Molen De Rat in IJlst krijgt grote opknapbeurt

19 Mei 2020 - 15:49

Bij het water van de Geeuw in IJlst staat molen De Rat. Ondanks dat de molen nog in bedrijf is, staat die dinsdagochtend stil. Dat komt niet alleen omdat er geen wind staat, maar de molen wordt gerenoveerd. Zo zijn de roeden gecontroleerd, het houtwerk van de stelling vervangen en is het 'pothok' opgeknapt. Ook de schuur naast de molen waar het hout van de houtzaagmolen ligt, wordt opgeknapt. De daklatten zijn vervangen en de dakpannen er weer nieuw opgelegd.

Het nieuwe hout voor de molen is deels zelf gezaagd. "Al het hout dat wordt gebruikt, waar mogelijk, produceren wij zelf", vertelt molenaar Symen Jellema. De molen is een van de laatste zaagmolens die nog in bedrijf is. Maar dinsdagochtend blijft de molen stil. "Het mooiste, maar ja Piet zei al "geen wind", dan hadden wij even moeten zagen. Dat doen wij altijd."

"Pothok"

Naast het dak is ook het 'pothok' gerestaureerd. "Dat zit helemaal bovenin, waar de as naar binnen gaat en waar de wieken aan vast zitten", vertelt Jellema. "Daar bestaat de kans op inwateren. Dat 'pothok' zit daar omheen getimmerd en daar zit een kraag in die voorkomt dat het inwatert." Het 'pothok' was versleten en moest daarom worden vernieuwd.

Foto: Omrop Fryslân, Maaike van der Hoek

Er is een onderhoudsplan voor de komende vijftien jaar vastgelegd voor de molen uit 1711. Dat onderhoud kan plaatsvinden door bijvoorbeeld inkomsten van bezoekers, de houtzagerij, maar ook door de gemeente. "Jannewietske de Vries zegt ook wel dat de molen de parel van Súdwest-Fryslân is", aldus Jellema.

Dat de molen nog altijd in bedrijf is, zie je ook als je met de trap naar boven gaat. Daar zie je een grote houtzaag, met een boomstam van vijftien meter erin. Het is een boomstam die al twee jaar in het water heeft gelegen. Daarna kan die pas in de houtzagerij. "Hij mag absoluut niet in tweeën. Het wordt een mast voor een tjalk", vertelt Jellema. Nu er geen bezoekers in de molen komen, haalt de molen enkel inkomsten uit de houtzagerij.

Symen Jellema over molen De Rat

Maar niet alleen de bezoekers mogen niet meer komen, ook de vrijwilligers zitten thuis. "Dat is heel jammer. Maar volgende week mogen ze weer een voor een komen." Er is een speciaal rooster gemaakt, zodat de vrijwilligers weer kunnen helpen in De Rat.

Foto: Omrop Fryslân, Maaike van der Hoek

De Rat uit 1711 is als balkenzager gebouwd in de Zaanstreek. Door de Vierde Engelse Oorlog en de Franse tijd was de handel over zee sterk teruggelopen en daardoor ook de scheepsbouw. Deze situatie raakte de houtzaagmolens. Velen werden verkocht of naar een ander deel van het land gebracht. Zo ook De Rat. In 1828 kocht de burgemeester en koopman van IJlst, Ringnalda, de molen met molenaar Hessel Vellinga. Ze brachten De Rat naar Fryslân, dat minder last had van economische achteruitgang. De molen werd als bouwpakket uit elkaar gehaald en weer opgebouwd in IJlst.

Trefwoorden: 
molen IJlst De Rat
(advertinsje)
(advertinsje)