De toan fan Jan Koops: "Dinosaurussen en kotte rokkies"

14 okt 2021 - 09:49

"Zaoterdag kreeg ik een mailtien van een zestienjaorige knaop die een artikel lezen hadde over censuur in schoeleboeken. Of ik daor niet een kollum over maeken kon. Now wil et geval dat ik nog gien tien menuten daorveur et artikel zels ok zien hadde en doe al docht hier andacht an te besteden. Dat wis en werachies wil ik daor wel wat over kwiet.

In de kop van dat kraanteartikel ston dat dinosaurussen en kotte rokkies mit zin uut schoeleboeken weglaoten wodden.

Et bliekt dat de belangrieke uutgevers van schoeleboeken in oonslaand, heur schrievers en illestraoters weten laoten wat niet in de lesboeken kommen mag; en dat omreden bepaolde schoelen die boeken aanders niet kopen zullen om te bruken as lesmateriaol.

Zo het uutgeveri'je Malmberg een liesien opsteld van omstreden onderwarpen as evolusieleer, astrolegie en horoscopen, spoeken en geesten, dus ok Pokémon. Mar ok een vrouwlike domenee kan niet omreden dat hiel gevulig ligt bi'j de refermatorische schoelen. Etzelde gelt veur blote schoolders, naeveltruigies en tatoeages. En ok kulturele utingen as daans, teniel en film bin taboe, liekas professionele sport daor vule geld mit verdiend wodt.

Et het vule weg van een mederne Inquisitie. Grote dielen van et warkelike leven én risseltaoten van wetenschoppelik onderzuuk wo'n weglaoten, uutgomd, omreden et bepaolde meensken niet zint dat et bestaot. Et zol mi'j niks verbaozen dat d'r ok schoelen binnen die gien globe in de vorm van een bolle in de klasse hebben willen mar een wereldkubus of alliend mar een platte plaete; in de Biebel gaot et ommers over de uutaenden van de eerde. Et planeterium in Franeker zal ok wel niet meugen want neffens de letterlike biebelopvattings dri'jt de zunne om de eerde en niet aandersomme.

In eersten vun ik et allemaole wat andoenlik: och, zoe'n klein kluppien meensken dat nog daenkt en praot in de tael van de Staotevertaeling.
Mar doe ik d'r wat langer bi'j stille ston, doe kreeg ik et wat benauwd. Welke kaante gaon we uut as belangrieke uutgevers de inhoold van heur lesboeken anpassen an de vraoge uut bepaolde hoeken?

Die kiender kriegen dan een verkeerd beeld van wat et echte leven is. Ze meugen niet weten van aandere relaosies as man mit vrouw, ze meugen niet weten van et echte ontstaon van de eerde en de ontwikkelings die d'r daornao west binnen in de evolusie; ze blieven zitten in oolde wereldbeelden daorin manluden et veur et zeggen hebben en vrouwluden aachter et aanrecht staon meugen en kiender kriegen en grootbrengen.

Wat doen die oolden en schoelen heur kiender an? Die kiender kriegen de schrik van heur leven as ze studeren gaon of vrunden kriegen die les kregen hebben uut niet-censureerde boeken.

Lichtkaans raeken ze sociaol aachterop en zullen mar muuilik wennen kunnen an de grote meenskewereld daor ze in terechtekommen.

As jow op schoele altied veurholen is dat de eerde nog mar zoe'n zesduzend jaor oold is, dan moej' nogal wat inhaelen aj' Geologie studeren willen of Archeologie of Steernkunde, of aandere studies daor de oolderdom van et universum en van de eerde van belang binnen.

As de evolusietheorie jow altied as 'verkeerd' brocht is, dan kuj' et wel uut jow heufd zetten en gao Biologie studeren. Et is ommes wetenschoppelijk meer as dudelik antoond dat dieren heur anpassen an een omgeving en langere snaevels kriegen of grotere oren of een aandere kleur annemen!

As de schoeleboeken jow nooit leerd hebben dat d'r ok aandere as man-vrouw-relaosies binnen, of arger nog as jow leerd is dat die aandere relaosies fout, ja zels zundig binnen, hoe kuj' dan as psycholoog, psychiater of pasteraol warker een vrouw helpen die frosselt mit heur identiteit omreden zi'j meer vuult veur vrouwluden as veur manluden?

As jow altied leerd is daj' - om beter te wodden van een ziekte - alliend mar op jow God vertrouwen moeten, hoe kuj' dan warken as verpleegkundige in een ziekehuus?

Et wodt tied dat de kerndoelen van et basisonderwies vule meer dudelikhied geven over waor et onderwies an voldoen moet. Daor zol ok in staon moeten dat schoelekiender niet mit zin zaeken ontholen wodden meugen omreden zoks bepaolde groeperingen niet past.

Dinosaurussen? De jongste kleinzeune kan mi'j d'r aorig wat over vertellen. En kotte rokkies? Och, veurlopig mar even niet daor is et vusen te koold veur mar ankem zoemer meugen ze wat mi'j angaot weer uut de kaaste haeld wodden."

Trefwurden: 
De Toan fan Jan Koops
(Advertinsje)
(Advertinsje)