Miranda Werkman maakt serie over de GGZ: "Taboedoorbrekend"

31 aug 2020 - 11:00

Acht weken kijkt programmamaker Miranda Werkman voor Omrop Fryslân naar de verhalen van de mensen achter de deuren van GGZ Friesland. Van Franeker tot Dokkum, Lemmer, Leeuwarden en Bolsward komen patiënten en hulpverleners in beeld. De serie Fan binnenút, ferhalen út de GGZ wei past Miranda als een jas. "Ik heb altijd interesse gehad voor de psyche van de mens. Ik wilde vroeger óf maatschappelijk werker worden, óf journalist. Toen heb ik gekozen voor de journalistiek. Het verschil is eigenlijk niet eens zo groot. Je leert veel over hoe mensen in elkaar steken en je zult bij veel mensen thuis komen. Nu komt het heel mooi bij elkaar."

Foto: Omrop Fryslân

Miranda Werkman komt uit Franeker en is opgegroeid met het straatbeeld van patiënten van de GGZ. Ook is ze in haar eindexamentijd als schoonmaakster aan het werk geweest in de gebouwen van GGZ Friesland. "De verhalen van de mensen maakten toen al veel indruk op mij. De vrouw die me elke ochtend weer vroeg wat ze moest doen; nu eerst eten, aankleden, douchen of naar haar werk gaan. Elke dag gaf ik haar hetzelfde antwoord en dan werd ze weer rustig. Of het verhaal van de man die vertelde dat hij het allemaal goed voor elkaar had. Tot hij zijn vrouw verloor. Ik zie hem nog voor me, met zijn grote handen en droevige ogen. Ik dacht; ja, dit kan iedereen overkomen."

De serie 'Fan binnenút, ferhalen út de GGZ wei' is vanaf 31 augustus elke maandag te zien bij Omrop Fryslân. Vanaf 17.15 uur, elk half uur.

Wat was nieuw voor je bij het maken van deze reeks?

"Bij het maken van deze reeks heb ik ook echt gezien dat de hulpvragen onder jongeren toenemen. Is dat omdat het aantal mensen met onbegrepen gedrag toeneemt? Wordt de patiënt ingewikkelder of heviger, of verandert de maatschappij? Een conclusie trekken is lastig. Er is niet één juist antwoord."

Foto: Omrop Fryslân

"Het lijkt erop dat het beeld van de maatschappij aanmerkelijk veranderd is. Als iemand aangeeft een eind aan zijn leven te willen maken, dan moet dat hup, direct worden opgelost. Voel je je niet gelukkig? Moet ook gelijk allemaal worden opgelost. Ik heb nu een paar keer gehoord van mensen die zeggen dat de problematiek en het patiëntenbeeld hetzelfde zijn, maar de maatschappij een ander verwachtingspatroon heeft. Er mag geen ruimte zijn voor als het even niet goed met je gaat. Dan moet je maar zo snel mogelijk een cursus doen, of workshops, om maar het beste uit jezelf te halen. Waar dat heen gaat, daar maak ik me wel eens zorgen over. Ik ben benieuwd hoe de kijker daar tegenover staat na het zien van het programma."

De GGZ is veel in het nieuws en niet altijd positief, hoe heb je je daar in opgesteld?

"We hebben de neiging om de nadruk te leggen op wat er niet goed gaat, maar we kunnen ook laten zien wat er wel goed gaat. Ook journalistiek kunnen we veel doen aan die beeldvorming. Daarom wilde GGZ Friesland zelf ook vooral graag dat deze serie er kwam. Zij zitten met dat stigma, de vooroordelen, het beeld dat mensen van de GGZ hebben dat vaak niet klopt. Het remt soms zelfs de patiënten in hun herstel. Die zien ook dat beeld dat mensen hebben van de GGZ. Een meisje zei: 'Ik wil niet herkenbaar in beeld, want ik wil straks ook nog gewoon een baan'. Maar een andere man wilde juist wel in beeld zijn verhaal vertellen. Die zat zo diep en kan nu met glans in zijn ogen vertellen hoe de GGZ hem heeft geholpen."

Al zou er maar één thuis op de bank zitten en denken 'dat heb ik ook' of 'zo voel ik mij ook', dan heeft het een bijdrage geleverd.

Miranda Werkman over de nieuwe serie

"Dat deze man zijn verhaal in het Fries op televisie vertelt, open en bloot, vind ik taboedoorbrekend. Al zou er maar één iemand thuis op de bank zitten en denken 'dat heb ik ook' of 'zo voel ik mij ook', dan heeft het een bijdrage geleverd. Je hoeft je er niet voor te schamen. Het komt altijd ergens vandaan. Het is niet zo dat je ineens flipt of het leven niet meer aankunt. Er zit altijd een opbouw in. Dus je kunt er heel gemakkelijk over oordelen maar het heeft altijd een reden. Nu zijn vooroordelen niet van gisteren en ook ik heb ze soms. Vooroordelen komen uit prehistorie. Vroeger moesten de mensen daar op af gaan. Is iemand goed of niet, is dit de gevaarlijke stam of zijn het onze vrienden? Net als angst is het zeer functioneel. Vooroordelen ordenen ook je wereld. Het is niet per se verkeerd om vooroordelen te hebben, maar je kunt er wel veel mensen pijn mee doen."

Heb je je ook verdiept in vergelijkbare programma's?

"Er zijn wel meer series gemaakt over instellingen als GGZ Friesland, bijvoorbeeld op landelijke televisie door Tygo Gernandt. Maar die bevestigen juist vaak de vooroordelen. GGZ Friesland wil graag van het stigma af, voor Omrop Fryslân een prachtige kans om achter de vaak gesloten deuren te kijken. Ik hoop dat dit meer begrip en minder taboe voor hulpverleners en patiënten oplevert. Dat het helemaal niet ongewoon is om hulp te vragen of te krijgen. Het was een intensieve samenwerking en de draaidagen waren ook pittig. Met deze kwetsbare doelgroep moet je het juiste moment pakken, en zelf ook goed kunnen aanvoelen hoe ver je kunt gaan. Hoe je binnenkomt is allesbepalend. Mijn verleden bij het GGZ heeft me geholpen dat goed te doen."

Welk verhaal is je het meest bijgebleven?

"Ieder verhaal in de serie is bijzonder, maar wat ik vooral bijzonder vind, is dat de mensen zo moedig waren dat ze het vertellen en konden aangeven waar het vandaan komt. Een veilig gezin en onbezorgde jeugd is zo belangrijk, heb ik geleerd. Dat ik dat had, vond ik heel gewoon. Ik wist niet beter. Maar toen ik naar Zwolle ging voor studie, kwam ik met een hele andere scene in aanraking. Scheidingen, verslaving, geweld, misbruik. Ik heb mijn ouders daar later voor bedankt met een brief dat ze me zo'n stevige basis hebben gegeven. En ook al hoort dat natuurlijk eigenlijk de gewone gang van zaken te zijn, het wil niet zeggen dat als je uit een geborgen gezin komt dat je dan niet in aanraking komt met de GGZ. Er leeft meer achter de gewoonste deuren dan wij weten met ons allen."

(advertinsje)
(advertinsje)