Biografie over verzetsman Willem Santema verschijnt later

19 mrt 2020 - 16:23

Het boek over verzetsstrijder Willem Santema laat nog even op zich wachten. Historicus Peter Bak werkt sinds afgelopen zomer aan de biografie over Santema, één van de grootste verzetsstrijders van Fryslân. Het was de bedoeling dat het boek op 15 april, exact 75 jaar na de bevrijding van Sneek, gepresenteerd zou worden. Bak stuitte bij zijn onderzoek echter op meer materiaal dan verwacht.

Foto: pixabay.com

Santema was in 1941 de grondlegger van het verzet in Sneek en omgeving. Begin 1943 werd het in Fryslân voor Santema te gevaarlijk. Hij dook onder in Amsterdam en werd één van de leidende verspreiders van het landelijke verzetsblad Trouw. In april 1943 was hij één van de oprichters van de nationale Raad van Verzet. Eind 1943 werd Santema gearresteerd. Hij zat zeven maand gevangen in kamp Haaren en werd in augustus 1944, tegelijk met 22 andere Trouw-verspreiders, gefusilleerd in kamp Vught.

Santema had een installatie- en radiobureau in Sneek. In kamp Haaren in Noord-Brabant heeft hij een aantal gedichten geschreven en die zijn ook nog illegaal gepubliceerd. De eerste regel van het eerste gedicht is de werktitel van Baks biografie: 'Door de tralies schijnt de zon'.

Willem Santema was bovendien een ervaren schaatsster. Hij volbracht de Elfstedentocht vijf keer, waarvan de laatste in 1942.

Meer materiaal

Het was de bedoeling dat de biografie op 15 april 2020 exact 75 jaar na de bevrijding van Sneek, gepresenteerd zou worden. Bak ontdekte bij zijn onderzoek echter meer materiaal dan verwacht. Santema bleek in de jaren 30 meer dan honderd columns voor het weekblad Land en Volk te hebben geschreven.

Ook het onderzoek naar Santema zijn verzetsactiviteiten bleek meer tijdrovend dan gedacht. Een onbekend document, dat bewaard werd in Washington, in de 'U.S. National Archives and Records Administration', scheen nieuw licht op Santema zijn verzetsbestaan en gaf een nieuwe wending aan het onderzoek. Het Amerikaanse Rapport legt Santema zijn verzetsnetwerk bloot.

Bak: "Santema blijkt zeer actief te zijn geweest in de hulp aan gecrashte geallieerden vliegeniers en we mogen aannemen dat hij via dit pilotenwerk bij Trouw en de Raad van Verzet is terechtgekomen."

Vanwege deze en mogelijk nog andere vondsten is besloten het onderzoek met enkele maanden te verlengen. Ook krijgt het boek nog meer zijdes. Voor extra onderzoek wordt op dit moment gezocht naar aanvullende financiering.

(Advertentie)
(Advertentie)