Simmerblog: Simmer yn De Falom

25 aug 2021 - 18:51

Omrop Fryslân is op roadtrip troch de provinsje: sân wiken lang komme wy del yn ferskate doarpen en stêden. Dit is de lêste wike! Hjoed binne we yn De Falom.

17:56
Oant moarn!

Hjirmei komme we oan de ein fan dit simmerblog. Moarn binne we der wer, dan binne we op De Jouwer. Oant dan!

17:55
Ein fan dit simmerblog
17:27
Andries Peterson skreau in boek oer De Falom

Andries Peterson hat in boek skreaun oer de Falom. "Ik ha in boek skreaun oer de Falom om't ik op in bepaald stuit tocht: 'ik bin hast 75 jier, ik ha ek bern en dy witte totaal net hoe't ik eartiids opgroeid bin', en doe tocht ik 'se moatte dochs witte dat der in tiid west hat dat der gjin sosjale media wie'."

Andries Peterson mei it boek - Foto: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort

Hy krige doe in dokumint fan de Aldheidskeamer yn hannen "út de tiid dat alle minsken hjir in nij adres krigen". Dat dokumint hat er brûkt foar syn boek: "Doe ha ik alle minsken beskreaun dy't dêr yn foarkamen. Ungefear 95 adressen en dat is dan de tiid fan de fyftiger en sechstiger jierren fan de foarige iuw." De Falom is net in grut doarp, mar de fraach nei it boek oer it doarp is grut: "Binnen no-time wie alles fuort. Ik hie hûndert besteld, mar der binne 250 fuortgien. En der wurdt út en troch noch nei it boek frege."

Andries Peterson oer syn boek oer de Falom

16:36
De boarterstún foar elkenien

Yn De Falom hiene se earder gjin boarterstún. Rienk Rozema rûn fiif jier lyn in dwerslesy op, en hat him doe ynset foar de komst fan in boarterstún, en net samar in boarterstún, fertelt er: "Der is in klimrek makke, mei stangen op presys de goeie hichte, dat ik ek myn pull-ups dwaan kin en hjir sporte kin." Hy is hiel wiis mei de tún. "Hartstikke moai, it giet der om dat elkenien meidwaan kin, mei of sûnder beheining. Mar ik fyn it foaral ek moai fan de bern hjir yn it doarp."

Alie Prins hat ek meiholpen om de tún der te krijen, it docht har goed om te hearren dat Rienk der wiis mei is. "Prachtich, dêr ha wy it foar dien. En it is net allinnich foar Rienk, elk doarp hat in boarterstún, mar dy hiene wy noch net." Troch ûnder oare Rozema hat de Falom no in wol in boarterstún: "Yn 2017, nei Rienk syn suggestje om te besykjen jild by inoar te krijen en dat te realisearjen, en dat is slagge."

Rienk Rozema fertelt oer de bysûndere boarterstún yn de Falom

15:32
Slangen spotte yn de Falom
Jakob Hanenburg - Foto: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort

Boskwachter Jakob Hanenburg lit ús de bulten sjen dy't spesjaal makke binne foar de ringslangen. "Sa'n bultsje bestiet út feanmoas, gers, takken, houtsnippers en wy ha der ek noch wat hynderkeutels yn smiten. Alles om te soargjen dat it moai broeit en op goeie temperatuer is foar de ringslangaaien om út te kommen."

Ringslangen - Foto: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort

Kapitein Alie Prins hat de manlju nei it plakje ta brocht, en is no sels ek wol nijsgjirrich: "Ik kin net wachtsje, jong. Ik soe sizze: 'gaan met die banaan!'" Yn de earste bult leit gjin slang, mar by de twadde bult is it raak: "Sjoch, twa slangen!", ropt Hanenburg: "Fantastysk!"

Ferslachjouwer Willem Vermeltfoort sjocht ringslangen

14:39
Op it wetter mei boskwachter Jakob Hanenburg
Ferslachjouwer Willem Vermeltfoort en boskwachter Jakob Hanenburg - Foto: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort
13:48
Oer it wetter op syk nei ringslangen

Alie Prins nimt ús mei nei it ringslangeplak by de Falom, dêr'tst allinne oer it wetter komme kinst. Jakob Hanenburg is boskwachter en kin alles fertelle oer de ringslangen: "In ringslang is wol in op-en-top Nederlânsk bist, yn it ferline wie er frij seldsum, foaral yn Fryslân. Mar de lêste jierren krije we in soad meldingen."

Alie Prins - Foto: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort

Hanenburg tinkt dat it ferbinen fan natoergebieten holpen hat om de slang hjir te krijen. "Skynber wurket it ferbinen natoergebieten dochs op dy wize. As je gebieten ferbine, kinne seldsume soarten fan it iene nei it oare gebiet lûke." Minsken hoege harren lykwols net drok te meitsjen, de bisten binne net giftich en kinne ek net bot bite, seit Hanenburg.

Oer it wetter nei it ringslangplak

12:51
Natuerferbining
Janke-Griet Elzinga - Foto: Omrop Fryslân, Willem Vermeltfoort

De Falom wol in natuerferbining wurde tusken Ljouwert en Lauwerseach, in wetterferbining om krekt te wêzen. "It giet om in 'natte as' sadat bisten as otters fan de Houtwiel en de Sweagermieden nei Lauwerseach ta kinne. No hâldt it hjir op, de feart wurdt trochlutsen. We wolle it wetter ferheegje en trochstreame litte", fertelt Janke-Griet Elzinga fan Doarpsbelang.

"We fine it in geweldich. We genietsje bot fan de natuer en wolle ek graach oan toeristen sjen litte hoe moai it is. We binne buorlju fan de natuer, de hynders rinne hjir los yn it wyld. Ik sis moarns goeiemoarn tsjin se."

Oer in pear moannen soe it wurk klear wêze moatte.

Janke-Griet Elzinga leit út hoe't De Falom Ljouwert en Lauwerseach ferbine moat

11:50
Alice Koolstra-Rozema nimt ús ferslachjouwers mei troch De Falom
11:05
Werom nei oare tiden mei de bokkekarre

Johannes en Coba Wybenga giene altyd mei de bokkekarren nei eveneminten. "By de Spitkeet, 'oogstfeesten' by Dwingeloo, dat soarte fan eveneminten. Dêr ha wy in hiel soad riden, mei bern fan publyk." It like der efkes op dat it bysûndere wurk fuortset wurde soe: "Ien fan ús bernsbern is der ek wer mei begûn, mar dy hat no ek wer ferkearing, dan hâlde se der ek wer mei op."

Lytse bern kinne op de karre sitte en dan meilutsen wurde troch de bokken. Coba stiet hjoed yn âlde klean by de bokkekarre, want dat is ek har doel: "Dêr giet it meast om, om it âlde sjen te litten, sa't dat eartiids wie." Se hat it altyd moai fûn: "It is gesellich, je treffe in hiel protte minsken." Dêrom fynt it se it spitich dat der hieltiten minder riden wurdt. "It bokkeweinriden is eins wol wat yn it ferjit rekke", seit se.

Ferslachjouwer Willem Vermeltfoort sil te bokkeweinriden

9:33
Op de survivalbaan yn De Falom
Johannes Bos, Tjalling Elzinga en Jelmar Luuc Koolstra - Foto: Omrop Fryslân, Johanna Brinkman

Johannes Bos is de eigener fan de survivalbaan dy't by it doarp leit. In diel fan de survivalbaan is oanlein troch survivalfanaten út de regio, dy't tichterby hûs oefenje woene, fertelt Bos. "It is makke troch jonges hjir út 'e buert. Wy sitte wol by ferieningen, mar dat wie doe noch net sa grut. Sa hawwe de jonges, en in protte út de Westereen, der stadichoan mear hindernissen by boud."

Op eigen risiko

De baan wurdt ek wol troch jongelju brûkt, dy't hjir oefenje. "Der is noch wol jeugd hjir út it doarp dy't hjir traint, Tjalling Kooistra begeliedt se dan wol ris wat. En der komme ek noch wol guont út 'e buert, Dokkum of Damwâld." Bos seit mei klam dat de baan gjin boarterstún is, je moatte wol kunde fan it survivaljen ha om de baan brûke te meien: "It wurdt net sa goed mear ûnderholden, dus it is op eigen risiko. Der steane ek buordsjes, je meie der net 'ongetraind' hinne."

Op de survivalbaan yn De Falom

Survivalje mei ferslachjouwer Johanna Brinkman

9:00
Gesellich lintdoarp

Yn in golfkarke skeurt Alice Koolstra-Rozema troch De Falom. "It wurdt ek wolris it 'Venetië van het Noorden' neamd as minsken yn de feart lâns de huzen farre." Se is grutsk op har doarp. "It hat yn 1974 de status fan doarp krigen, der wenje no 250 minsken."

Alice Koolstra-Rozema - Foto: Omrop Fryslân, Johanna Brinkman

It is ûntstien út de feankoloanjes, der is in feart groeven om de turf te ferfieren. "Oan dy feart is it lintdoarp ûntstien." Se fynt it in gesellich doarp. "We binne mei elkoar. Dat kinst sjen oan de boarterstún dy't we mei elkoar realisearre hawwe. Jong en âld komt dêr. De saamhorigheid sit ek yn wat oars. As we patat bakke bringe we ek wat nei dy buorman dy't allinne is. En as ien siik is, rêde we der ek mei."

Troch de Sintrale As binne de minsken noch mear by elkoar kaam. "Earst sieten we der net om te springen, mar it hat ek goede dingen brocht. We kinne no oer de dyk fytse en hoege net mear in kertier te wachtsjen om oer te stekken."

Ferslachjouwer Johanna Brinkman praat mei Alice Koolstra-Rozema

8:00
Goeiemoarn!

It is alwer de sânde - en lêste - wike fan Simmer yn Fryslân! Omrop Fryslân docht sân wiken lang ferslach fan alle simmerske aktiviteiten en sport yn Fryslân. Wy strike del yn ferskate doarpen en stêden. Hjoed binne we yn De Falom!

Simmerblog

Oerdeis is alles te folgjen op de radio, mei ferskate bydragen yn alle programma's. Online is it ek te folgjen yn dit simmerblog mei bydragen en foto's. Om 17.15 oere, en dêrnei yn de werhelling, is Simmer yn Fryslân mei it doarp fan de dei op telefyzje te sjen.

Juster wienen we yn Munnikebuorren. Alles noch efkes neilêze? Dat kin hjir.

Foto: Omrop Fryslân
(Advertinsje)
(Advertinsje)