Komst F-35 zorgt voor blijdschap en zorgen

29 okt 2019 - 06:04

Het eerste F-35 gevechtsvliegtuig dat in Nederland blijft, komt donderdag aan op de vliegbasis van Leeuwarden. Voor Defensie en de Luchtmacht is het een mijlpaal, voor omwonenden een grote zorg. Want de zorgen over de overlast zijn nog lang niet weggenomen.

Commandant Arnoud Stallman van de Vliegbasis Leeuwarden begrijpt de angst. Zelf denkt hij dat het wel zal meevallen: "Ik baseer mij dan op de belevingsvluchten die we hadden in 2016. Daar was ik bij en er is onderzoek gedaan. De uitkomst was dat er niet veel verschil is."

Tot 20 decibel meer

Geert Verf uit Marsum houdt zich al een tijd lang bezig met de komst van de F-35 en de gevolgen voor de omgeving. Hij zit uit naam van dorpsbelang Marsum al jaren in de Commissie Geluidsoverlast. "Die belevingsvluchten hebben bij mij een ander beeld gegeven. Met name bij de landing maakt het toestel meer lawaai. Tot wel 20 decibel meer."

De Peel heropenen om meer geluidsruimte te creëren

Verf zijn verwachtingen zijn dan ook laag: "Ik ben heel benieuwd of het allemaal nog klopt. Dat het toestel maar net iets meer lawaai maakt dan de F-16. En met name dan ook hoeveel er mee gevlogen wordt. De Luchtmacht wil zomaar een oude vliegbasis heropenen." Verf heeft het over vliegveld De Peel in Noord-Brabant. Defensie wil dat heropenen om zo meer geluidsruimte te creëren voor de F-35's.

Foto: Omrop Fryslan

Kerosine is ook uitstoot. En dat kan zomaar omdat het Defensie is.

Omwoner Sietske Inberg

Aan de andere kant van de vliegbasis, bij de Vierhuisterweg hebben omwoners weer andere klachten. Sietske Inberg woont daar en heeft naast het geluid ook last van kerosinedampen. "Je ruikt het nu goed, een sterke geur. Met name als de wind uit het westen komt hebben wij er last van." Zij vindt dat er ook goed gekeken moet worden naar wat de uitstoot is van de vliegbasis: "De boeren moeten de veestapel met de helft verminderen en hier heb ik het idee dat er steeds meer gevlogen wordt. Dat is ook uitstoot. En dat kan zomaar omdat het defensie is."

Stallmann bestrijdt dat: "We hebben ons te houden aan de wet. We mogen maar een bepaalde hoeveelheid geluid produceren. Dat wordt goed gecontroleerd."

Foto: Lockheed Martin

Microfoons meten lawaai

Om te kijken hoe groot de geluidsoverlast wordt, is vorig jaar een geluidsmeetnet opgezet. Dat was het gevolg van de sterke lobby van Geert Verf en Gerard Verf van dorpsbeland Jelsum/Koarnjum. Op verschillende punten in de omgeving van de basis staan microfoons.

"Geluidsisolatie huizen kan beter"

Op de website kan bekeken worden welk toestel er vliegt en hoeveel lawaai dit maakt. Verf: "Dat is grote winst. Want toen we er in 2013 achter kwamen dat we de F-35 niet konden keren, hebben we bekeken wat we er dan maximaal uit konden halen. Dit is een van de belangrijke punten." Toch zijn Verf en Veldman nog niet klaar: "De geluidsisolatie van de woningen kan en moet beter. Daar heeft de politiek zich ook al over uitgesproken. Dat zou al veel kunnen schelen aan geluidshinder."

Tweede toestel komt over twee weken

Het toestel dat donderdag op de vliegbasis in Leeuwarden aankomt, zal dit jaar niet veel vliegen. Het moet eerst nagekeken worden en dan pas kan er voor het eerst mee worden gevlogen. Het tweede toestel voor Leeuwarden wordt over twee weken verwacht. In het voorjaar van volgend jaar worden er dan weer nieuwe F-35's verwacht. In 2021 moet de Nederlandse luchtmacht klaar zijn voor uitzending.

Nederland is al sinds 2002 betrokken bij de ontwikkeling van de F-35. Met een investering van 800 miljoen euro kocht Nederland een stem in het ontwerp en een belangrijke rol van de Nederlandse industrie bij de bouw. In 2013 werd het eerste Nederlandse toestel geleverd.

Sinds dat jaar wordt in de Verenigde Staten volop gevlogen. Nederland is onderdeel van het testprogramma van de F-35. In samenwerking met de Amerikanen en onder andere ook de Britten wordt gewerkt aan verbeteringen. Na de eerste officiële overdracht in januari zijn langzaam maar zeker meer toestellen geleverd. Met elkaar staan er acht Nederlandse toestellen op een basis vlakbij Phoenix. Daar zit ook de opleiding voor de F-35 piloten.

Foto: -

De ontwikkeling van de F-35 gaat niet altijd eenvoudig. Veel problemen moesten worden opgelost. Elk jaar komt er het Amerikaanse ministerie weer met een lange lijst. Critici spreken van een miskoop. Ook omdat de beloften die de fabrikant doet, niet direct nagekomen worden. Er wordt veel gesproken over het geluid van het toestel. Uit testen blijkt dat het toestel meer lawaai maakt als de F-16 van nu.

Na een motie van PvdA-Kamerlid Angelique Eijsink komen er twee Nederlandse toestellen in 2016 naar Nederland toe. Er worden zogenaamde 'belevingsvluchten' gemaakt. Om zo duidelijk te maken hoeveel overlast er daadwerkelijk is. Het onderzoek laat zien dat er niet veel verschil is met de F-16 van nu. Voor de luchtmacht is de komst een kantelpunt als het gaat om beeldvorming. Werd er eerst met name negatief over gesproken, nu mensen het toestel zien, veranderen de meningen.

Ien fan de Nederlânske F-35's - Foto: Omrop Fryslan
(advertinsje)
(advertinsje)