Hoogleraar Van de Velde: "Ik wil helpen om het Fries sterker te maken"

04 mrt 2020 - 10:33

Hoogleraar sociolinguïstiek Hans van de Velde houdt deze woensdag aan de Universiteit Utrecht zijn oratie, die hoort bij de leerstoel over de taalsituatie in Fryslân. De oratie heeft als titel 'de fertuteazing (= verwaarlozing) fan it Frysk.'

Foto: www.fryske-akademy.nl

"Met 'verwaarlozing' bedoel ik vanuit de wetenschappelijk hoek bekeken. De Nederlandse taalkundigen staan internationaal aan de top. Het Nederlands is een van de best bestudeerde talen ter wereld, maar er is weinig aandacht voor het Fries. Dat ligt deels aan de Friezen, die wat meer naar buiten mogen komen met hun mooie taal. En dan heb ik het niet alleen over het Fries, maar ook over het Stads en Bildts."

Hij praat ook over de beleidskant. "Je mag Fries gebruiken, maar pas op, niet buiten de provinciegrens in bijvoorbeeld communicatie met het Rijk. Ik roep op om dat principe op te heffen, zodat je met nationale overheden in het Fries kan communiceren." Hij vindt dat belangrijke stappen Kamerlid Harry van der Molen heeft dat laatst ook ondervonden toen hij in het Fries Kamervragen stelde aan de minister.

Als Vlaming vindt Van der Velde dat Friezen zich te makkelijk aan de kant laten zetten. "De provincie doet heel veel om het beleid te implementeren, maar die heeft ook niet alle middelen." Het geld voor het Fries komt van de provincie en niet van het Rijk. "Als ik een rekensommetje maak, geeft het Rijk zo'n vijftig cent per Fries uit aan de taal."

Verbindingsofficier

Wat is de functie van de leerstoel? "Ik ben een soort verbindingsofficier tussen de Nederlandse taalwetenschappers en de Friese actoren zoals de Rijksuniversiteit Groningen, Fryske Akademy en NHL Stenden om onderzoekers bij elkaar te brengen en zo meer te weten te komen over het Fries."

Hij pleit voor meer geld om zo betere taalhulpmiddelen te krijgen zoals beter werkende spraakherkenning. Volgens hem is het Fries in gevaar. "Het Fries is vooral een spreektaal en die is in gevaar aan het komen, omdat we de stap niet kunnen zetten naar spraakherkenning, dat je commando's geeft aan je auto of magnetron. Dat kan nu alleen in het Engels of Nederlands. De Friese taaloptie is er niet, omdat die technologie er niet is."

Hij ziet zichzelf niet als redder van het Fries. "Maar ik wil wel helpen om het Fries sterker te maken, dat het blijft voortbestaan en doorgegeven wordt aan jonge generaties. Het Fries redden moeten de Friezen zelf doen en het beleid ook."

Hans Van de Velde

Hans van de Velde werkt bij de Fryske Akademy. Met ingang van 1 april 2019 is hij benoemd tot hoogleraar van de faculteit Geesteswetenschappen aan de Universiteit Utrecht.

(Advertentie)
(Advertentie)