In je Uppie yn it Frysk: âlderein bepraat mei-inoar belangrike tema's oer de telefoan

14 apr 2020 - 07:17

In soad âlderein is of fielt him allinnich. Hielendal no't se yn tiden fan it coronafirus gjin of minder besite ûntfange kinne. Om dizze minsken út harren isolemint te heljen, betocht Alet Klarenbeek it projekt 'In je Uppie aan de lijn'. Alderein bellet mei elkoar yn in groepsgesprek. En dat kin sûnt dizze wike ek yn de Fryske taal.

Foto: Marije Kuiper

Al jierren praat Alet Klarenbeek fan it projekt UP! mei âlderein. "In verpleeghuizen, wijk- of dorpsgebouwen organiseert UP! gespreksmiddagen rondom een bepaald thema. Door middel van ontmoeting willen wij mensen op een persoonlijke, realistische manier met elkaar in gesprek brengen over schurende thema's die ertoe doen als je ouder wordt, zoals afscheid, spijt en familie."

Alet Klarenbeek oer it projekt UP!

Klarenbeek rekket net útpraat oer wat der bart at sy mei in groepke 65-plussers byinoar sit. "Er ontstaan zulke bijzondere dingen, iedere keer weer. Het gaat niet eens om de grote, indrukwekkende verhalen. Soms zijn het juist de verhalen met dat ene kleine of subtiele detail dat je tot het bot raakt. Bijvoorbeeld het verhaal van een man die vertelde over dat hij zijn vader nooit heeft kunnen vertellen dat hij van hem hield. Kort voor diens overlijden hield hij net even wat langer dan normaal de hand van zijn vader vast. Achteraf gaf hem dat enorm veel steun, omdat hij met dat kleine gebaar zijn vader duidelijk heeft kunnen maken dat hij van zijn vader hield. Zulke verhalen raken je."

Door met leeftijdsgenoten over belangrijke thema's te praten, kun je tot verhelderende inzichten komen. Soms juist door mensen van wie je het niet verwacht.

Alet Klarenbeek, inisjatyfnimmer

De groep minsken dy't mei-inoar yn petear giet ken inoar bytiden fan it doarp, mar somtiden ek net. "Je hebt altijd een haantje-de-voorste in de groep zitten, die meteen het woord neemt. Maar soms zijn het juist de kat-uit-de-boom-kijkers die aan het woord komen en de hele groep kippenvel geven met hun verhaal. Onze bedoeling is dat mensen steun bij elkaar vinden. Als je alleen bent blijf je vaak in je eigen cirkelredeneringen hangen. Door met leeftijdsgenoten over belangrijke thema's te praten, kun je tot verhelderende inzichten komen. Soms juist door mensen van wie je het niet verwacht."

Iensumheid útfergrutte

Sûnt 2018 organisearret UP! gesprekmoetings yn Fryslân en yn de rest fan Nederlân, mar sûnt it útbrekken fan it coronafirus moat eltsenien thúsbliuwe. "De eenzaamheid wordt nu extra uitvergroot. Niet alleen voor deze ouderen die om een praatje verlegen zitten, maar eigenlijk voor heel Nederland. Iedereen ervaart nu wat het betekent om eenzaam te zijn, of in ieder geval wat het inhoudt om je opgesloten te voelen, in je eentje in je huis. Dat verbindt extra in deze tijd."

Alet Klarenbeek - Foto: Marije Kuiper

Om de gesprekken dochs fuort te setten, betochten Klarenbeek en it team fan UP! in tillefoanyske fariant: In je Uppie aan de lijn. "We hebben inmiddels zo'n twintig testgesprekken gehad en afgelopen maandag hebben we het eerste 'officiële' gesprek gevoerd en dat ging verrassend goed."

Technyk

In soad âlderein hat him tsjintwurdich wol ferdjippe yn de technyske mooglikheden fan Skype, FaceTime of byldbeljen, dochs binne de gesprekken fan 'In je Uppie aan de lijn' foarearst allinnich mei lûd. "Zo zorgen wij ervoor dat mensen met de ouderwetse telefoon aan een snoer ook gewoon kunnen deelnemen." It ynbeljen freget lykwols noch wol wat ferdjipping. "Mensen moeten zich eerst via de UP website aanmelden. Ze krijgen dan een telefoonnummer en inlogcode toegezonden die ze nodig hebben om in te bellen. Het is dus handig om die code bij de hand te houden. Meedoen is gratis, je betaalt alleen je gebruikelijke gesprekskosten." En oft it net spannend is? "Het lijkt misschien eng om mee te doen, omdat je niemand kent. Dat valt wel mee en geldt voor elke deelnemer. Je zal zien, het ijs is zo gebroken."

Klarenbeek leit út dat it allegear wol makliker kinne moatte soe, mar de grutte tillefoanproviders hawwe op dit momint troch it coronafirus net genôch tillefoannûmers beskikber om de gesprekken oan te bieden. "Dus als er nog een aanbieder is die ons daarin wil ondersteunen, dan zouden wij daar enorm bij gebaat zijn", seit Klarenbeek mei klam.

Gesprekslieder

De tillefoangesprekken wurde laat troch in profesjoneel gesprekslieder dy't der foar soarget dat alle dielnimmers oan bar komme, mar dy't der ek foar soarget dat it petear struktuer hâldt. "De gesprekleider begint altijd met een culturele opening om mensen alvast tot nadenken te zetten, bijvoorbeeld met een gedicht, verhaal of songtekst." Gewoanwei kinne de dielnimmers fan UP! inoar sjen, mar no't de gesprekken tillefoanysk holden wurde, hat de organisaasje wat betocht om it dochs wat persoanliker te meitsjen.

"Aan ieder gesprek doen zes tot acht mensen mee. De gespreksleider vraagt iedereen om zich voor te stellen door zijn naam en leeftijd te noemen, maar ook door te vertellen hoe zijn uitzicht eruit ziet. Daardoor wordt eigenlijk iedereen zich ervan bewust dat we allemaal in hetzelfde schuitje van 'thuis opgesloten' zitten. Dat verbindt al direct en breekt het ijs."

Tema's 'In je Uppie aan de lijn yn it Frysk'

Yn de moanne april hat 'In je Uppie aan de lijn yn it Frysk' in oantal tema's úttocht dêr't oer praat wurde kin, lykas op 'e nij begjinne; freonskip; famylje; treast en thús. "Wij bieden dit expliciet in het Fries", fertelt Klarenbeek. Sels is se in Fries om utens, dy't no yn Amsterdam wennet. "Het Fries is niet mijn 'memmetaal' maar ik kom uit Oentsjerk en ik vind het Fries een enorm rijke taal. Het is belangrijk dat mensen zich in hun moedertaal kunnen uiten als ze over existentiële vraagstukken praten. In die taal kun je het beste jezelf zijn en nuance aanbrengen."

(advertinsje)
(advertinsje)