Zeldzame middeleeuwse handschriften uit Fryslân eindelijk onderzocht

15 apr 2020 - 07:53

Het is een verzameling van de meest belangrijke en zeldzame Friese teksten uit de middeleeuwen. Maar toch is er niet veel over bekend. Het gaat om de Richthofencollectie, een serie topstukken uit de Friese geschiedenis. Onderzoeksgroep Pastei gaat deze tien rechtshandschriften onder de loep nemen.

Een Oudfries handschrift in het Fries Museum - Foto: Omrop Fryslân, Sian Wierda

Het gaat om rechtsteksten: jurisprudentie uit de middeleeuwen. Eigenlijk zijn het een soort wetboeken die in de loop der jaren zijn ontstaan voor het Friese gebied. Deze teksten zijn voor een deel in het Oudfries geschreven. Eén van de teksten is het Freeska Landriucht uit 1484-1486, het oudste gedrukte boek in het Fries. Er zijn niet veel middeleeuwse teksten uit Fryslân overgeleverd. De teksten zeggen daarom veel over de Friese maatschappij van toentertijd.

Verhaal van Oudfriese teksten

Volgens onderzoeker Herre de Vries worden met name de context en de materiaaltechnische kant van de handschriften onderzocht. "Dus: zijn de teksten in één keer geschreven of over een langere periode met verschillende toevoegingen. Wie waren de eigenaars door de jaren heen? Hoe zijn de teksten bijeengebracht in een boekwerk?"

Zo moet het verhaal van de handschriften dus worden opgeschreven, zodat toekomstige onderzoekers er weer verder mee kunnen. De Vries: "Een mooie metafoor om naar de handschriften te kijken is een oude kerk. Aan zo'n kerk kun je vaak de geschiedenis aflezen. Er zijn soms gedeelten afgebroken, opnieuw opgebouwd, muren opgeknapt en verplaatst. Het verhaal valt af te lezen aan de opbouw, zo is het met deze teksten ook."

Pastei

Van de tien handschriften zijn er op dit moment maar een paar gedigitaliseerd. Voor dit project zullen alle teksten digitaal beschikbaar worden gemaakt. Het onderzoek wordt verricht door de drie mannen achter Pastei. Dat is een onderzoeksgroep die in 2014 is opgericht. De Vries probeert met zijn compagnons Riemer Janssen en Anne Popkema een stichting op te zetten.

De teksten worden bij Tresoar bewaard en het onderzoek moet in 2022 klaar zijn. Dan wordt er een speciaal Richthofen-jaar gehouden, omdat de collectie dan precies 100 jaar terug in Fryslân is. In 1922 kon de provincie de collectie namelijk kopen van de familie van de Pruisische geleerde Karl von Richthofen (1811-1888).

Onderzoeker Herre de Vries

(advertinsje)
(advertinsje)