Brieven verzetsstrijder Santema naar Tresoar: "Hij zag dat het de verkeerde kant op ging"

15 mrt 2019 - 08:50

Tresoar krijgt voor het eerst brieven van verzetsstrijder Willem Santema in bezit. De in Scharnegoutum geboren Santema zat in de Tweede Wereldoorlog in het verzet. Hij was een van de oprichters van de Raad van Verzet. In die periode woonde Santema in Sneek. Het einde van de oorlog haalde hij niet, want op 10 augustus 1944 werd hij in Vught gefusilleerd.

Foto: Omrop Fryslân

"Het was eigenlijk de bedoeling dat Santema boer zou worden. Maar hij had een grote passie voor radio's en auto's. Zo is hij met z'n Chevrolet in de jaren 30 al in Duitsland en Hongarije geweest", vertelt Otto Kuipers van Tresoar.

"Vooral Duitsland heeft grote indruk op hem gemaakt, wat daar gebeurde onder Hitler. Hij zag dat het de verkeerde kant op ging. Hij heeft mensen gewaarschuwd voor de Nazi's. Het verhaal gaat ook dat hij voor de oorlog al op een zwarte lijst stond van de Duiters."

De brieven zijn in het bezit van Tresoar gekomen met hulp van de familie van Jan de Rapper, een andere verzetsman uit Sneek. Hij was als monteur in dienst in Santema zijn radiozaak. Santema opende later een tweede zaak en daar werd De Rapper filiaalhouder van. Dat tweede filiaal werd een belangrijk contactpunt voor het verzet. De Rapper woonde boven de zaak en daar kwam het verzet bij elkaar. Ook werden er wapens ondergebracht.

Gevangenis

Santema ging naar Amsterdam, omdat hij in Fryslân te bekend werd. Daar hoopte hij veiliger te zijn. Maar toch werd hij in 1943 opgepakt. Hij heeft op verschillende plekken in de gevangenis gezeten.

Het gaat om twee brieven. Een daarvan is volgens een deskundige niet origineel, maar later overgeschreven. De andere brief lijkt wel origineel en is waarschijnlijk geschreven toen Santema gevangen zat in Kamp Vught. De brief was niet gecensureerd. "De brief is niet via de officiële kanalen verstuurd. Waarschijnlijk is de brief door iemand uit de gevangenis gesmokkeld en zo bij de familie terecht gekomen."

Trefwoorden: 
Tresoar Willem Santema
(advertinsje)