franeker is voorgedragen als UNESCO Werelderfgoed. De ministerraad is vrijdag tot dit besluit gekomen. Waarschijnlijk wordt het dossier in januari overhandigd. Dan zou het Planetarium in het voorjaar van 2023 werelderfgoed kunnen zijn.
Beelden van het Eise Eisinga Planetarium:
De voordracht is gedaan door minister Van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. "Het Planetarium is een iconisch instrument dat de astronomie letterlijk dichter bij de mens heeft gebracht", verklaart de minister. "Een inschrijving op de werelderfgoedlijst is een wereldwijde erkenning van de bijzondere waarde."
Eerder was er al financiële steun van de gemeente Waadhoeke, de provincie Fryslân en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed om het planetarium deze status te geven.

Oudste werkende planetarium

Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium is het oudste planetarium ter wereld dat nog werkt. De Friese wolfabrikant Eise Eisinga was tussen 1774 en 1781 bezig om het planetarium in elkaar te zetten.
Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium in Franeker © Omrop Fryslân, Jantine Weidenaar
De plannen om het tot werelderfgoed te maken zijn er ook al een poos. In 2003 was er een bestuurslid die met het idee kwam. "Sinds 2010 zijn we officieel kandidaat", zegt directeur Adrie Warmenhoven.
In Fryslân hebben de Waddenzee en het Ir. D.F. Woudagemaal bij Lemmer het predicaat werelderfgoed, net als een deel van de Koloniën van Weldadigheid oan de Oost- en Westvierdeparten.
Eise Eisinga bouwde het bewegende schaalmodel van het zonnestelsel in het plafond van zijn eigen woonkamer. In 1825 werd het planetarium gekocht door de Nederlandse staat, die het in 1859 aan de stad Franeker overdroeg. Die stelde het open als museum. Sinds 1967 is het een Rijksmonument en als voorbeeld van de Verlichtingstijd is het ook opgenomen in de Canon van Nederland.
Warmenhoven is zeer te spreken met de voordracht door het ministerie. "Dit is een ontzettend belangrijke stap", zegt hij. De Nederlandse staat is de enige die nominaties kan doen, dus deze stap is essentieel.
Wetenschapshistoricus Arjen Dijkstra deed onderzoek naar Eise Eisinga en vertelde daar deze week over: