Helft minder mantelzorgers beschikbaar over 20 jaar

01 apr 2019 - 07:00

In 2040 zijn er de helft minder mantelzorgers beschikbaar in Fryslân. Dat blijkt uit cijfers die Omrop Fryslân heeft opgevraagd. Op dit moment zijn er per oudere veertien mantelzorgers beschikbaar, maar over twintig jaar zijn dat, als gevolg van de vergrijzing, slechts zes. Dat levert grote problemen op, zegt Willeke Phillips van Saar aan Huis, een organisatie voor betaalde mantelzorg.

De cijfers komen uit een onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving (PLO) en het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Volgens cijfers van het SCP zijn er op dit moment 160.000 Friezen die mantelzorg verlenen. Een deel van die mantelzorgers, naar schatting 14.000, voelt zich zwaarbelast.

Met de verwachting voor de komende twintig jaar krijgen die mensen het alleen nog maar zwaarder. Volgens Willeke Philips van mantelzorgorganisatie Saar aan Huis hoeft dat niet. "Mantelzorgers vinden het lastig om aan de bel te trekken en raken daardoor overbelast. Als je hulp krijgt, geeft het je leven meerwaarde. De kwaliteit van leven gaat omhoog", vertelt ze.

Daarom komt Omrop Fryslân deze week met de actieweek ''Freegje om help' (Vraag om hulp). Vanaf 1 april verschijnen er verhalen van allerlei soorten mantelzorgers online. Ook wordt duidelijk wat er in Fryslân aan steun voor mantelzorgers is.

Schiermonnikoog: slechts 4 mantelzorgers per oudere

In het onderzoek van het PLO en SCP wordt gekeken naar de hoeveelheid ouderen boven de 85 jaar per gemeente. Dat wordt vergeleken met het aantal mensen tussen de 50 en de 74 jaar. Zo proberen de onderzoekers te voorspellen hoeveel mensen er beschikbaar zijn om mantelzorg te verlenen. Die definitie is wel beperkt, omdat lang niet al die mensen mantelzorg verlenen of afhankelijk zijn van mantelzorg.

Volgens de cijfers van het onderzoek is Schiermonnikoog de gemeente waar de mantelzorgers de vergrijzing het meest zullen merken. In 2040 zijn er nog maar vier mantelzorgers beschikbaar per oudere. Dat is vier keer minder dan nu. Vlieland staat er veel beter voor. Over twintig jaar hebben zij de meeste mantelzorgers van heel Fryslân, namelijk negen per oudere.

Foto: Omrop Fryslân

Saar aan Huis

Volgens Willeke Philips moet er anders gekeken worden naar mantelzorg. De organisatie Saar aan Huis is daar een mooi voorbeeld van. Mensen kunnen een 'Saar' inhuren, die ze dan gezelschap houdt, maar ook boodschappen kan doen, eten kookt of klusjes in huis doet.

Philips: "Wanneer het leven door bijvoorbeeld ziekte tegenzit, dan kan juist deze aandacht voor zowel cliënt als mantelzorger zoveel betekenen. De kwaliteit van het leven gaat echt omhoog als je meer ruimte krijgt om dingen te doen die het leven de moeite waard maken."

Een voorbeeld daarvan is Ellen van der Sluis, vertelt Philips. "Haar partner heeft beginnende alzheimer. Sinds een aantal maanden is er een Saar van onze organisatie, die leuke dingen met hem doet, zodat Ellen even de handen vrij heeft om iets voor haarzelf te doen."

Willeke Philips van Saar aan Huis

Ellen van der Sluis uit Amsterdam is sinds drie mantelzorger van haar partner Martin uit Leeuwarden. Hij heeft vasculaire dementie. Om hem te verzorgen brengt Van der Sluis haar meeste tijd door bij haar partner in Leeuwarden. Dat is fysiek en emotioneel zwaar. Ze is dan ook heel blij met de zorg van Saar aan Huis.

"We hebben twee Brammen, want er kwamen al zoveel dames van de thuiszorg, dat we nu een man als hulp leuk vonden", vertelt Ellen van der Sluis. "Ze komen wekelijks langs en doen leuke dingen met hem. Dat is heel belangrijk voor hem. Hij loopt wat moeilijker en zit veel binnen. Het leven is leuker voor hem geworden, de heren geven ondersteuning, ook voor mij. Ik heb er minder spanning door. De dagelijkse zorg gaf veel stress en ik lag vaak wakker." Ze kan nu iets makkelijker de deur uit. "En Martin is ook opgeknapt."

Foto: Omrop Fryslân

"Het valt niet te accepteren"

Philips heeft zelf ook ervaring met mantelzorg. Haar zoon Tom had een stofwisselingsziekte, waardoor hij niet meer zelfstandig kon functioneren. Omrop Fryslân heef Willeke en haar man André toen 1,5 jaar lang gevolgd om te kijken welke impact dit op een gezin heeft. "Wij zagen dat Tom minder goed kon lopen. Woordjes die hij kende, kende hij toen ineens niet meer. Alle dingen gingen ineens minder."

In de documentaire vertelt ze dat hun energie op dat moment naar Tom en zijn ziekte ging: "Wij zijn het afgelopen jaar eigenlijk alleen maar bezig geweest om de achteruitgang van Tom voor te zijn. Met al het regelwerk wat moest gebeuren. Soms zeggen we wel eens tegen elkaar dat wij emotioneel nog geen tijd gehad hebben om het tot ons door te laten dringen."

Ook haar man André had het zwaar. Hij vertelde dat het je natuur is om te overleven en door te gaan, maar dat hun geval anders was. "Met Tom zijn we alleen aan het inleveren en accepteren. Maar het valt niet te accepteren."

Foto: Omrop Fryslân

"Kies foar kwaliteit fan libben"

In 2011 is Tom overleden toen hij 8 jaar oud was. "Ik en mijn man André hebben met vallen en opstaan ons leven opnieuw moeten uitvinden." Willeke kijkt wel positief terug o haar tijd als mantelzorger voor Tom. "Waar wij veel aan hebben gehad is dat wij de zorg hebben gedeeld met anderen. Dat zorgde ervoor dat de balans goed bleef, dat we het konden blijven volhouden hoe zwaar het ook was."

Willeke gunt anderen ook zo'n mantelzorgsituatie. Daarom is ze met Saar aan Huis begonnen. "Voor ons bleef er ruimte voor het maken van herinneringen en het doen van eigen dingen. Het gaf ons leven meerwaarde." Maar veel mensen moeten nog wennen aan het idee van betaalde mantelzorg. Dat moet klaar zijn, vindt Willeke. "Het wordt tijd voor een positieve verandering in de mantelzorg. Het taboe mag er af dat je alles zelf moet oplossen. Kies voor kwaliteit van leven."

Ben jij mantelzorger? Kijk hier voor een overzicht van alle steun voor mantelzorgers in Fryslân

Eén op de drie Friezen geeft wel eens mantelzorg aan iemand in zijn of haar omgeving. En die zorg wordt steeds zwaarder. Toch durven veel mensen en mantelzorgers niet om hulp te vragen. Daarom komt Omrop Fryslân met de 'Week van de mantelzorg: vraag om hulp'. Vanaf 1 april komen verhalen van allerlei soorten mantelzorgers aan bod en brengen we in beeld wat er aan ondersteuning is voor mantelzorgers in Fryslân. Kijk hier voor meer informatie over de actieweek en een kaart met een overzicht van alle Friese initiatieven voor mantelzorg.

Trefwoorden: 
Saar aan Huis mantelzorg
(advertinsje)