Tien Friese gemeentes hebben nog nooit een vrouwelijke burgemeester gehad

Vrouwen zijn steeds beter in beeld voor de positie van burgemeester. Dat zegt commissaris van Koning Arno Brok. Zes van de achttien burgemeesters in Fryslân zijn vrouw. Tien gemeentes hadden echter nog nooit een vrouw aan het roer.
© ANP
Kennisplatform de Collegetafel heeft onderzoek gedaan voor het blad Binnenlands Bestuur. Landelijk gezien hebben 120 van de 355 gemeentes nog nooit een vrouwelijke burgemeester gehad. Vier zelfs nog nooit een vrouwelijke wethouder.
Brok vindt dat de burgemeesterspositie een afspiegeling moet zijn van de samenleving. "Met mijn kabinetschef heb ik dan ook de strategie ingezet om meer vrouwen aan het roer van de gemeente te krijgen." Binnen het provinciehuis kijken ze dan van tevoren ook al naar geschikte vrouwelijke kandidaten. "Als wij weten dat een gemeente vrijkomt, dan zoeken wij meteen al naar vrouwen die daar passen. Die vragen wij dan om eens goed na te denken of die post niet wat voor haar is."
Vrouwen zijn in opmars in Fryslân.
Jannewietske de Vries
In Fryslân gaat het volgens Brok heel goed. Van de achttien burgemeesters zijn er zes vrouw. Ook de dijkgraaf is een vrouw. Vijf vrouwelijke burgemeesters zijn gekomen in de tijd dat Brok commissaris is. Dat is een positieve ontwikkeling vindt Jannewietske de Vries, burgemeester van Súdwest-Fryslân. "Met Brok hebben we een hele actieve commissaris op dit gebied. Vrouwen zijn in opmars in Fryslân."

Nog geen vrouw in tien gemeentes

Toch heeft die opmars tien gemeentes nog niet bereikt. Er is nog nooit een vrouw burgemeester geweest in Achtkarspelen, Ameland, Dantumadiel, De Fryske Marren, Harlingen Heerenveen, Ooststellingwerf, Smallingerland, Weststellingwerf en Noardeast-Fryslân. (Dongeradeel had eerder wel een vrouw aan het roer. Die gemeente ging op 1 januari 2019 op in Noardeast-Fryslân).
In Harlingen is woensdag duidelijk geworden dat er 25 kandidaten zijn voor het burgemeesterschap. Negen daarvan zijn vrouw. CDA-fractievoorzitter Hendrik Sijtsma is lid van de vertrouwenscommissie. Hij zegt te gaan voor de beste kandidaat en niet per se voor een vrouw: "Want de beste kan ook een vrouw zijn." Verder wil Sijtsma er niets over kwijt.

Opsterland en de eilanden doen het goed

Twee Friese gemeentes doen het ook landelijk gezien goed: Opsterland en Vlieland. In beide gemeentes zit al zeker twaalf jaar een vrouwelijke burgemeester. Op Vlieland zat erst Baukje Galama (2005-2009), daarna Ella Schadd twee keer als waarnemer en nu sinds 2015 Tineke Schokker.
In Opsterland zat eerst Francisca Ravestein (2008-2014), daarna kwam Marian Jager-Woltgens als waarnemer (2014, waarnemend) en sinds 2014 Ellen van Selm.
Opvallend is dat de Friese Waddeneilanden het meest aantrekkelijk zijn voor vrouwen. Alleen op Ameland zit een man. Brok heeft daar wel een verklaring voor: "Het vrouwelijke karakter past beter bij de politiek op de eilanden. Ze zijn minder masculien en passen goed in het vrijzinnige denken. Je hebt daar te maken met een juttersmentaliteit." Op Vlieland vroegen ze zelfs om een vrouw, zegt Brok: "De raad vroeg eigenlijk om het jongere zusje van mevrouw Schokker."
Verslaggever Hayo Bootsma over de Friese vrouwelijke burgemeesters

Bedrijfsleven

Bestuurskundige Rieks Osinga van de Thorbecke Academie van NHL Stenden Hogeschool ziet een parallel met het bedrijfsleven. "Daar zijn vrouwen ook ondervertegenwoordigd in topposities. Dat is triest, maar waar."
Toch ziet Osinga lichtpuntjes. Vooral omdat de sollicitaties voor het ambt steeds democratischer worden: "Het gebeurt niet meer achter de schermen. Kijk bijvoorbeeld naar Harlingen. Hoe open die procedure is." Toch wringt er nog wel een schoen, zegt Osinga. ""Je ziet toch altijd dat mensen solliciteren die al een politieke achtergrond hebben. En daar zijn, weer helaas, mannen. in de meerderheid."