Dit hat de fotosyktocht fan it Fries Museum opsmiten

02 apr 2020 - 09:59

It wie mar in eksperimint fan it Fries Museum, mar it pakt út as in sukses. It museum skeakelet it grutte publyk yn om te helpen by it ûndersyk nei bysûndere fotokolleksjes. Yn febrewaris hat it Fries Museum 74 glêsnegativen fan foar der Earste Wrâldoarloch op de webside set. Fia de media, sosjale kanalen en histoaryske ferieningen kaam der allerhanne ynformaasje boppe wetter. Dêrom giet it Fries Museum troch mei it nei bûten bringen fan foto-mystearjes.

Foto: Collectie Fries Museum, Leeuwarden | Schenking familie Krol

It is in foarm fan 'crowdsourcing': it Fries Museum hat 74 glêsnegativen digitalisearre en online set. Sa kin eltsenien genietsje fan de foto's en boppedat meitinke oer wa't der eins op stiet en wêr't dy plaatsjes krekt makke binne. Bekend wie dat de negativen yn 2001 oan it museum jûn binne troch de famylje Krol. Op de foto's steane in soad buorkerijen, groepsfoto's en portretten fan Friezen yn de doetiidske klaaiïng.

"We hebben een hele uitgebreide collectie foto's die via schenkingen en dergelijke in het museum zijn beland. We weten daar soms weinig van. Ten eerste omdat we deze foto's recent hebben gedigitaliseerd, hebben wij ze nu echt pas in beeld. En ten tweede moeten we ons onderzoek vaak beperken tot de tentoonstellingen die we voorbereiden," leit museumdirekteur Kris Callens út.

Sneupe op Street View

Guon sneupers wisten wol wat sy mei de foto's moasten. "Leuk is dat een persoon op Google Street View is gaan zoeken naar de boerderijen die waren afgebeeld op de foto's. Dat geeft aan dat niet alleen een toevallig familielid van een fotograaf of geportretteerde wat kan doen, maar dat ook iedereen die zin heeft mee kan speuren," seit Callens.

It die bliken dat ien fan de pleatsen yn Ypekolsgea stiet, njonken Wâldsein. Mei help fan de Histoaryske Feriening fan Wâldsein, de doarpskrante en famylje fan de fotograaf koene dêrnei wer oare fotolokaasjes en minsken in namme krije.

De foto's binne makke troch Sjerp Jans Tromp (1858-1928), in boeresoan fan Ypekolsgea. Hy wie hobbyfotograaf en hat om 1910 hinne syn eigen omjouwing fêstlein. Dy perioade is tige wichtich yn de skiednis fan de fotografy, just om't hieltyd mear partikulieren harren eigen wrâld fêstlizze koene.

Direkteur fan it Fries Museum, Kris Callens

Hjirûnder trije foarbylden fan wat de syktocht opsmiten hat:

Foto: Collectie Fries Museum, Leeuwarden | Schenking familie Krol

Mei de peaskeko

Op de foto hjirboppe stiet Wiebe van der Wal (1889-1978), dy't yn Wâldsdein in slachterij hie. Hy wie in soan fan Jacob van der Wal en Marijke van der Brug. Wat de namme is fan de knecht op de foto, is noch net bekend. De âlden fan Wiebe giene nei harren pensjonearring rintenierjen yn in hûs yn Ypekolsgea, dêr't fotograaf Tromp ek weikaam.

De ko op de foto is in saneamde 'peaskeko', dat wie ko dy't tsjin 'e peaskedagen slachte waard. Eltse maitiid waard der sa'n ko keazen troch de slachter, faak in ko dy't op tentoanstellingen yn de prizen fallen wie. Guon slachters paradearren mei harren fersierde ko troch de strjitte. Mooglike klanten koene in bestelling foar de peaskedagen dwaan.

Foto: Collectie Fries Museum, Leeuwarden | Schenking familie Krol

Triomfantlik foar de nije pleats

Dizze foto is makke koart nei it opleverjen fan in nije buorkerij (hjoed-de-dei op it adres Ypekolsgea 7). Op de foto sit boer Anne Douwes Osinga grutsk foar de doarren fan de nije skuorre. Syn frou Neeltje Aukes Nauta sit links fan him. Om harren hinne alle bern en harren partners. Sân fan de minsken posearje yn Fryske dracht en twa fan de manlju hawwe harren pet oan in spiker yn de muorre hongen.

Sittend fan links nei rjochts: Ymkjen Wielinga (1871-1947), Pietrik Schotanus (1878-1967), Corneliske Osinga (1861-1946), Neeltje Aukes Nauta (1833-1912), Anne Douwes Osinga (1831-1912), Sipkjen Osinga (1857-1915), Uilkje Hoekstra (1857-1911), Rinske Tromp (1869-1950), Lieuwkje Hoekstra (1867-1952). Rinske Tromp wie in healsuster fan fotograaf Sjerp Tromp.

Steand: Jurjen Osinga (1874-1954), Michiel Osinga (1871-1934), Jan Attema (1859-1922), Auke Osinga (1859-1947), Tjitte Osinga (1857-1945), Haring Osinga (1868-1930) en Douwe Osinga (1865-1925)

Foto: Collectie Fries Museum, Leeuwarden | Schenking familie Krol
(advertinsje)
(advertinsje)