Nalatige provincie maakte zoutwinning onder Waddenzee mogelijk

15 okt 2019 - 12:46

Naar zout boren in een beschermd natuurgebied. Het klinkt onwaarschijnlijk, maar dit jaar gaat Frisia BV beginnen met boren in de bodem van de Waddenzee. Nu blijkt dat de provincie de zoutwinning in Fryslân helemaal had kunnen stoppen. In plaats daarvan heeft de provincie geholpen met het verplaatsen van de winning naar zee. Een reconstructie.

Dit artikel in 1 minuut

* Het boren naar zout zorgde in Noordwest Fryslân voor grote problemen en inwoners van het gebied verzetten zich hier hevig tegen.

* De provincie Fryslân heeft toen geholpen om de winning te verplaatsen naar de Waddenzee, terwijl ze ook helemaal van de zoutwinning af hadden gekund.

* De provincie was niet goed op de hoogte van de inhoud van de vergunning voor het winnen van zout, waardoor de conclusie is getrokken dat zoutwinning hoe dan ook door moest gaan.

* In de vergunning staat dat de zoutwinning afgebroken kan worden als de afgesproken maximale bodemdaling bereikt werd, wat in die tijd al snel naderde.

* Omrop Fryslân heeft dit uitgezocht door document-onderzoek, en door gesprekken met experts en betrokkenen te voeren.

* Voor het eind van dit jaar begint de winning in de Waddenzee. De Waddenvereniging maakt zich zorgen over de gevolgen van die winning voor het natuurgebied.

Leestijd: 10 minuten

Foto: Omrop Fryslân

Sinds 1995 wordt er zout gewonnen in Fryslân, ten noordoosten van Harlingen. Zoutwinning, net als gaswinning, kan tot gevolg hebben dat de bodem daalt, en dat gebeurt begin deze eeuw ook in dit gebied. De bodemdaling gaat bovendien sneller dan verwacht en boeren en bewoners verzetten zich hevig tegen die zoutwinning.

Tegelijk met de bodemdaling zijn er zware clusterbuien in de regio en landerijen veranderen in meren. Bewoners van onder andere Dongjum-Boer, Tzummarum en Wijnaldum zijn bang dat hun huizen schade oplopen en boeren zien hun oogsten en weides verdrinken. Als zoutbedrijf Frisia een nieuwe winningsvergunning, ook wel concessie genoemd, aanvraagt, wordt het de bewoners te gortig en richten ze de actiegroep 'Laat het zout maar zitten' op. Ze willen af van de zoutwinning.

Grote problemen

De hevige protesten bereiken ook het bestuur van de provincie. Provinciale Staten willen dat de zoutwinning in Fryslân stopt. En dan komt Sjoerd Galema, destijds CDA-gedeputeerde in Fryslân, in beeld. Hij moet de boel vlot trekken. De gedeputeerde houdt wel van een uitdaging: "Dat je iets dat vastzit, los moet krijgen."

Hij zit vaak met de betrokkenen om tafel en is daardoor doordrongen van de omvang van de problemen. Volgens hem zijn de geluiden uit het gebied indringend. "Boeren hadden veel schade. Ik heb regelmatig met de mensen om tafel gezeten, dan merk je goed hoe groot de problemen zijn."

Ik heb me laten overtuigen dat dat veel geld zou kosten.

Sjoerd Galema, voormalig CDA-gedeputeerde
Sjoerd Galema - Foto: Omrop Fryslân

Binnen het provinciebestuur bestaat de overtuiging dat de Friese zoutwinning niet gestopt kan worden, omdat de concessie nou eenmaal voor 60 jaar is verstrekt aan Frisia. Galema: "Ik heb me laten overtuigen dat dat veel geld zou kosten. Dan moet je de concessie afkopen en dat zou honderden miljoenen euro's kosten zo werd gezegd door ambtenaren en het SodM (Staatstoezicht op de Mijnen)."

Uit de gespreksverslagen van de provincie blijkt echter dat er binnen het provinciehuis en andere bestuurslagen weinig tot geen kennis was over de concessie voor de zoutwinning. Nergens in de verslagen wordt de vraag gesteld of de overheid wel mee moet werken aan een overgang naar de Waddenzee. Nergens wordt gevraagd of de zoutwinning niet gewoon kan worden gestopt. Uit de verslagen wordt niet duidelijk dat ook maar iemand de concessie gelezen heeft.

Eenzijdige informatie

In de concessie, in handen van deze omroep, staat echter dat door middel van maatregelen van de minister (van Economische Zaken, red.) de zoutwinning gestopt kan worden als de bodem teveel daalt. Er is een maximaal aantal centimeters bodemdaling vastgelegd in de concessie en dat komt ten tijde van de protesten al in zicht.

Hadden de betrokken ambtenaren en bestuurders de concessie wel gelezen, dan was duidelijk geweest dat Frisia zout mag winnen met een maximale bodemdaling. Als die bereikt is moet het bedrijf stoppen. De bestuurders krijgen dus maar beperkte en eenzijdige informatie.

De gele paal is van belang voor het meten van de bodemdaling in het gebied. - Foto: Omrop Fryslân
(advertinsje)
(advertinsje)