Sloophamer gaat in zuivelfabriek Oudega (Sm.): "Dorpshistorie gaat verloren"

03 okt 2020 - 10:29

Als de sloophamer dinsdagochtend in de oude zuivelfabriek van Oudega (Smallingerland) geslagen wordt, gaat er een stuk dorpshistorie verloren. In 1900 werd de fabriek opgericht door een huis met grond aan te kopen door een bestuur dat gevormd werd door vijf Oudegaasters. In 1965 was de fabriek voor het laatst in bedrijf. Daarna werd het gekocht door de gereformeerde kerk in Oudega.

De zuivelfabriek - Foto: Omrop Fryslân, Dirk Baron

Oud-kroegbaas Wietse Welling heeft altijd bij de fabriek gewoond en schreef een boekje over de geschiedenis van zuivelfabriek 'de Hoop' die later 'It Miensker' werd, het gebouw van de gereformeerde kerk. Volgens Welling is directeur Hofstra heel belangrijk geweest voor de zuivelfabriek. "Dat was een baas directeur. De boeren hadden een hekel aan hem, maar dat is dan maar zo. De man had het erg goed voor elkaar." De Hoop gaf altijd een goede prijs voor de melk. "Bijna de hoogste prijs van Fryslân, alleen Aldeboarn gaf meer."

Boerenleenbank

Het melkgeld werd een keer in de veertien dagen uitbetaald aan de boer. De boer kreeg dan een envelopje met contant geld. Het gebeurde regelmatig dat het envelopje gewoon tussen het lid en de bus gestoken werd. De melkbus stond mét dat geld, dan een hele dag aan de weg. In 1962 besloot directeur Hofstra dat het melkgeld voortaan uitbetaald zou worden door de Boerenleenbank. Niet alle boeren waren daar blij mee.

Wietse Welling - Foto: Omrop Fryslân, Geartsje de Vries

1965 was het laatste jaar dat 'de Hoop' in bedrijf was. Mede doordat Hofstra eruit raakte met ziekte, ging de coöperatie een fusie aan met 'de Eendracht' van de Pein. De gereformeerde kerk in Oudega kocht het gebouw om daar haar activiteiten te organiseren.

Opvallend is dat er geen pijp bij de fabriek staat. Welling vertelt dat de gereformeerde kerk dit gebouw gekocht had, het onderhoud aan de pijp te duur vond. Toen de pijp neergehaald werd, moest zijn moeder - die toen de kroeg runde - uit haar huis weg omdat de pijp op haar huis kon vallen. Dat gebeurde niet: de pijp viel precies op de plaats waar hij ook moest vallen.

Gereformeerde kerk

De gereformeerde kerk heeft veel gebruik gemaakt van het gebouw. Er waren allerlei zalen en zaaltjes en er waren veel activiteiten. Toen de kerk een ander gebouw aankocht voor haar activiteiten, kwamen er meerdere bedrijfsleiders in, maar het lukte niet om het gebouw winstgevend te maken. Uiteindelijk kwam het in handen van een projectontwikkelaar die er woningen in zou realiseren, maar met de crisis rond 2008 gingen die plannen de prullenbak in en raakte het gebouw ernstig verwaarloosd.

Twee jaar geleden heeft de gemeente Smallingerland het gekocht. Er is een werkgroep gevormd en deze werkgroep heeft met de gemeente alle opties op een rijtje gezet. De uitkomst was dat het gebouw gesloopt wordt.

In het radioprogramma Buro de Vries is zondag 4 oktober een reportage te horen over de oude zuivelfabriek van Oudega (Sm.).

(Advertentie)
(Advertentie)