Q&A: "Op elk Fries kampioenschap fierljeppen zijn er verrassingen "

Het Fries kampioenschap (FK) fierljeppen is zaterdag 4 september in Winsum. Omrop Fryslân is natuurlijk bij de belangrijkste Friese fierljepwedstrijd van het jaar. Volg het op radio, televisie en online vanaf 13.30 uur.
Sportverslaggever Freark Wijma vertelt alvast wat we kunnen verwachten:
© Martin de Jong / Omrop Fryslân
Wat maakt het FK zo bijzonder?
"Het is voor de meeste Friese ljeppers de belangrijkste wedstrijd van het jaar. Iedereen droomt van een Sulveren Pols, of een Glêzen Ljepster.
Vijf ljeppers springen in een Friese trui. Dat betekent dat die ljepper klassementswinnaar is in zijn categorie, zeg maar zoals Ajax landskampioen is bij het voetbal. Op het FK begint iedereen weer op nul, dus op papier kun je wel de beste van het seizoen zijn, maar je moet het op die dag nog wel laten zien. En dat spanningsveld maakt het FK nou net zo mooi. Dat geeft het FK een extra dimensie.
Er zijn altijd verrassingen. Zo heeft titelverdediger Rutger Piersma afgelopen seizoen maar een keer een wedstrijd gewonnen. Toevallig was dat het FK. Hij sprong net over de 20 meter en niemand kwam daar meer overheen.
Om tot zulke topsprongen boven de 21 meter te komen, moeten de ljeppers steeds meer risico nemen. Ze wagen meer, zoeken de grens op en die wordt ook iedere keer verlegd. De kans dat het misgaat, is daardoor ook groter en daarom zie je ook vaker natsprongen."
Wisse Broekstra © Martin de Jong
Wie moeten we in de gaten houden op het FK?
"Hanneke Westert is bij de meisjes echt een kanshebber voor de Glêzen Ljepster. Het zou zomaar kunnen dat zij als meisje de vrouwen verslaat. Maar normaal gesproken zijn Marrit van der Wal en Tessa Kramer de grote kanshebbers voor de wisselprijs. Het is maar net wie die dag het verste springt.
Bij de junioren is Wisse Broekstra iemand om in de gaten te houden. Hij was afgelopen jaar Fries kampioen bij de jongens. Hij heeft het Nederland jongensrecord op 20,72 meter gezet. Het zou zomaar kunnen dat de senioren niet over zijn afstand komen. Oane Galama is evenwel de man in vorm, de concurrentie komt van Sytse Bokma en Nard Brandsma. Ysbrand Galama is de gevaarlijkste outsider."
Jorrit Bouwstra © Martin de Jong
Het is geen sport voor 'gevulde koeken' zeg maar.
Freark Wijma
Is fierljeppen moeilijk om te doen?
"Het lijkt heel simpel, maar voor de sporter komt er heel wat bij kijken. Er kan veel misgaan onderweg in die acht seconden tussen aanloop en uitsprong.
Het is een hele fysieke sport. Bij de aanloop van 30 meter moet je als een sprinter vol gas geven, dan klim je in de pols met maximale krachtinspanning terwijl je zo'n elf meter boven het water hangt en aan de andere kant val je met een grote klap in het zandbed. Ik kan je vertellen, dat voel je wel in het lichaam hoor. Als je dan vijf sprongen hebt gedaan, ben je kapot. Het is geen sport voor 'gevulde koeken' zeg maar.
Je moet lenig zijn, sterk en vlug, de coördinatie en techniek hebben om de pols recht aan de andere kant te krijgen. Het zou zo een atletieknummer kunnen zijn. Dat zeggen buitenlandse commentatoren ook vaak. Ze zitten er met open mond naar te kijken en verbazen zich erover dat de ljeppers hun voeten niet breken.
Eigenlijk is het een circusnummer, maar ze kijken er vol bewondering en respect naar. Het kan een olympisch onderdeel worden, maar dan moet de rest van de wereld het ook oppikken."
Wat feiten:
Oane Galama © Martin de Jong
Wat heb je zelf met het fierljeppen?
"Als jongen van een jaar of vijftien maakte ik kennis met de sport. Wij woonden in Buitenpost en daar was, en is nog altijd, een fierljepschans. Op een dag zag ik een briefje van oud-ljepper en FK-winnaars Bjinse Wolters. Je kon vijf lessen krijgen voor vijf gulden. Zo zijn mijn broer en ik begonnen, ik was net nog een junior.
Mijn broer is zelf in 1986 Fries kampioen geworden bij de junioren. Zelf heb ik in de jaren tachtig een paar keer meegedaan aan het FK, maar dat was ook omdat ieder lid van de bond toen kon meedoen. Ik kon net als Hendrik Murk Haanstra knap meekomen in de B-klasse.
Ik heb de oude situatie in Winsum nog meegemaakt, dat er gefierljept werd zonder vaste schansen. Er werden voor de kroeg wat houten pallets op straat gelegd, vloerbedekking eroverheen en dan sprongen we over de gracht heen. In 1986 kwamen er vaste schansen. Daarmee werd het professioneler.
Mijn hoogtepunt was dat ik clubkampioen werd. Toen is een foto gemaakt met mij, Gerhard Vlieger en Etty Spriensma, beide oud-topljeppers die veel betekend hebben in de fierljepperij. Etty Kramer-Spriensma is nu voorzitter van de Friese fierljepbond en moeder van Tessa Kramer die bij de dames springt. Die foto is nostalgie, maar ook mooi omdat ik later in mijn werk natuurlijk weer contact met ze kreeg."
Tessa Kramer © Martin de Jong
Tot slot: waarom moeten we naar het FK kijken?
"Het is een fijne sport om naar te kijken, er is veel actie. Het is een combinatie van turnen en atletiek. En je kunt het makkelijk volgen. Ook als je het voor het eerst kijkt, begrijp je het. Er is maar één regel: de verste sprong wint."
De winnende sprong van Thewis Hobma in 2011 op het FK:

Fierljep Kafee

Op vrijdag 3 september (18.00 en 19.00 uur) geeft Omrop Fryslân radio een vooruitblik op het FK in het Fierljep Kafee vanuit het Fierljepmuseum in Noordbergum (bij oud-ljepper Hannes Scherjon).
We kijken terug op het FK van 2011 met de nummers 1, 2 en 3 van toen: Thewis Hobma, Bart Helmholt en Hannes Scherjon. Ook Hylke de Boer (Fries kampioen junioren 1973) is te gast.
Presentatie is in handen van Gerrit de Boer met side-kick Hendrik Murk Haanstra.
Fierljep Kafee 3 september: radio 18.00-19.00 uur
FK 4 september: radio, televisie en online vanaf 13.30 uur
Het Nederlands kampioenschap is op 18 september in Burgum. Ook daar doen we verslag van op radio, televisie en online.