Iepenloftspul Dronryp: Turks Fruit

15 jun 2019 - 11:49

"Ooh! Je zit gewoon naar mijn kont te kijken!" roept Olga verbaasd uit. "Ja, jij hebt ook zo'n mooie kont", antwoordt Erik. Olga is voor het eerst bij de jonge kunstenaar Erik thuis en ze blijft er meteen drie weken. Tot haar vader en moeder terugkomen van vakantie. Ze zijn smoorverliefd op elkaar. De vonken spatten eraf, in deze vrijscène van Christina de Boer en Jitze Grijpstra. Als toeschouwer krijg je het er zelfs warm van.

Door: Arjanne Nijp

Door het stuk, geschreven door Dick Jansen op basis van het boek en de filj, kwam regisseur Theo Smedes opnieuw in aanraking met het verhaal. "Toen kwam ik erachter dat het veel verder en dieper ging dan het groffe, het beeldende dat Jan Wolkers heeft geschreven. Het is eigenlijk een van de mooiste liefdesverhalen. Het gaat over twee mensen die zo intens gek zijn op elkaar en die ook weer uit elkaar gedreven worden. En over de dood, het kwijtraken van een liefde."

Taboe

Jan Wolkers schreef het boek 50 jaar geleden al, maar het is volgens Theo nog altijd actueel. "Ik laat het bewust in de jaren 70 spelen, maar als je het nu ziet kom je erachter dat er eigenlijk helemaal niet zoveel is veranderd. We zijn eigenlijk weer klaar voor een nieuwe seksuele revolutie. Het is nog altijd een taboe doorbrekend verhaal."

De roman van Jan Wolkers verscheen in 1969 en maakte veel los. Zelfs op het hoogtepunt van de seksuele revolutie, wordt in die boek wel heel vrij over seks en andere menselijk intimiteit geschreven. "Porno, verkocht als literatuur, noemden sommigen het. Toch lezen veel mensen het boek en ook vandaag de dag staat het bij veel middelbare schoolleerlingen op de leeslijst.

In 1973 kwam de film Turks Fruit uit, gemaakt door Paul Verhoeven met Rutger Hauer en Monique van de Ven in de hoofdrol. Met ruim 3,3 miljoen bezoekers is het nog altijd de meest succesvolle Nederlandse bioscoopfilm ooit.

Turks Fruit gaat over de diepgaande liefde tussen de jonge kunstenaar Erik, en de heel beschermd opgevoede Olga. Nadat ze uit elkaar gaan, vinden ze beiden niet weer de echte liefde. Als Olga jaren later een hersentumor krijgt en behoorlijk ziek is, gaat Erik elke dag bij haar op bezoek in het ziekenhuis. Hij neemt Turks fruit voor haar mee, omdat ze geen harde dingen meer wil eten.

De hoofdpersoon Olga zou zijn gebaseerd op drie vrouwen waar Wolkers een relatie mee heeft gehad. Een van hen zou Annemarie Nauta zijn, zij werd geboren in Leeuwarden.

Dit verhaal kun je niet met de eerste de beste doen.

Theo Smedes, regisseur

Het is vanzelfsprekend heel spannend om zo'n bekend en succesvol verhaal te brengen met een amateurgezelschap, bekent Theo. Maar mede omdat hij Christina en Jitze al kende, durfde hij het aan. "Zo'n verhaal kun je niet met de eerste de beste doen, je moet twee spelers voor ogen hebben die dit kunnen dragen. Daar moet echt chemie zijn, ze moeten kunnen zingen en kunnen spelen en genoeg lef hebben om dit te doen."

Christina was erg verheugd toen ze gevraag werd voor de rol. "Ik doe op school al 10 jaar een literatuurproject over Turks Fruit, en ik vind het zo'n mooi verhaal, ik dacht: die rol wil. Dat wil ik spelen." Jitze kende het verhaal eigenlijk alleen van de iconische scènes uit de film. "Ik dacht: oké.. dat wordt wel even een uitdaging. Dit is wel even wat anders dan anders."

