Provincie tegen voornemen minister Slob om Tresoar af te stoten

08 Mei 2020 - 08:51

De provincie maakt zich zorgen over de toekomst van Tresoar. Minister Arie Slob van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wil dat alle historische centra, dus ook Tresoar van 2024 niet meer onder een rijksregeling vallen. Volgens de provincie kan dat helemaal niet, omdat Tresoar ook zeer belangrijk is voor de Friese taal en cultuur en het Rijk daar een zorgplicht voor heeft. De provincie heeft daarom een brief naar de minister gestuurd.

De studiezaal van Tresoar in Leeuwarden - Foto: Omrop Fryslân, Sian Wierda

Gedeputeerde Sietske Poepjes legt uit: "Er zijn 12 rijkshistorische centra in Nederland. Die zijn in ieder provinciale hoofdstad, ook in Leeuwarden. Het Rijk zegt nu: 'Het zijn mooie instituten, maar provincies en gemeentes moeten het zelf maar doen. Wij stappen uit de gemeenschappelijke regeling.' Daar komt het op neer." Het gaat om de zogeheten 'Wet Gemeenschappelijke Regelingen', waar de archieven op zijn ingesteld.

Minder geld

De provincies is daar om twee redenen op tegen, zegt gedeputeerde Poepjes. Allereerst is de provincie benieuwd dat er nu geen bezuiniging aan gekoppeld is maar dat dat in de toekomst misschien wel kan gebeuren als er minder geld beschikbaar is. "Wij zitten er als provincie over in dat het Rijk op lange termijn ook het geld voor instellingen zal schrappen. Dat is nu niet aan de orde, maar dat moet voor bijvoorbeeld 2028 ook niet, vinden wij."

Rijkstaal Fries

De provincie geeft verder aan dat Tresoar een bijzondere positie heeft naast de andere historische centra, omdat het Rijk ook een zorgplicht heeft voor de Friese taal en Cultuur. "De tweede reden dat de provincie het terugtrekken van het Rijk uit de Tresoar-organisatie geen goed idee is, heeft ermee te maken dat het Fries onze tweede Rijkstaal is. Tresoar is een bewaar- en verzamelplaats dat met Friese taal en literatuur te maken heeft. En er zijn internationale verplichtingen voor de Rijksoverheid om de tweede Rijkstaal daarin te bedienen." Volgens de provincie is het Rijk met de Bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur en het Europees Handvest verplicht zich in te zetten voor Tresoar.

Uitingen van cultuur

Volgens Poepjes onderscheidt Fryslân zich van andere provincies. "Het is wel lastig als er uitzonderingen zijn in provincies. Daar moet je in alle rust over praten met het ministerie. Want het Fries is niet zomaar een dialect of een leuk iets, maar onze tweede Rijkstaal, waar internationale verplichtingen aan vastzitten. Nederland heeft gezegd het belangrijk te vinden dat deze taal ook in de literatuur en geschiedenis terug te vinden is."

Volgens de provincie is Tresoar meer dan een archief alleen. Het is ook de provinciale bibliotheek, het letterkundig museum en de locatie van het Fries Filmarchief. Het heeft dus een belangrijke functie als kennisinstituut voor Fryslân. "Bij Tresoar liggen ook verzamelingen van brieven en literatuur uit veel eeuwen. Als je een taal hebt, bestaat er ook het recht om daar uitingen van cultuur terug kunt vinden. Dat het niet alleen een spreektaal is. Dat vindt bij Tresoar plaats en daar is de Rijksoverheid toe verplicht om het in stand te houden."

De provincie hoopt dat er een gesprek met de minister uitkomt. En als dat niet lukt? "Dan moeten er ook maar in de Tweede en Eerste Kamer over worden gesproken, dit wordt ook in de archiefwet geregeld," zegt Poepjes.

Gedeputeerde Sietske Poepjes

(advertinsje)
(advertinsje)