In je Uppie in het Fries: ouderen bespreken samen belangrijke thema's over de telefoon

14 apr 2020 - 08:18

Veel ouderen zijn of voelen zich alleen. Helemaal nu ze in tijden van het coronavirus geen of minder bezoek kunnen ontvangen. Om deze mensen uit hun isolement te halen, bedacht Alet Klarenbeek het project 'In je Uppie aan de lijn'. Ouderen bellen met elkaar in een groepsgesprek. En dat kan sinds deze week ook in de Friese taal.

Foto: Marije Kuiper

Al jaren spreekt Alet Klarenbeek van het project UP! met ouderen. "In verpleeghuizen, wijk- of dorpsgebouwen organiseert UP! gespreksmiddagen rondom een bepaald thema. Door middel van ontmoeting willen wij mensen op een persoonlijke, realistische manier met elkaar in gesprek brengen over schurende thema's die ertoe doen als je ouder wordt, zoals afscheid, spijt en familie."

Alet Klarenbeek over het project UP!

Klarenbeek raakt niet uitgepraat over wat er gebeurt wanneer zij met een groepje 65-plussers bij elkaar zit. "Er ontstaan zulke bijzondere dingen, iedere keer weer. Het gaat niet eens om de grote, indrukwekkende verhalen. Soms zijn het juist de verhalen met dat ene kleine of subtiele detail dat je tot het bot raakt. Bijvoorbeeld het verhaal van een man die vertelde over dat hij zijn vader nooit heeft kunnen vertellen dat hij van hem hield. Kort voor diens overlijden hield hij net even wat langer dan normaal de hand van zijn vader vast. Achteraf gaf hem dat enorm veel steun, omdat hij met dat kleine gebaar zijn vader duidelijk heeft kunnen maken dat hij van zijn vader hield. Zulke verhalen raken je."

Door met leeftijdsgenoten over belangrijke thema's te praten, kun je tot verhelderende inzichten komen. Soms juist door mensen van wie je het niet verwacht.

Alet Klarenbeek, initiatiefnemer

De groep mensen die met elkaar in gesprek gaat kent elkaar soms van het dorp, maar soms ook helemaal niet. "Je hebt altijd een haantje-de-voorste in de groep zitten, die meteen het woord neemt. Maar soms zijn het juist de kat-uit-de-boom-kijkers die aan het woord komen en de hele groep kippenvel geven met hun verhaal. Onze bedoeling is dat mensen steun bij elkaar vinden. Als je alleen bent blijf je vaak in je eigen cirkelredeneringen hangen. Door met leeftijdsgenoten over belangrijke thema's te praten, kun je tot verhelderende inzichten komen. Soms juist door mensen van wie je het niet verwacht."

Eenzaamheid uitvergroot

Sinds 2018 organiseert UP! gespreksontmoetingen in Fryslân en in de rest van Nederland, maar door het uitbreken van het coronavirus moet iedereen thuisblijven. "De eenzaamheid wordt nu extra uitvergroot. Niet alleen voor deze ouderen die om een praatje verlegen zitten, maar eigenlijk voor heel Nederland. Iedereen ervaart nu wat het betekent om eenzaam te zijn, of in ieder geval wat het inhoudt om je opgesloten te voelen, in je eentje in je huis. Dat verbindt extra in deze tijd."

Alet Klarenbeek - Foto: Marije Kuiper

Om de gesprekken tocht voort te zetten bedachten Klarenbeek en het team van UP! een telefonische variant: In je Uppie aan de lijn. "We hebben inmiddels zo'n twintig testgesprekken gehad en afgelopen maandag hebben we het eerste 'officiële' gesprek gevoerd en dat ging verrassend goed."

Techniek

Veel ouderen hebben zich tegenwoordig wel verdiept in de technische mogelijkheden van Skype, FaceTime of beeldbellen, toch zijn de gesprekken van 'In je Uppie aan de lijn' voorlopig alleen met geluid. "Zo zorgen wij ervoor dat mensen met de ouderwetse telefoon aan een snoer ook gewoon kunnen deelnemen." Het inbellen vraagt echter nog wel wat verdieping. "Mensen moeten zich eerst via de UP website aanmelden. Ze krijgen dan een telefoonnummer en inlogcode toegezonden die ze nodig hebben om in te bellen. Het is dus handig om die code bij de hand te houden. Meedoen is gratis, je betaalt alleen je gebruikelijke gesprekskosten." En of het niet spannend is? "Het lijkt misschien eng om mee te doen, omdat je niemand kent. Dat valt wel mee en geldt voor elke deelnemer. Je zal zien, het ijs is zo gebroken."

Klarenbeek legt uit dat het allemaal wel gemakkelijker zou moeten kunnen, maar de grote telefoonproviders hebben momenteel door het vele thuiswerken door het coronavirus niet voldoende telefoonnummers beschikbaar om de gesprekken aan te bieden."Dus als er nog een aanbieder is die ons daarin wil ondersteunen, dan zouden wij daar enorm bij gebaat zijn", zegt Klarenbeek nadrukkelijk.

Gespreksleider

De telefoongesprekken worden geleid door een professioneel gespreksleider die ervoor zorgt dat alle deelnemers aan bod komen, maar die ook in de gaten houdt dat het gesprek structuur houdt. "De gespreksleider begint altijd met een culturele opening om mensen alvast tot nadenken te zetten, bijvoorbeeld met een gedicht, verhaal of songtekst." Normaal gesproken kunnen de deelnemers aan UP! elkaar zien, maar nu de gesprekken telefonisch worden gehouden, heeft de organisatie iets bedacht om het toch wat persoonlijker te maken.

"Aan ieder gesprek doen zes tot acht mensen mee. De gespreksleider vraagt iedereen om zich voor te stellen door zijn naam en leeftijd te noemen, maar ook door te vertellen hoe zijn uitzicht eruit ziet. Daardoor wordt eigenlijk iedereen zich ervan bewust dat we allemaal in hetzelfde schuitje van 'thuis opgesloten' zitten. Dat verbindt al direct en breekt het ijs."

Thema's 'In je Uppie aan de lijn in het Fries'

In de maand april heeft 'In je Uppie aan de lijn in het Fries' een aantal thema's uitgekozen waarover kan worden gespraat, zoals vriendschap, familie, troost en thuis. "Wij bieden dit expliciet in het Fries", vertelt Klarenbeek. Zelf is ze een 'Friezin in den vreemde', die nu in Amsterdam woont. "Het Fries is niet mijn 'memmetaal' (moedertaal, red.) maar ik kom uit Oentsjerk en ik vind het Fries een enorm rijke taal. Het is belangrijk dat mensen zich in hun moedertaal kunnen uiten als ze over existentiële vraagstukken praten. In die taal kun je het beste jezelf zijn en nuance aanbrengen."

(Advertentie)
(Advertentie)