Rederijen hebben weinig geleerd van contrainerramp met MSC Zoe

14 Mei 2020 - 06:55

Er is nog steeds veel mis met de belading van grote containerschepen. De meerderheid overtreedt de internationale veiligheidsregels. De ramp met de MSC Zoe op de Noordzee boven de Waddeneilanden heeft daar begin vorig jaar geen verandering in gebracht.

Foto: Kustwacht

Zo komen maar twee op de vijf containerschepen zonder op- of aanmerkingen door de controles in de haven van Rotterdam. Dat blijkt uit inspectieverslagen die in handen zijn van Omrop Fryslân en RTV Noord.

Na de ramp met de MSC Zoe vorig jaar, en alle onrust die daarover ontstond, voerde de Inspectie Leefomgeving en Transport extra controles uit op containerschepen. Blijkbaar was de ramp op zich geen aanleiding voor de rederijen om hun lading beter vast te zetten; slechts 27 van de 69 gecontroleerde schepen konden vorig jaar zonder problemen weer vertrekken uit de haven van Rotterdam. Bij 42 schepen werd er één of meerdere gebreken - 'deficiency' in de Engelstalige verslagen - aangetroffen. In totaal werden er 87 gebreken waargenomen.

Containers die niet goed vast stonden, beschadigd materiaal zoals metalen instrumenten waarmee de containers op de hoeken met elkaar verbonden worden (twistlocks), of gewicht dat verkeerd verdeeld was over de containers. Deze gebreken moesten in sommige gevallen ter plekke hersteld worden, of tenminste voor vertrek uit de haven.

Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

Extra controles

In het voorjaar van 2019 voerde de Inspectie Leefomgeving en Transport deze extra controles uit op containerschepen in de Rotterdamse haven. De 69 zogeheten thema-inspecties zijn uitgevoerd naar aanleiding van de ramp met de MSC Zoe in januari 2019. Het containerschip verloor in de nacht van 1 op 2 januari 342 containers boven Ameland en Borkum, en veroorzaakte een ware milieuramp in het Waddengebied. De ramp deed de vraag rijzen hoe het eigenlijk gesteld is met het toezicht op deze zeereuzen. Staan de containers goed vast? Is het materiaal dat daarvoor gebruikt wordt deugdelijk? Wordt er wel goed toegezien op het laden van de containerschepen?

Omrop Fryslân ging eerder al eens mee op containercontrole in de haven van Rotterdam:

'Nee', zeiden de experts met wie de omroepen destijds spraken. 'Nee', blijkt nu ook uit de extra uitgevoerde controles. Direct na de ramp werken Omrop Fryslân en RTV Noord samen aan een groot onderzoek naar de beveiliging op containerschepen. De uitkomsten van de thema-inspecties bevestigen de eerdere conclusies van de omroepen. De mensen uit het veld stelden toen al dat er vaak met ondeugdelijk materiaal gewerkt wordt. En inderdaad werden er op meerdere schepen kapotte twistlocks aangetroffen. Met twistlocks worden containers onderling met elkaar verbonden om stabiel te blijven staan. Op sommige schepen zijn er bovendien te weinig van die twistlocks aanwezig en is er geen check ingebouwd in het laadsysteem. Hierdoor wordt er ook geen signaal gegeven als er niet genoeg materiaal aanwezig is om te containers goed te zekeren.

Op enkele schepen wordt met gemiddelde gewichten gewerkt, blijkt uit de inspecties van een jaar geleden. Om een schip veilig te laden is het essentieel om de zwaardere containers onderop een stack te zetten. Als de exacte gewichten niet bekend zijn, rekent de bemanning met gemiddelde gewichten en kan dus geen zekerheid bieden of de containers goed gestapeld zijn. Een zware container bovenop een stapel lichtere containers kan bij een kleine schok op de vaarroute een hele stapel omtrekken.

MSC

De omroepen hebben de 69 geanonimiseerde inspectieverslagen verkregen door een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Twee verslagen vallen extra op. In de inspectieverslagen zijn nagenoeg alle namen van de betrokken concerns onzichtbaar gemaakt; het zogenaamde lakken. Hier duikt, ondanks het noeste lakwerk van de Inspectie Leefomgeving en Transport, de naam van de Mediterranean Shipping Company op. MSC dus, dezelfde reder als die van de Zoe.

Deze verslagen bevatten zeer kritische commentaren van de inspecteurs. Er gaan op het ene schip extra reefers mee. Deze koelcontainers worden volgens de stuurman van het schip standaard meegenomen door de reder. Doordat er teveel van deze reefers op te weinig stroombronnen aangesloten worden ontstaat er brandgevaar. Er is op het schip ook sprake van beschadigde stroomdraden. Die zijn op last van de Inspectie ter plekke vervangen, net als een beschadigde twistlock. In de gangpaden slingert beschadigd sjormateriaal en de hekjes zijn in zeer slechte staat.

Op een ander schip, de MSC Nitya B, geven sjorders aan de inspecteurs aan dat de werkdruk hoog ligt en er te weinig personeel is. Het goed laden van het schip staat dus onder druk; precies zoals de experts al eerder aan de omroepen vertelden. Op dit schip worden zekeringen ook al vaak in vaart losgemaakt om tijd te besparen. Dat is niet toegestaan.

Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

Een nieuwe ramp voorkomen

Een gericht onderzoek van de toenmalige inspectie van Verkeer en Waterstaat in 2009 wees uit dat de helft van de geïnspecteerde schepen in de haven van Rotterdam zich niet hield aan de regels voor de zogenaamde lashing; het vastzetten van de containers.

Deze resultaten baren de Tweede Kamer zorgen en Tweede Kamerleden vragen om extra controles. Van die extra controles komt na 2009 weinig terecht. Sindsdien zijn er wel reguliere controles geweest. Die reguliere controles leveren weinig op en kunnen niet voorkomen dat de gemankeerde schepen de haven weer verlaten.

In de afgelopen vijf jaar voerde ILT gemiddeld 93 reguliere controles per jaar uit op containerschepen. Bij die 465 controles tezamen werden maar acht deficiencies aangetroffen die te maken hadden met het laden van de containers, de gewichten van de containers en het materiaal dat gebruikt wordt voor het vastzetten van de lading. Een score die doet vermoeden dat de extra controles hard nodig waren; daarbij werden tenslotte veel meer fouten opgespoord. Zijn de reguliere controles dan wel toereikend? Vergeleken met de thema-inspecties lijken ze slechts schijnzekerheid te bieden.

Foto: Omrop Fryslân, Remco de Vries

De havens waar deze schepen vandaan kwamen hebben ook de fouten niet opgemerkt. Samen met andere internationale havens controleert ILT steekproefsgewijs de containerschepen die de havens aandoen. In Europese havens werden tussen 2015 en 2018 7249 containerschepen gecontroleerd. Hierbij werden 'slechts' 99 gebreken waargenomen.

Pijnlijk detail is dat een tiental van de berispte schepen, op het moment van de thema-inspectie in april en mei vorig jaar, onderweg was naar havens in het noorden van Europa Hamburg, Sint-Petersburg, Bremerhaven. En dus onderweg naar de vaargeulen boven de Wadden, waar de Zoe vorig jaar haar lading verloor.

De Tweede Kamer bespreekt binnenkort de resultaten van de thema-inspecties. Het rapport daarover laat lang op zich wachten: komende zondag is het precies een jaar geleden dat de laatste extra inspectie plaatsvond.

Datajournalist Eva Meesterberends over het onderzoek

Trefwoorden: 
MSC Zoe containerramp
(advertinsje)
(advertinsje)