Docent maakt stamboom voor zijn klas: alle Friezen familie van elkaar

17 jul 2019 - 17:53

Wybo Palstra werkt als docent op het Leeuwarder Lyceum, maar is ook al jaren bezig met familie-onderzoek. Dat doen wel meer mensen, maar Palstra gebruikt zijn onderzoek nu ook in zijn lessen voor 4-VWO. Volgens hem zijn namelijk alle Friezen familie van elkaar. En dat is voor zijn leerlingen erg interessant, want Palstra probeert hun verwantschap te bewijzen.

Foto: Collectie Rijksmuseum

"Alle Friezen zijn familie van elkaar, het is alleen de vraag waar precies," zegt Palstra. "Als je bestand maar groot genoeg is en je alle verbanden kent, dan kun je ze gewoon eruit halen. Maar het is natuurlijk heel veel werk."

Toch is dit wel wat hij heeft geprobeerd, in ieder geval voor zijn leerlingen. Hij heeft er een heel boekwerk van gemaakt. "Ik heb een aantal hele leuke relaties gevonden bij leerlingen die naast elkaar in een bankje zitten, en bijvoorbeeld omstreeks 1850 een voorouder deelden. Daar hadden ze geen weet van."

Iedereen is familie

Palstra: "Ik weet de getallen niet precies, maar ik meende dat in Friesland omstreeks 1750 zo'n 40 tot 50.000 huishoudens woonden. Nu zijn dat veel meer Friezen, maar die moeten natuurlijk wel ergens vandaan komen. Ze komen na verloop van tijd allemaal voort uit één bronpopulatie."

Ieder mens heeft 2 ouders, 4 grootouders, 8 overgrootouders, 16 betovergrootouders, enzovoort. Met de generatie verdubbelt het aantal voorouders. Na veertig generaties zou een mens al een biljoen voorouders moeten hebben. Maar dat is veel meer dan de wereldbevolking in die tijd, het aantal mensen neemt juist af wanneer je terug in de tijd gaat. Het is dus onmogelijk dat het allemaal verschillende mensen waren.

Dat betekent dat er in de loop der eeuwen vaak tussen familieleden gehuwd is, ook al was het slechts heel ver familie. Dat heet 'kwartierherhaling,' personen komen op meerdere plekken in een stamboom terug. Een voorvader is bijvoorbeeld zowel via de vaders als via de moeders kant ergens een voorouder.

Statistische analyse geeft zelfs aan dat er een moment in de geschiedenis is dat iedereen familie van elkaar wordt. Voor Europa zou die gemeenschappelijke voorvader zo'n 1.000 jaar geleden hebben geleegd en onderzoekers denken dat de gemeenschappelijke voorouder van iedereen die op dit moment leeft zo'n 3.000 jaar geleden leefde.

Bekende Friezen

Palstra: "De meeste leerlingen in het boek hebben een verwantschap met elkaar, zeker de helft. En als ze dat niet hebben, dan hebben ze wel een verwantschap met Jorrit Bergsma, Wilfred Genee, André Kuipers. Een van de ouders wees mij erop dat Jack Lousma in de familie zat. Die kennen wij niet echt, maar dat is een astronaut uit de Verenigde Staten met Friese voorouders. Rintje Ritsma, Jan Ykema, Syb van der Ploeg. Allemaal banden met bekende Friezen."

Ook in zijn eigen familie ziet Palstra de connecties. "Mijn nichtje uit Amsterdam is half Surinaams, half Fries. En die heeft een leuke jongen ontmoet, maar ze delen toch een tolwachter uit Veenwouden omstreeks 1750."

Een probleem is dat volgens Palstra achter niet, want er is in de loop der eeuwen ook genoeg nieuw bloed in de provincie gekomen. Al na tien generaties nakomelingen is het onwaarschijnlijk dat er nog een gen te vinden is van een voorouder van tien generaties geleden.

Docent Wybo Palstra over zijn familie-onderzoek voor de klas

(advertinsje)
(advertinsje)