100 jaar radio: distributieradio en Radio Oranje

29 okt 2019 - 11:52

Een eigen radio was in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog voor veel mensen nog te duur. Een goedkopere oplossing was distributieradio, later ook wel draadradio genoemd. John Beenen in Gorredijk verzorgde deze vorm van radio vanaf 1932 in Gorredijk en omgeving.

Lukse lûdsprekker distribúsjeradio - Foto: Omrop Fryslân

Radiodistributie was een faciliteit voor het doorgeven van radioprogramma's via een kabel. Mensen die hierop waren aangesloten, hadden een speaker in de kamer. Het was dus goedkoper dan zelf een radiotoestel aanschaffen. Vaak was de kwaliteit van de ontvangst ook nog een stuk beter.

John Beenen verzorgde de distributieradio in Langezwaag, Tijnje, Gersloot en Lippenhuizen. "Bij ons kwam een zender te staan en er moest een netwerk komen: bedrading van huis naar huis."

Schakelkastje

Hij heeft de officiële papieren nog in een map zitten. Abonnees kregen een schakelkastje aan de muur met een luidspreker. Er kon meestal worden geschakeld tussen twee landelijke zenders en naar de uitzendingen die John Beenen zelf verzorgde. In de schuur achter zijn huis draaide hij plaatjes.

"Mijn vader hield dan bijvoorbeeld op zondagmiddag een 'grammafoonplatenmiddag'. Dan draaide hij allemaal plaatjes van verschillende artiesten. Ja dan was hij als het ware een DJ."

Mjitsinderskema Radio Oranje - Foto: Omrop Fryslân

In de oorlogsjaren stond de ontwikkeling van radio stil. Alle radio's moesten worden ingeleverd bij de Duitsers. Via de radiodistributie kon er alleen naar programma's worden geluisterd die waren goedgekeurd door de Duitsers. Particuliere distributienetwerken, zoals die van John Beenen, mocht niet meer. Vanaf toen werd distributieradio ondergebracht bij het staatsbedrijf: de PTT.

Stiekem luisteren

Niet iedereen had zijn radio ingeleverd en zo werd er stiekem naar Radio Oranje geluisterd. Johan Beenen heeft in de papieren van zijn vader en opa nog een schema gevonden, een meetzenderschema van Radio Oranje.

100 jaar radio - deel 2

Woensdag in deel 3 over 100 jaar radio: de jaren '50.

Woensdag 6 november is het 100 jaar geleden dat Hanso Idzerda het eerste radioprogramma voor algemeen publiek maakte in een studio in Den Haag: een wereldprimeur. Idzerda werd in 1885 geboren in Weidum en overleed in 1944 in Den Haag. Omrop Fryslân heeft deze week in diverse programma's aandacht voor 100 jaar radio met op zondag 3 november een speciale uitzending van Buro de Vries, rechtstreeks vanuit het dorpshuis van Weidum. Daarbij is iedereen welkom.

(advertinsje)
(advertinsje)