Dit jaar al meer tekenbeten in Fryslân dan in heel 2019

18 jul 2020 - 08:09

In Fryslân zijn dit jaar al 335 tekenbeten gemeld. Dat zijn er nu al meer dan in heel 2019, toen de teller op 295 uitkwam. Ook hier rukt het beestje dus steeds verder op. En 50 tot 60 procent van de teken draagt de veroorzaker van de ziekte van Lyme bij zich: de Borrelia-bacterie. Het belangrijkste advies: controleer jezelf na een dagje in het bos, of zelfs in de eigen tuin.

Op tekenradar.nl, waar mensen melding kunnen maken van een tekenbeet of klachten die ze eraan over hebben gehouden, is goed te zien dat de meldingen in Fryslân toenemen. Dit jaar werden de eerste beten al gemeld in begin januari. Vorig jaar was dat een paar weken later. In 2019 meldden Friezen in totaal bijna 300 beten, dit jaar is de teller de 300 al gepasseerd, en het is nog niet eens eind juli.

"Een deel van die piek in meldingen kan ook verklaard worden door de aandacht die er steeds meer is voor de teek", zegt Arnold van Vliet van de Wageningen Universiteit. Hij is, samen met mensen van het RIVM, betrokken bij tekenradar.nl. Eind juni werd de 'Week van de Teek' georganiseerd, om voorlichting te geven over de risico's van tekenbeten.

De tekenmeldingen, zoals te zien in de animatie, worden bijgehouden door wetenschappers van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en de Wageningen Universiteit (WUR). De locaties van de meldingen zijn bij benadering. Soms is het niet mogelijk om te achterhalen waar iemand de beet heeft opgelopen. De kaart geeft daarom vooral een indicatie van het aantal meldingen door het jaar heen.

De locatiedata is niet direct uitgegeven door de wetenschappers. Omrop Fryslân heeft ruim anderhalf jaar lang alle meldingen op Tekenradar bijgehouden en verwerkt in deze kaart.

Tyk - Foto: Omrop Fryslân

In 2017 deden anderhalf miljoen Nederlanders melding van een tekenbeet. Dat is 30 procent meer dan 10 jaar daarvoor, toen er 1,1 miljoen beten werden geregistreerd. In 1996 waren het er zelfs 'maar' 600.000. Uit een recente enquête blijkt bovendien dat 15 procent van de Nederlanders wel eens is gebeten door een teek. In 1996 was dat maar 6 procent.

Klimaatverandering

Een flinke toename dus. De meeste redenen voor die toename hebben te maken met klimaatverandering. Als de buitentemperatuur boven de 5 graden ligt, moet je al rekening houden met tekenactiviteit. En dat komt natuurlijk steeds vaker voor; de winters worden milder en vorstperiodes worden korter en komen minder voor. "Dit zorgt ervoor dat het groeiseizoen van de teek langer wordt", zegt Van Vliet.

Teken hebben zoogdieren nodig zoals reeën en muizen, maar ook vogels, om zich van bloed te voorzien. De dieren zijn ook de dragers van de bacterie die Lyme veroorzaakt. Die dieren profiteren van meer vruchten aan bomen, zoals beukennootjes. Vroeger droegen beuken niet ieder seizoen vrucht, maar door de warmere seizoenen tegenwoordig wel. Zo is er meer voedsel voor de gastheren van de teek, waardoor de teek het hier steeds meer naar zijn zin heeft.

De entree van natuurgebied Nannewiid bij Oudehaske - Foto: Omrop Fryslân, Sian Wierda

Verslaggever Johanna Brinkman op tekenjacht met boswachter Henk-Jan van der Veen

Boswachters hebben veel te maken met teken in hun dagelijks werk. Sinds een jaar of tien wordt er ook preventieve voorlichting gegeven aan boswachters. De ziekte van Lyme is een beroepsziekte, en soms is een boswachter door de ziekte wel een jaar uit de running.

Boswachter Henk-Jan van der Veen werkt onder andere in het Friese natuurgebied Nannewiid en weet precies waar de beestjes zich ophouden in het bos. "Teken leven in bomen en struiken, maar zitten niet al te hoog. Zo kunnen ze dieren en mensen goed benaderen." Zo komen ze veel voor op plekken waar bos overgaat in struikgewas, of struikgewas in gras. De teken weten dat in die overgangsgebieden dieren langskomen, en wachten hun gastheren daar op.

Controleer jezelf

Maar ook op een gazon kunnen de teken voorkomen, zegt Van der Veen. Arnold van Vliet bevestigt dit: "Een derde van de tekenbeten komt uit eigen tuin". Belangrijk is om jezelf te controleren na een dagje natuur, maar dus ook na het zonnebaden bij eigen huis. Als je een teek snel verwijdert is het risico op ziekte klein, maar je moet het dus wel doen. En let ook op of er een kring op de huid komt na de beet, dit is een indicatie van de ziekte van Lyme.

Foto: ANP

Tegenwoordig dragen sommige teken ook een virus bij zich dat hersen- en hersenvliesontsteking kan veroorzaken; het tick-borne encephalitis virus of TBE. Koorts na een tekenbeet kan wijzen op dit virus en het is belangrijk dat mensen dit melden bij hun huisarts.

Vooral grote teken brengen risico met zich mee, zegt boswachter Van der Veen. "Hoe groter de teek, hoe ouder hij is en hoe vaker hij bloed heeft opgenomen van een dier dat mogelijk Lyme bij zich draagt." De kleine teekjes zijn dus minder gevaarlijk dan de grote, maar moet je wel degelijk weghalen.

(advertinsje)
(advertinsje)