Collectie op internet geen prioriteit Fries Museum meer omdat geld op is

16 nov 2019 - 10:58

In de depots van het Fries Museum ligt een schat aan spullen: van getekende kaarten en dorpsgezichten tot versierde kostuums en glazen. In 2014 stelde provincie Fryslân 5 miljoen euro beschikbaar om de collecties van diverse Friese instellingen te digitaliseren, maar ruim vijf jaar later is het project afgesloten, het geld op en gaat het online beschikbaar maken van de Fries Museum-collectie nog maar moeizaam.

Fries Museum - Foto: Fries Museum

Het is voor veel erfgoedliefhebbers een doorn in het oog: de objecten van het Fries Museum zijn lastig op internet te vinden, moeilijk doorzoekbaar en de beeldkwaliteit loopt uiteen. Wie op de website van het museum zoekt, komt bij een pagina waar nog veel objecten niet te zien zijn: enkel een blanco afbeelding met een kruisje erdoorheen en enkele steekwoorden.

Collecties naar de huiskamers

Provincie Fryslân had tussen 2014-2018 het project 'Redbot,' het Deltaplan Digitalisering Fries Erfgoed. Zo'n 5 miljoen euro werd aan vijf deelprojecten besteedt. Eén daarvan was Kolleksje Tichteby, waarmee museumcollecties moesten worden gedigitaliseerd. Steun van de provinciale organisatie Museumfederatie Fryslân was met name voor kleinere musea een uitkomst. Museumstukken zijn uit de depots gehaald, gefotografeerd en digitaal geregistreerd. Het samenwerkingsproject RedBot moest Fries erfgoed naar de huiskamers toe brengen.

Jos Taekema was bij het Fries Museum verantwoordelijk voor het Deltaplan. "Van de ongeveer 200.000 objecten van het museum zijn er nu zo'n 80-90.000 op internet te bekijken," geeft hij aan. In 2015 was er van 23 procent van de collectie nog maar een foto, in 2017 was dat al 66 procent en na 2018 zo'n 75 procent. Volgens het jaarverslag waren er eind 2018 in totaal een kleine 211.000 voorwerpen in de collectie.

Project afgelopen, geld op

Maar intussen is het RedBot-project afgesloten. "Het digitaliseren ging een stuk sneller toen we nog subsidie ontvingen. Maar dat is sinds begin dit jaar op, nu het project is afgelopen." Nu moet het uit eigen portemonnee worden betaald. "Het digitaal beschikbaar stellen van de collectie heeft niet de prioriteit, die ligt meer bij bijvoorbeeld de tentoonstellingen," geeft Taekema aan. Het online maken van het resterende deel gaat dus maar langzaam.

Het is opmerkelijk dat er minder aandacht is voor de online collectie. Vanaf het begin stond vast dat de belangrijkste en meest representatieve objecten van het Fries Museum moesten worden gedigitaliseerd: de kerncollectie. In een artikel zei directeur Kris Callens dat musea jaren geleden vaak voorzichtig waren in het beschikbaar stellen van collecties op internet. Maar hij vertelde dat er tegenwoordig een groter besef is dat er door het delen van collecties meer maatschappelijk draagvlak komt voor cultureel erfgoed.

Nog tienduizenden foto's wachten

Toch lijkt het nu bij het Fries Museum op de tweede plaats te staan. Wie nu de online collectie van het Fries Museum opzoekt, vindt veel lege vakjes met een kruisje. Volgens Taekema moeten daar nog bestanden aan toegevoegd worden.

Het museum geeft aan dat het bedrijf dat de collectiewebsite in beheer heeft, er nog niet in geslaagd is om de digitale foto's aan te vullen. Er staan dus tienduizenden foto's te wachten in de database die nog niet online zichtbaar zijn.

De online collectie van het Fries Museum - Foto: Fries Museum

Aanvullen gaat nu 'druppelsgewijs'

Het is echter niet zo dat het digitaliseren volledig stil ligt. "De online collectie wordt aangevuld, maar dat gebeurt druppelsgewijs," vertelt Taekema. Hij zegt dat de positie van het Fries Museum apart is: "Landelijk gezien zijn we een kleiner museum, met beperkte mogelijkheden. Maar provinciaal gezien zijn we juist een groter museum, waardoor we minder snel klaar zijn met digitalisering dan kleinere Friese musea met een minder grote collectie."

Taekema geeft aan dat er niet meer dan 0,8 fte beschikbaar is voor registratie en documentatie van de grote collectie. Naast alle activiteiten documenteren en fotograferen zij zo'n 2.000 foto's per jaar, op eigen kracht.

Hoe zit het met RedBot?

In februari 2019 zijn de resultaten gepresenteerd van RedBot. Bij het Fries Museum waren tienduizenden objecten gedigitaliseerd, zo staat op de RedBot-website. Maar, 'nu nog vooral voor intern gebruik' en 'zo snel als technisch en juridisch mogelijk voor iedereen online.' Gedeputeerde Sietske Poepjes wwas tevreden, maar voorzitter van de stuurgroep Bert Looper (Tresoar) wees wel op vervolgstappen: met name het verbinden van materiaal uit diverse databases zou nodig zijn. Looper hoopte dat de provincie ook op langere termijn wil investeren.

Er moest aanvankelijk een duurzame en 'toekomstgerichte infrastructuur' komen die ervoor moest zorgen dat al het 'gedigitaliseerde erfgoed met elkaar wordt gelinkt en verbonden.' De website RedBot moest de verbindende database zijn voor al het gedigitaliseerde Friese erfgoed, als een digitaal knooppunt. Wie nu echter op deze website komt, raakt verstrikt in verouderde pagina's en links.

Taekema geeft aan dat het beheer van de RedBot-site bij Tresoar ligt. Op termijn zou alles daar ook goed doorzoekbaar moeten worden, maar dat ligt buiten het Fries Museum. De collecties van kleinere musea zijn te vinden op de website van Museumfederatie Fryslân, maar die van het Fries Museum moeten gevonden worden op de eigen website. Het Fries Museum geeft aan de foto's ook op de website van de Museumfederatie te willen tonen, maar het is wachten tot de Museumfederatie daar aan toe is.

Niet goed te vinden voor het publiek

Achter de schermen is er dus veel gebeurd. Probleem is dat het niet zichtbaar is voor het publiek. Wie niet weet waar hij moet zoeken, komt er niet goed uit. Er is niet duidelijk wat er wel en niet is gedigitaliseerd, en hoe dat in goede beeldkwaliteit kan worden gevonden. Niet alles is nu in een goede resolutie beschikbaar. En dat terwijl er zoveel moois bij het museum ligt, zoals de Topografische Atlas Fryslân, het Fries Prentenkabinet met duizenden prenten, tekeningen en foto's met stads- en dorpsgezichten.

Uit de collectie: zicht op het dorp Schalsum (door T.H. Haijtsma) - Foto: Fries Museum

Taekema vraagt begrip voor de positie van het Fries Museum dat minder medewerkers en budget heeft dan bijvoorbeeld het Groninger Museum, maar dat tegelijkertijd een collectie bezit die veel groter is. Volgens Taekema blijft het museum zoeken naar mogelijkheden en met name budget om de afbeeldingen zichtbaar en bruikbaar te maken.

(advertinsje)
(advertinsje)