Noord-Nederland kan nog veel duurzamer worden

12 mrt 2019 - 07:59

'Noord-Nederland: koploper in de energietransitie'. Een slogan die de wens van het kabinet uitdrukt, nu we én van het gas af moeten én iets aan klimaatverandering moeten doen. Een slogan ook die de New Energy Coalition, naar eigen zeggen hét kennis- en expertisecentrum voor energietransitie, met open armen heeft ontvangen.

Foto: Omrop Fryslân

Het drukt de wens uit om als regio voorop te lopen in de energietransitie, mede dankzij de kennis en de netwerken die de regio heeft op het gebied van energie. Maar ís Noord-Nederland wel de koploper? Uit onderzoek van RTV Noord en Omrop Fryslân blijkt dat dit op het gebied van energiebesparing nog niet eenduidig het geval is. In dit artikel lees je waarom.

Energieverbruik bij woningen

Om te zien of Noord-Nederland (Groningen, Friesland en Drenthe, volgens de indeling van het CBS) vergeleken met andere landsdelen voorop loopt, zochten we uit we wat het energieverbruik per woning is en hoe zich dit door de tijd heen ontwikkelt. De meeteenheid is GigaJoule (GJ), waarmee het mogelijk is om het energieverbruik van gas en elektriciteit bij elkaar op te tellen.

Uit ons onderzoek (gebaseerd op de Klimaatmonitor van 2016) blijkt dat we in Noord-Nederland een gemiddeld energieverbruik per woning van ruim 56 GJ per níet de koploper zijn, dat wil zeggen: Noord-Nederland heeft níet het laagste energieverbruik. Die eer valt te beurt aan West-Nederland (Noord- en Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland), waar per woning ongeveer 45 GJ aan energie wordt verbruikt. Al sinds 2008 is West-Nederland de koploper op dit vlak.

Bij deze berekening moet volgens Lammert Wiersma, energiedeskundige bij E&E Advies en opsteller van de Energiemonitor van de provincie Groningen, wél een kanttekening worden gemaakt. 'In Noord-Nederland staan over het algemeen meer vrijstaande huizen, die vaak groter zijn, en dus meer energie verbruiken.' Het is volgens hem daarom niet zo vreemd dat Noord-Nederland op dit vlak niet de koploper is.

"Als je koploper in de energietransitie wilt zijn, gaat het niet alleen om het feitelijke energieverbruik, maar ook om wat je eraan doet om hierop te besparen. Het kan zijn dat je in absolute cijfers relatief veel energie verbruikt, maar procentueel wél de grootste energiebesparing hebt. Dán kun je op die manier alsnog koploper zijn."

Daarom hebben we ook gekeken naar de ontwikkeling door de tijd. Hoe doet Noord-Nederland het op het gebied van energiebesparing?

In 2017 kende Noord-Nederland procentueel de grootste daling van energieverbruik per woning vergeleken met de andere landsdelen: 2,3 procent. In de jaren daarvoor was dit niet het geval. Het lijkt dus in 2017 de goede kant op te zijn gegaan, maar we weten natuurlijk niet of dit een eenmalige positieve uitschieter is. Ook bij deze cijfers moet volgens Wiersma de nuance worden gemaakt dat in Noord-Nederland over het algemeen meer vrijstaande huizen staan. "Die zijn lastiger te verduurzamen, wat maakt het verminderen energieverbruik van een veel grotere opgave is voor Noord-Nederland dan in andere landsdelen."

Energieverbruik bij bedrijven

Maar niet alleen woningen verbruiken energie, ook bedrijven doen dit. Daarom hebben we dezelfde berekeningen gemaakt als het gaat om energieverbruik per baan. Per baan werd er in 2017 ruim 127 GJ aan energie verbruikt. Koploper is Oost-Nederland (Flevoland, Overijssel en Gelderland), met 73 GJ energieverbruik per baan. Dat Noord-Nederland niet het laagste van het land is op zich ook niet gek, als je bedenkt dat er bijvoorbeeld in Delfzijl en omgeving en de Eemshaven veel industrie is. "Die bedrijven hebben relatief weinig werknemers en verbruiken veel energie. Dus dit cijfer op zichzelf zegt niet alles", aldus Wiersma.

Ook hier moet je dus kijken naar de ontwikkeling in het energieverbruik. Tussen 2015 en 2017 groeide het energieverbruik per baan, met respectievelijk 2,7 en 4,7 procent per jaar. Daarmee is Noord-Nederland het enige landsdeel dat in beide jaren een stijging laat zien.

Net als bij het energieverbruik per woning benadrukt Wiersma dat koploper in de energietransitie zijn betekent dat je het dichtst van allen bij je doel bent, ongeacht de omstandigheden. "Neem een hardloper die voorop loopt. Dat zit ook deels in de genen. Maar hij is wél koploper." Verzachtende omstandigheden of niet, koploper is Noord-Nederland op het vlak van energieverbruik op dit moment nog niet zonder meer.

Foto: Omrop Fryslân

Koploper?

In het regeerakkoord van Rutte 3 wordt de wens uitgesproken dat Noord-Nederland koploper wordt in de energietransitie. Dit wordt in het regeerakkoord als laatste puntje genoemd in een paragraaf die aan de gaswinning is gewijd. Het kabinet legt daarin uit vol aandacht te hebben voor de gaswinning en de gevolgen ervan. Er wordt aangekondigd dat er een regiofonds komt voor de economische versterking van het gebied. Dit fonds kan volgens het regeerakkoord bijdragen aan het zogenoemde koploperschap.

Sindsdien wordt de claim dat Noord-Nederland koploper onder meer door de New Energy Coalition (NEC) gebezigd. NEC is een kennis- en netwerkorganisatie voor de energietransitie. Op de vraag wat de feitelijke onderbouwing van deze claim is, reageert een woordvoerder: "Het is subjectief. Iedereen kan het roepen, maar ik denk wél dat we het kunnen onderbouwen." Zo wordt gewezen op het feit dat de regio al lange tijd de gasrotonde van Europa is, en er veel specialistische kennis is ontwikkeld. Ook wordt gewezen op de Eemshaven, dat een aanlandingsknooppunt voor energie is, door de Kolencentrale, windmolens op zee en de gasleiding-infrastructuur. "Groningen is een ideale kennishub."

Ook de opkomende waterstofeconomie en intensieve samenwerking tussen verschillende disciplines worden aangehaald. Argumenten dus, maar geen cijfers. RTV Noord en Omrop Fryslân gingen met behulp van Lammert Wiersma van E&E Advies zélf op zoek naar cijfers. Want dat Noord-Nederland koploper is in de energietransitie moet toch ook met cijfers te checken zijn?

Woensdag kijken we naar hoe Noord-Nederland het doet qua duurzame energieproductie.

(advertinsje)
(advertinsje)