Fryslân DOK: Minderheden teleurgesteld in Europese Unie

02 maaie 2019 - 19:51

De verhouding tussen de Europese minderheden en de EU zou wel een goede relatietherapie kunnen gebruiken. Die conclusie kan getrokken worden uit het drieluik dat FryslânDOK heeft gemaakt met het oog op de Europese parlementsverkiezingen van 23 mei. In de serie 'De grinzen fan Europa' wordt pijnlijk duidelijk dat minderheden teleurgesteld zijn in de Europese Unie.

In de jaren '90 werd nog volop gesproken over 'het Europa van de regio's', maar tegenwoordig lijken vooral de landen weer de dienst uit te maken. Ondanks de officiële slogan 'Unity in diversity' blijkt dat het belang van de lidstaat voor de EU steeds weer sterker is dan dat van de mensen in de regio.

Dat is althans het gevoel dat leeft bij de drie minderheden die Fryslân DOK opzocht: de Roma in Bulgarije, de Sami in Zweden en de Aranezen in Spanje. In iedere aflevering reageert een bekende Europese politicus op de situatie van de desbetreffende minderheid.

Drieluik

In het drieluik 'De grinzen fan Europa' zoekt Fryslân DOK antwoord op de vraag wat minderheidsgebieden van de EU vragen, maar ook wat zij de EU te bieden hebben.

Bij de oprichting van de EU was de verwachting dat Europa er ook voor de minderheden in de regio's zou zijn. Daarbij moet de EU vaak laveren tussen het belang van de mensen in de regio's en dat van de natiestaten. Het blijkt dat de Brusselse bestuurders vaak kiezen voor het laatste.

Bijeenkomst op het Roma nieuwjaar in Plovdiv - Foto: Omrop Fryslân

De Friese journalist Onno Falkena ging dwars door Europa op zoek naar de liefde die minderheden hebben voor de Europese Unie. Vanuit Leeuwarden was zijn eerste logische halte de Bulgaarse stad Plovdiv, Culturele Hoofdstad van 2019.

Plovidv is een van de oudste steden van Europa, een stad vol culturele rijkdom, met dank aan Turkse, Griekse en Russische invloeden. Maar ook de stad met de grootste Roma-getto van Europa.

In de wijk Stolipinovo wonen 50.000 zigeuners in erbarmelijke omstandigheden. Het Europees beleid van de laatste negen jaar heeft daar amper iets aan veranderd, terwijl onder invloed van Bulgaars nationalisme de discriminatie eerder toe dan af lijkt te nemen.

Demonstratie tegen klimaatverandering in Jokkmokk bij een temperatuur van -19 - Foto: Omrop Fryslân

In het uiterste noorden van Europa is de situatie niet florissant. De Sami zijn het enige natuurvolk van Europa en hebben daarom recht op bescherming, maar in de praktijk heeft de Zweedse regering amper oog voor de belangen van de 50.000 Sami.

Mijnbouw en andere economische activiteiten vormen een directe bedreiging voor het leefgebied en levenswijze van de Sami en er is geen Europese instantie die het aandurft om Zweden op de vingers te tikken. Echter, nu de Sami ook bedreigd worden door klimaatverandering, lijken de bewoners bereid te zijn om in opstand te komen.

Onno is er getuige van dat ze de hulp inroepen van een hoogleraar burgerlijke ongehoorzaamheid, Stellan Vinthagen. Op de eeuwenoude Sami wintermarkt wordt bij -19 graden krachtig gedemonstreerd tegen de klimaatverandering en dat is voor het eerst.

Op de basisschool van Gessa in de Val d'Aran leren de kinderen vijf talen - Foto: Omrop Fryslân

De derde aflevering gaat over de autonome regio Val d'Aran, het meest noordwestelijke gebied van Catalonië. Daar lijkt het beter te gaan. De Val d'Aran ligt hoog in de Pyreneeën op de grens van Spanje en Frankrijk en vormt de scharnier tussen verschillende culturen en talen. De kinderen leren hier vijf talen op school, met het eigen, kleine Aranees als eerste taal.

De Aranezen horen cultureel bij Occitanië in Frankrijk, maar zijn onafhankelijk van Catalonië én van Spanje. De 10.000 inwoners van het Pyreneeëndal willen het liefst met alle grote buren in harmonie leven en zijn daarom blij met het Europa van open grenzen en één munt. Maar oplopende spanningen tussen Catalonië en Spanje bedreigen het bijzondere evenwicht in de Val d'Aran.

Harkje nei de reaksje fan Europarlementariër Jan Huitema

Fryslân DOK: De grenzen van Europa

Zondag 5, 12 en 19 mei vanaf 17.00 uur ieder uur op Omrop Fryslân op televisie. Het drieluik is ook te zien op zaterdag 4, 11 en 18 mei om 15.30 uur en zondag 5, 12 en 19 mei om 13.00 uur op NPO 2. De afleveringen zijn in chronologische volgorde: de Roma, de Sami en de Aranezen.

(advertinsje)