Domela Nieuwenhuis 100 jaar overleden: leven zijn ideeën in 2019 nog?

17 nov 2019 - 09:23

'Us Ferlosser' is maandag exact 100 jaar geleden overleden. Dat was de bijnaam van dominee Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919), de roemruchte socialistische en later anarchistische voorman. Vanaf eind jaren 1870 probeerde Domela als een van de eersten meer rechten voor arbeiders te verwerven. In onze provincie kreeg hij een grote aanhang. Dit jaar zijn er diverse activiteiten om Domela te gedenken en zijn gedachtegoed in ere te houden. In Buro de Vries komen vier gasten aan bod, die ieder een band met de man hebben, op verschillende manieren.

Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919) - Foto: Rijksmuseum

De vier gasten in Buro de Vries komen tot de conclusie dat Domela zeker klimaatactivist was geweest, als hij in een tijdmachine zat en heden ten dage in ons land zou leven. Domela was een overtuigd vegetariër en hield zich veel met de natuur bezig. Zijn grootste strijd ging echter over maatschappelijk onrecht. Domela Nieuwenhuis wordt gezien als een van de grondleggers van het socialisme in Nederland.

De volledige documentaire over Domela Nieuwenhuis

Fryslân leerde Domela aanvankelijk kennen als predikant. Hij kwam uit Holland naar onze provincie toe. Hij predikte in de Lutherse kerk van Harlingen en woonde daar toen ook. Maar mede door het verlies van zijn drie echtgenotes in hun kraambed verloor hij zijn geloof in god. Na negen jaar als predikant verliet hij de kerk. Hij richtte een vrijdenkersbeweging op en werd socialist. Het waren roerige tijden. Arbeiders kwamen steeds meer in opstand, bijvoorbeeld in de Friese veenderijen. Domela werd langzaamaan hun 'verlosser.'

Burgemeester Sluiter

Burgemeester Roel Sluiter van Harlingen houdt dinsdag een lezing over Domela in het Hannemahuis in Harlingen. De socialistische voorman trok al jong de aandacht van de burgemeester van Harlingen. "Als jong beginnend links mannetje was ik een bewonderaar. Niet van Troelstra, die was niet radicaal genoeg," zegt hij. De burgemeester denkt echter dat Domela hem nu maar een rechts figuur zou vinden. Sluiter is lid van de PvdA, dat zou volgens Domela Nieuwenhuis zeker niet links genoeg zijn.

Roel Sluiter bij de kerk waar Domela Nieuwenhuis predikte - Foto: Simone Scheffer

Burgemeester Roel Sluiter van Harlingen over Domela

Janny van der Molen

Janny van der Molen is al lang geïnteresseerd in het leven en denken van Domela Nieuwenhuis. Helemaal toen ze in De Knipe kwam te wonen en uitvond dat er in 1890 in de buurt een grote socialistische meeting was. Eerder schreef ze een boekje over Domela in een reeks over helden. Dit jaar heeft ze weer een boek geschreven, waarin Domela een rol in speelt.

De meeting in het buurtschap Het Meer bij Heerenveen was een van de grote bijeenkomsten. Zo'n 15.000 mensen kwamen eropaf. Eén van de sprekers was Wilhelmina Drukker. Het boek van Janny gaat over Geertje Kleefstra, een jonge vrouw uit Fryslân. Zij is aanhanger van Domela en later ook strijdmaakster. Het dagboek, de titel van het boek, is speciaal geschreven vanwege het Domela-jaar. Volgens Janny van der Molen heeft Domela, ook al eindigde hij als anarchist, veel betekent voor de arbeiders en de rechten die heden ten dage nog altijd bestaan.

Janny van der Molen over Domela Nieuwenhuis en de socialistische strijd

(Advertentie)
(Advertentie)