Sabine Hardus staat stil bij 30 jaar 'Mauerfall'

08 nov 2019 - 16:05

Dertig jaar geleden ging onverwachts de Berlijnse Muur open. Voor Sabine Hardus-Konschak uit Leeuwarden, die opgroeide in de DDR, was het een nacht vol emoties. Zij moest huilen, omdat ze zich realiseerde dat ze 'dertig jaar was voorgelogen' in haar vaderland, maar ze was ook bij dat er een einde kwam aan de 'staat van boeren en arbeiders' die volgens haar volledig was vastgelopen.

Sabine Hardus heeft een bijzonder aandenken aan de DDR in huis: een dossier van 800 pagina's van de geheime dienst Stasi over zichzelf. Hardus werd zonder dat ze het wist vijf jaar lang bespioneerd door maar liefst zeven 'Informelle Mitarbeiter' van de Stasi en thuis afgeluisterd. Haar relatie met de Nederlander Hans - inmiddels haar echtgenoot - vond de Stasi zo interessant dat alle liefdesbrieven werden opengemaakt en vertaald werden opgenomen in het Stasi-dossier.

Vertellen en waarschuwen

Hardus vindt het belangrijk om ook meer dan 30 jaar later nog te vertellen over haar ervaringen met de Stasi en de waarschuwen voor 'regeringen die zich te veel met het leven van burgers bemoeien.' De val van de muur in 1989 raakte haar. "Pas toen had ik door dat ik 30 jaar lang was voorgelogen."

Een petitie-idee veranderde alles

Als meisje geloofde Sabine Hardus nog in het communisme. Ze was lid van de Freie Deutsche Jugend FDJ en zat zelfs een jaar op de academie van de FDJ. Maar Hardus was kritisch op de manier waarop men met de bekende zanger Wolf Biermann om ging, die na een paar optredens in het westen niet meer welkom was. Tegen vrienden en collega's zei ze dat het tijd werd voor een petitie om Biermann in de DDR te houden. Die petitie kwam er nooit, maar voor de Stasi was het idee om de petitie te houden aanleiding om Hardus jaren achtereen in de gaten te houden en te dwarsbomen.

Geen periode in mijn leven is zo goed gedocumenteerd als die vijf jaar. Niet door mijzelf, maar door de Stasi.

Sabine Hardus-Konschak uit Leeuwarden
Foto: Omrop Fryslân, Onno Falkena

Spionage

Pas na het ophalen van het dossier op het Stasihoofdkantoor in Berlijn werd duidelijk hoe ver het ging. Haar chef was een van de informanten en werd gedwongen om mee te werken. In het dossier wordt ook geprobeerd om Hardus te linken aan mogelijke 'oppositiegroepen,' die eerder fantasie van de Stasi dan realiteit waren. Meer dan dertig jaar na die tijd zien Hardus ook hoe absurd de Stasi-operatie was. "Geen periode in mijn leven is zo goed gedocumenteerd als die vijf jaar. Niet door mijzelf, maar door de Stasi."

Foto: Omrop Fryslân, Onno Falkena

Cultuurshock

Ze nam de ervaring van 30 jaar DDR mee naar Nederland, toen ze uiteindelijk toestemming kreeg om bij haar Nederlandse man in Harlingen te wonen. "Het was in het begin wel een cultuurshock. In de DDR besloot de staat alles, in Nederland moet je zelf vormgeven aan je leven." Maar dat lukte. Als docente filosofie in Leeuwarden stimuleerde ze jarenlang haar leerlingen om vooral zelf kritisch na te denken over leven, maatschappij en filosofische ideeën.

Foto: Omrop Fryslân, Onno Falkena

Luister naar het verhaal van Sabine Hardus-Konschak

(advertinsje)
(advertinsje)