De toan fan Jan Koops: "Exkuses"

15 jul 2021 - 10:19

"D'r is de leste tied aorig wat te doen over et maeken van exkuses, bi'jgelieks veur et slaverni'jverleden van oons laand.

En vanzels komt dan de vraoge op hoe veer aj' daorin gaon moeten. D'r was al een kollumnist van dagblad Trouw die him ofvreug of ok de Noren exkuses anbieden moeten veur wat de Vikingen - meer as duzend jaor leden - allemaole uuthaeld hebben. Mar, moe'n meensken wel exkuus anbieden veur daoden of uutspraoken die ze niét zéls daon hebben? Et aende is dan toch te zuke zoj' zeggen. Mien opa bi'jgelieks was van nao de ofschaffing van de slavehaandel, mar hi'j hadde bi'j zien baos toch wel een soorte van slaveleven. Now was et een gevulige man die nooit es van him ofbieten zol, dat zien vrouw, mien oma, stapte zo now en dan op hoge bienen naor die baos om de man dudelik te maeken dat et getreiter mar es oflopen wezen mos. Moe'n now de naozaoten van die baos heur exkuses an mi'j anbieden? Want kiek, et minne warkleven dat mien opa hadde het wel deurwarkt in zien kiender en kleinkiender, tot in et dadde en vierde geslaacht zo'k haost zeggen.

Deensdag ston d'r in de Liwwadder een inzunnen stok over exkuses veur et slaverni'jverleden. Daorin wodde een Surinaamse vrouw anhaeld die heur ofvreug hoe zi'j now laast hebben zol van de slaverni'j die al in 1863 ofschaft wodde. Ik vun dat wat een vremde opmarking. Ommes: Kiender of kleinkiender van NSB-ers kun nogal wat over heur henne kriegen deur et oorlogsverleden van heur pappe of opa. Molukkers van de dadde generaosie hebben nog hieltied last van emosies as zi'j d'r bi'j stillestaon wat heur veuroolden in de vuuftiger jaoren beloofd is; beloften die nooit naokommen binnen. Kiender van manluden die in Indië vochten hebben, moe'n soms naor de psychiater vanwegens de oorverdovende stilte in huus en alle vraogen die niet beaantwoord weren.

Mar niet elkeniene het dus bliekber te lieden van zoe´n verleden. Et liekt dus veural ok of te hangen van de vraoge hoe gevulig aj' d´r zels veur binnen. En et zal ok te maeken hebben mit et tiedrek dat verstreken is nao bepaolde veurvalen. Die slaverni'j is roem 150 jaor leden ofschaft; mar de Twiede Wereldoorlog, Indië en de Molukse kwestie, daor hebben tal van meensken nog eigen herinnerings an.

Die Surinaamse vrouw die gien laast het van de slaverni'j die heur veuroolden 0verkommen is: prachtig! Hiel mooi veur heur dat ze daor niet onder te lieden het. Mar d'r bin d'r ok die d'r wél gevulig veur binnen en d'r slim mit ommepakken. En dié meensken zol recht daon wodden moeten. Dat huuft wat mi'j angaot niet deur et anbieden van exkuses, want exkuses anbieden veur waj' zéls niét daon hebben, ja, dat liekt mi'j wat tevule vraogd. Mar je mitleven betugen; uteren daj' et verwarpelik vienen wat d'r gebeurd is in de slaverni'j, dat is dan toch wel et minste daj' doen kunnen.

Politici zollen ál exkuses anbieden moeten veur beleid daor ze wél verantwoordelik veur binnen: de Molukse kwestie en Srebrenica bi'jgelieks. De verantwoordelike meensken daorveur hebben genog gelegenhied had en betugen heur spiet of bieden exksuses an. Mar ho mar. En dan wat de slaachtoffers van de Toeslaggenaffaire andaon is, dat is toch mit gien penne te beschrieven? Ja, de regering treedt of, mar ze gaon veerder liekas is d'r niks gebeurd. Ze holen heur groot of ze vulen heur te groot. Mar groot bi'j aj' je fouten toegeven willen. Groot bi'j aj' zeggen dat et jow spiet dat aandere meensken - mit deur jow toedoen - knoeid binnen. Groot bi'j aj' smartegeld geven zollen an de Molukkers. Groot bi'j aj' besluten dat et oplossen van de Toeslaggenaffaire bovenan staot en eerst oplost wodden moet en dat alle aandere belastingzaeken dan mar even op et buro liggen blieven moeten. En as ik dan wat langer waachten moet op mien belastingkladde, now dan za'k ze dat veur iene keer niet kwaolik nemen."

Trefwurden: 
De Toan fan Jan Koops
(Advertinsje)
(Advertinsje)