Mijnbouwgegevens en -rapporten staan vol fouten

04 nov 2019 - 22:52

Officiële gegevens en rapporten over mijnbouw in ons land zitten vol met fouten. Geregeld spreken adviesrapporten over de gas-, olie- en zoutwinning en de afvalwaterinjecties elkaar tegen. Europese richtlijnen worden lang niet in alle gevallen nageleefd en milieuvergunningen worden niet aangevraagd. Dat blijkt uit onderzoek van de vier noordelijke regionale omroepen.

NAM ynstallaasje - Foto: Foto: RTV Oost

Uit het onderzoek blijkt verder dat risico's in veel conceptrapporten nog wel beschreven worden, maar dat die gegevens in meerdere gevallen uit de definitieve rapporten zijn geschrapt. Mijnbouwactiviteiten worden gecontroleerd door het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Die erkent dat er fouten staan in hun openbare database, maar omdat ze ook andere bronnen hebben, zou dat een goede controle van de winbedrijven niet in de weg staan.

Rapporten doorspitten

Onderzoekers van de vier noordelijke regionale omroepen hebben veel rapporten doorgespit en volop experts gevraagd om hun mening. Het gaat om duizenden pagina's tekst en wie die goed leest, ziet dat de rapporten elkaar geregeld tegenspreken. Of er met opzet ingezet wordt op het misleiden van mensen en instanties is lastig te bewijzen, maar de tendens is wel heel opvallend.

Risico's worden verkleind

Er is een duidelijke tendens te bespeuren dat risico's en gevolgen in vooronderzoeken in meerdere gevallen worden verkleind. Daarvan zijn tientallen voorbeelden te vinden, waaronder de vooraf verwachte bodemdaling in Fryslân en de drinkwatervervuiling in Twente. Risico's worden in de conceptrapporten nog wel beschreven, maar zijn in de definitieve versies uit de tekst verdwenen.

Needknop - Foto: Foto: RTV Oost

In winningsplannen worden de verwachtingen over hoeveel gas er uit het veld gehaald wordt geregeld te laag ingeschat. Ook hiervan is een duidelijke tendens te zien met onder andere voorbeelden in Diever (Dr), Weststellingwerf (Fr) en Eesveen (Ov). Winbedrijven hebben financieel en juridisch belang bij het opgeven van een lagere productie, omdat je daarmee onder de verantwoordelijkheid en de wettelijke verplichting voor een dure milieu-effect rapportage (MER) kunt uitkomen. Het ontbreken van een MER of een milieuvergunning zien we wel vaker terug.

Plannen worden later aangepast

Wanneer de mijnbouwactiviteit eenmaal is vergund en is opgestart, blijkt uit vervolgonderzoeken dat de gegevens of de consequenties meestal toch anders zijn met hogere risico's. Maar dan zijn de vergunningen al verleend. In Nederland kun je die niet zomaar weer intrekken. Op dat moment worden de plannen aangepast aan de echte situatie en kan de winner door met zijn werk. Met alle risico's die daar mee gepaard gaan.

Sitaat út in mailwikseling mei it SodM - Foto: Foto: RTV Oost

In het onderzoek maakten de omroepen gebruik van rapporten die ooit openbaar werden gedeeld. De meeste conceptrapporten zijn inmiddels allang niet meer op internet terug te vinden, soms staan ook de definitieve versies niet meer online. Verder kregen de omroepen tijdens het onderzoek onder meer inzage in diverse mailwisselingen met medewerkers van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Daaruit blijkt dat medewerkers van SodM weten dat fouten worden gemaakt en dat zij zich in sommige gevallen ook verbazen over de uitkomsten van rapporten. "Ik deel je verwondering daarover", schreef een hooggeplaatste SodM-medewerker onlangs nog aan een burger met vragen.

Voor gegevens uit de mijnbouw zijn we vrijwel volledig afhankelijk van de commerciële winmaatschappijen. Zij hebben de wettelijke plicht om te zorgen voor een deugdelijke verzameling van alle data en de plicht om die te delen met de overheid. Er is geen feitelijke controle van die data, SodM stuurt alleen op risico's en we moeten de bedrijven vertrouwen op het netjes naleven van de wet. Intussen moet de minister zijn besluiten en risico-afwegingen wel maken op basis van wat deze bedrijven ons willen vertellen.

Risicoafwegingen

De mijnbouwdata van de winmaatschappijen liggen aan de basis van alle risico-afwegingen die de minister maakt. Het is dus van groot belang dat gegevens betrouwbaar zijn. Uit eigen onderzoek van de regionale omroepen blijkt dat de gegevens in veel rapporten echter op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Terwijl in de mijnbouw onzekerheden nooit zijn uit te sluiten, zijn met name vooronderzoeken met regelmaat opmerkelijk positief over mogelijke consequenties. Vooraf worden risico's onderbelicht en achteraf worden de plannen bijgesteld aan de werkelijke situatie. Dit komt voor in alle provincies, later bijgestelde plannen hebben we aangetroffen in de gas- en zoutwinning maar ook in de afvalwaterinjectie.

In de vier noordelijke provincies wordt gas en olie vooral gewonnen door Vermilion en NAM, daarnaast zijn er een paar kleinere bedrijven actief. De NAM en Vermilion zijn ook verantwoordelijk voor de injectie van afvalwater uit olie- of gaswinning. Afvalwaterinjectie gebeurt in Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel. Zout wordt gewonnen door Esco Frisia in Friesland, in Twente door Nouryon en in Groningen door Nedmag.

(advertinsje)
(advertinsje)