Kwajongensstreek eindigt in dodelijk drama

19 apr 2019 - 16:15

Het leek zo onschuldig. Een schooljongen nam op 11 april 1942 vijf bordjes met de tekst 'Voor Joden verboden' mee. Hij haalde ze weg bij de ingangen van het Vossepark in Leeuwarden. Een kwajongensstreek, maar zo zagen de Duitsers het niet. Zij namen keiharde maatregelen. Tien joden werden opgepakt en naar concentratiekampen gebracht. Niet een van hen overleefde de oorlog.

Het is een vergeten verhaal uit de oorlog. Niets in het Leeuwarder Vossepark herinnert nog aan het drama. En dat moet veranderen, vindt journalist en schrijver Auke Zeldenrust. Hij woont in de buurt van het park en kwam het verhaal op het spoor in de archieven van het Historisch Centrum Leeuwarden.

"Ik was bezig met het onderzoek voor mijn boek 'De Joodse Bruiloft' toen ik in het archief een politierapport tegen kwam van 11 april 1942, waarin politieagenten constateerden dat de bordjes weg waren. In de ochtend werd dat geconstateerd door de politie, 's avonds geeft de SD opdracht, met de SS, om tien joden uit Leeuwarden op te pakken."

Foto: Auke Zeldenrust

De tien joden worden inderdaad opgepakt en meegenomen. Als de vader van de jongen die de bordjes meegenomen heeft ervan hoort, gaat hij naar het hoofdkantoor van de SD aan het Zaailand in Leeuwarden. Hij geeft aan dat het zijn zoon is geweest die de bordjes heeft meegenomen, maar dat er daar geen diepere betekenis achter moet worden gezocht. Het is gewoon baldadigheid. De Duitsers horen het verhaal van de vader aan, maar sturen hem gewoon weg.

Hetzelfde gebeurt als de opperrabbijn van Leeuwarden zich bij de SD meldt. Ook hij pleit voor het vrijlaten van de opgepakte joden, maar dat leidt alleen maar tot woede bij de Duitsers. Ze willen er niets meer over horen. Voor hen is het oppakken van de tien joden het enige dat moet gebeuren. En zo kan het gebeuren dat de joden worden afgevoerd naar de kampen en later in de oorlog de dood vinden. Twee van de opgepakte joden zelfs als binnen een paar weken na aankomst in Kamp Amersfoort.

Auke Zeldenrust kaam it ferhaal yn it archyf op it spoar - Foto: Omrop Fryslân, Wytse Vellinga

"Het waren de eerste joden van Leeuwarden die werden opgepakt", zegt Zeldenrust. "Ze staan dan ook bekend als de eerste martelaren. Toch is het verhaal er achter eigenlijk vergeten. Zo weten we nog altijd niet wie de bordjes heeft meegenomen. Het schijnt om een leerling van de MTS te gaan, maar zeker is dat niet."

Zeldenrust vindt het belangrijk dat dit verhaal toch weer op de kaart komt. En dus is heeft hij het initiatief genomen voor de plaatsing van een bedenkingsbord in het Vossepark. Dat zal op 28 april officieel worden onthuld. "Ik vind het belangrijk dat er zo'n herdenkingsplek is. Want mensen moeten van deze geschiedenis weten, van de eerste joodse martelaren van Leeuwarden."

Foto: HCL
(advertinsje)
(advertinsje)