Onder de huid

De beelden van de film heeft hij heel snel losgelaten, vertelt Jitze. "Het gaat om de essentie, die proberen we in onszelf te vinden." En dat lukt hen goed. "Het gaat je ook wel onder de huid zitten", zegt Christina. "Het is soms heel verdrietig en ook is het spannend om uit de kleren te gaan en alle liefde die je in je hebt op een ander te projecteren." "Heerlijk", vult Jitze aan. Voor Christina voelt het zo nu en dan als een 'generale repetitie voor de dood'. "Dat je kanker krijgt, dan je liefde je dan huilend aankijkt en dat ik zelf bijna niet meer kan zingen, zo verdrietig ben ik dan. Dat hakt er wel in. Maar dat is ook wat het zo mooi maakt."

Met hun rode haar en wilde blonde krullen lijken Christina en Jitze wel wat op Olga en Erik. En innerlijk hebben ze ook wel raakvlakken. Christina: "Die overgave, dat volslagen ergens voor gaan, dat heb ik ook wel. En de angst om dood te gaan. Maar niet zo erg als Olga. En Jitze lijkt ook echt wel op Erik, in zijn doen en laten en zijn vrije denken."

Ik ben geen kunstenaar. Ik werk in een slagerij, dat is 180 graden anders.

Jitze Grijpstra, hoofdrolspeler Erik

Jitze heeft daar nooit bij stilgestaan. "Ik ben geen kunstenaar met een academische graad. Ik werk in een slagerij, dat is 180 graden anders." Maar die grote, diepe liefde herkent hij wel. "En het verlies ook. Dat vind ik verschrikkelijk, dat wil ik nooit weer. Ik wil ook nooit weer een relatie. Maar dat kan ik hier allemaal mooi in gebruiken." Christina: "Jij zegt ook weleens hier kan ik alles in kwijt zonder dat ik het verlies, want ik heb het niet. Maar ja. Het is er wel zo nu en dan. Dan voel je het echt."

Preuts

Door het stuk komen ze er achter dat mensen tegenwoordig preutser zijn dan ooit, veel meer dan in de jaren 70. "De vraag die iedereen stelt als ze horen dat we in Turks Fruit spelen is: moet je dan ook bloot? Ja, dat moeten we wel ja. Maar doodgaan is erger dan uit de kleren moeten", vindt Christina. Al was die eerste repetitie dat de onderbroek ook echt uit moest toch best spannend. Nu trekken ze de kleren uit en kijkt niemand meer op of om. Die blootscènes zijn onvermijdelijk, vindt regisseur Theo. "Het hoort zo bij Jan Wolkers. Dat beeldende, het verhaal vertellen aan de hand van het pure dat de liefde is, die genegenheid. Dus ik denk dat de mensen die hier komen wel een echte versie van Turks Fruit meemaken."

En daarin kan de vader van Olga, die in de neus peutert en de snotjes onder de stoel plakt vanzelf niet ontbreken. Jaap Jan Hemmes zingt het 'tietenkont'met vuur en snelheid, in een lederhosen die volledig gehaakt is door iemand van de naaiploeg. Ook de andere spelers zien er helemaal 'seventies' uit en Olga in haar net iets te korte jurkjes met diepe decolleté, die net iets te diep zijn. De kostuums komen erg mooi uit in het verder vrij sobere decor, dat bestaat uit stalen silhouetten van een rijtje huizen aan een stadsgracht. De doeken die er in zijn gespannen, kunnen met licht erachter allerlei illusies opwekken.

"Als het publiek na afloop hiervandaan naar huis gaat of thuiskomt, dan hoop ik dat ze hun partner even knuffelen of vastpakken en denken: wat fijn dat we elkaar nog hebben", zegt Theo Smedes. "Je moet de liefde vieren, want je kunt het zo weer kwijtraken", vult Christina de Boer aan. "Een beetje meer liefde in de wereld, dat kunnen we wel gebruiken."

Speeldata

Vrijdag 21 juni (première)

Zaterdag 22 juni

Woensdag 26 juni

Vrijdag 28 juni

Zaterdag 29 juni

Vrijdag 5 juli

Zaterdag 6 juli

Alles weten over de iepenloftspullen in Fryslân? Kijk dan op Omrop Fryslân's speciale iepenloftspulsite. Hier vindt je filmpjes, artikelen en praktische informatie over de mooiste openluchttoneelspellen van 2019.

(advertinsje)