Het gaat slecht met zoetwatervissen, maar Fryslân verricht goed werk

29 jul 2020 - 07:46

De populaties zoetwatervissen in Europa zijn de afgelopen vijftig jaar met 93 procent afgenomen. Die conclusie volgt uit internationaal onderzoek. Het gaat om trekkende zoetwatervissen, zoals zalm, paling en houting. "Het gaat wereldwijd keihard achteruit", zegt Arjan Berkhuysen van de World Fish Migration Foundation. "Nog veel meer dan we hadden verwacht."

Iel - Foto: Shutterstock.com (Jack Perks)

De stichting van Berkhuysen is een van de opdrachtgevers van het onderzoek, dat is uitgevoerd door onder meer de Rijksuniversiteit Groningen. Dat het zo slecht gaat, komt door barrières in het water. "In Nederland hebben we al heel lang allerlei gemalen, stuwen en dammen in het water. Dat blokkeert de routes van de dieren." Het verandert ook de omgeving in het water, waardoor bijvoorbeeld zeeforellen en zalmen geen eitjes meer kunnen leggen.

"In Nederland stikt het van de stuwen en gemalen, omdat we voor een groot deel onder zeeniveau liggen. Het kan dus ook bijna niet anders, je kunt die dammen er niet zomaar uithalen." Die barrières zijn er al langer, maar toch liep het aantal vissen nog harder terug dan Berkhuizen had verwacht.

Vismigratierivier is internationaal voorbeeld

Toch is de Terschellinger ook voorzichtig optimistisch. Zo verrichten onder meer Wetterskip Fryslân en het Groninger waterschap Hunze en Aa's goed werk. "Ze doen ongelooflijk veel om het water weer toegankelijk te maken, bijvoorbeeld door vispassages te bouwen of door stuwen weg te halen die geen functie meer hebben. En in Fryslân hebben we een vismigratierivier die bij de Afsluitdijk wordt gebouwd. Dat is een supergoed, internationaal voorbeeld van hoe je het kunt doen."

Zo moet de vismigratierivier werken:

Er zijn dammen weggehaald en dezelfde dag zwommen er al vissen bovenstrooms. Alsof ze erop zaten te wachten.

Arjan Berkhuysen

De schade is honderden jaren geleden al ingezet, zegt Berkhuysen. No wordt er dus gewerkt aan het herstel, maar dat gaat heel langzaam. "Er moet veel werk verzet worden. Het duurt ook wel een jaar of tien, maar allerlei soorten kunnen op termijn weer terugkomen. Daar ben ik redelijk positief over." Berkhuysen noemt de paling als voorbeeld: daarmee ging het ook heel slecht, maar langzaam maar zeker gaat dat de goede kant weer op. "Je ziet dat het dus ook zin heeft om eraan te werken, dat maakt het ontzettend leuk. Er zijn plekken waar dammen weg zijn gehaald en waar je dan dezelfde dag nog vissen bovenstrooms ziet zwemmen. Alsof ze erop zaten te wachten."

Klimaatverandering werkt nadelig

Fryslân is dus goed bezig, zegt Berkhuysen. Internationaal is het een ander verhaal. "In gebieden als Afrika en Azië zijn ze nog als gekken nieuwe dammen aan het bouwen overal. Daar zie je dat het echt keihard achteruit gaat. Dat komt ook door klimaatverandering, daardoor moeten er dammen gebouwd worden om water vast te houden of om energie op te wekken. Wat dat betreft hebben we als stichting heel wat te doen."

Arjan Berkhuysen over het probleem, de oorzaken en de oplossingen

(Advertentie)
(Advertentie)