Capaciteitsproblemen elektriciteitsnet nog erger dan eerder gedacht

De capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet in Fryslân zijn alarmerender dan eerder werd gedacht. Als er niet snel wat verandert zit heel Fryslân 'op slot', zegt netbeheerder Liander.
Liander legt in het WTC-gebied nieuwe buizen aan © Timo Jepkema, Omrop Fryslân
Dat heeft in eerste instantie voornamelijk gevolgen voor bedrijven en ondernemers, maar ook voor kleine duurzame initiatieven. De gevolgen zijn niet alleen economisch gezien groot, ook de duurzaamheidsambitie van Fryslân staat onder druk.
Er zijn nog veel meer knelpunten bijgekomen.
Peter Hofland (Liander)
De meeste capaciteitsproblemen kan Liander pas over enkele jaren verhelpen. Waar er afgelopen voorjaar vooral problemen waren in Leeuwarden en Heerenveen, zit nu eigenlijk de gehele provincie op slot. "Er zijn nog veel meer knelpunten bij gekomen", zegt Peter Hofland van Liander.
Dat betekent dat nieuwe bronnen van energie, zoals wind- en zonneparken tot die tijd moeten wachten. De vraag is of de provincie Fryslân haar Regionale Energie Strategie (RES) dan nog wel gaat halen. Daarin is afgesproken dat de provincie in 2030 zelf drie terrawattuur aan elektriciteit moet opwekken. Dat is drie miljard kilowattuur.

Bedrijven worden bijgepraat: situatie nijpend

Bedrijven in Fryslân die veel elektriciteit nodig hebben, worden op dit moment bijgepraat over de nijpende situatie. Die is te verdelen in twee categorieën: het leveren van stroom en het terugleveren van bedrijven aan het net, door bijvoorbeeld zonne- en windenergie. Voor beide geldt dat er zowat geen kilowatt meer bij kan.
Het gaat om zogenoemde 'grootverbruikaansluitingen'. Dat zijn aansluitingen groter dan 3x80 ampère. Binnenkort volgen nieuwe resultaten van een onderzoek van Tennet. Zij proberen met 'managementcongestie' te kijken hoe ze ruimte kunnen maken.
"Tegen een vergoeding worden dan wind- of zonneparken tijdelijk uitgeschakeld", zegt Hofland. Zo ontstaat er even ruimte op het overvolle net. Het is echter niet duidelijk of dat helpt. "In het ergste geval niet."

Opwaardering niet in 2025 klaar

Voor de vraag naar elektriciteit is een volledige opwaardering van het bestaande elektriciteitsnet nodig, niet alleen in Fryslân, maar ook in bijvoorbeeld de Noordoostpolder.
Op 37 plaatsen gaat volgend jaar de schep de grond in. Daarvoor moeten er 300 elektriciteitshuisjes bij komen die Liander 'compacte stations' noemt. Er wordt 2.100 kilometer kabel aangelegd. Het werk moet in 2025 klaar zijn.
Werkzaamheden Liander © Liander
Een voorbeeld is het gebied zuidelijk van Leeuwarden, dat zich uitstrekt van het Van Harinxmakanaal tot en met de noordkant van het dorp Wytgaard. Zowel voor het afnemen van elektriciteit als voor het terugleveren van opgewekte energie geldt daar dat de maximale grenzen van het verdeelstation bereikt zijn. Een zwaarder stroomnet is pas gepland in de loop van 2027.
De doelstelling van het Klimaatakkoord is om in Nederland 35 terawattuur aan nieuwe energie op te wekken in 2030. Fryslân gaat daar drie terrawattuur aan bijdragen. Dat is drie miljard kilowatuur (kWh).