Jaar vol extremen zet Wetterskip Fryslân op de kaart

27 des 2018 - 21:39

Het instellen van een beregeningsverbod deze zomer. Dat was een van de lastigste besluiten van boezembeheerder Pier Schaper van Wetterskip Fryslân. Deze zomer moest hij de maatregel instellen vanwege de droogte. Het betekende dat boeren hun grasland niet meer mochten besproeien en akkerbouwers alleen 's avonds en 's nachts. Half augustus, nadat het een paar dagen had geregend, werd het verbod weer opgeheven.

Door: Hayo Bootsma

Het was een jaar vol extremen voor Pier Schaper. Hij kijkt uit over de Murk in de richting van de Trynwâlden. Bij het gemaal naast de tegeltjesbrug legt hij uit hoe bijzonder het jaar was: "Het begon eigenlijk al in 2017. Toen viel er in de herfst de wereld aan water. Op een paar plaatsen hebben we toen extra pompen geplaatst. Dat hield aan tot januari." Het betekende dat het Hooglandgemaal bij Stavoren bijna overuren maakte en dat ook het Woudagemaal mee moest draaien. In februari sloeg het om, zegt Schaper: "Toen kwam de voorspelling dat er ijs zou komen. We hebben alles stilgelegd en we konden schaatsen tot begin maart."

Foto: Omrop Fryslân

Het grondwaterpeil zakte

De lente was niet anders dan andere jaren. In april viel er nog wat regen, in mei waren er nog wat zware buien. Daarna was het droog en warm. Er viel geen druppel water meer tot begin augustus. Schaper: "Toen begonnen de problemen." De zon en de warmte zorgden voor veel verdamping. Het grondwaterpeil zakte en er werd een groot beroep gedaan op de watervoorraad in het IJsselmeer.

"In die tijd was ik eenmaal per week in Lelystad, bij Rijkswaterstaat. Daar spraken we dan over de situatie en mogelijke maatregelen. Ik vroeg toen ook altijd naar het zoutgehalte van het IJsselmeer." Omdat er geen zoet water meer uit het meer werd gelaten, kwam er alleen maar zout water bij. Het gevolg was dat het meer steeds zouter werd. Daar hebben ze in Noord-Holland nog steeds last van. Het drinkwaterbedrijf daar haalt een deel van het water uit het IJsselmeer en dat is zouter dan de norm."

Ik heb medelijden gehad met de boeren die last hadden van het verbod.

Pier Schaper van Wetterskip Fryslân

Beregeningsverbod was een moeilijk besluit

Toen kwam het moment dat er moest worden gekeken naar het verbruik. In Fryslân werd het besluit genomen om een gedeeltelijk beregeningsverbod in te stellen. Grasland mocht niet meer worden besproeid. Bouwboeren mochten nog wel sproeien, maar dan alleen 's avonds na tien uur en voor 's ochtends acht uur. Schaper: "Dat was een moeilijk besluit. Ik heb medelijden gehad met de boeren die last hadden van het verbod. Hun belangen werden geschaad. Maar schade aan de oogst door droogte is niet te voorkomen. Stel je zo'n verbod in, dan ontneem je mensen de hoop nog iets te kunnen doen aan een gewas. Maar het kon niet anders en dat was geen makkelijk besluit."

Dat leverde ook boze reacties op van boeren, zegt Schaper: "Ja, ze vroegen zich ook af waarom het grasland niet mocht worden besproeid, maar de bollenvelden bijvoorbeeld wel. Dat heeft dan te maken met het economische belang. Zo hebben we dat geregeld in Nederland. Gras heeft minder waarde dan bollen. Dat doet zeer bij iemand die niet mag beregenen, terwijl zijn buurman dat wel mag."

Foto: Omrop Fryslân, Ronnie Porte

Pier Schaper van Wetterskip Fryslân

Moeilijk om water aan te voeren in de polder

In de droge periode is een aantal zaken duidelijk geworden. Zo blijkt dat het Friese stelsel van kanalen en sloten goed is ingericht op het afvoeren van water. Maar andersom gaat het een stuk moeilijker. Schaper: "In Fryslân ligt een groot waterstelsel. De voeding uit het IJsselmeer is goed. Maar om dat water dan weer goed en snel de polder in te krijgen, is een stuk moeilijker. Het waterstelsel is in de basis gemaakt voor de afvoer van water."

Een oplossing is niet meteen voorhanden. De vraag is ook of die wel moet worden gezocht. "Het gaat om extremen", zegt Schaper. "Hoe vaak maak je dit mee? Is dat dan de investering waard? Het kost heel veel geld. Volgens het KNMI hebben we hier eens in de dertig jaar mee te maken. De laatste keer was in 1976, meer dan veertig jaar geleden. Moeten we dan wat maken voor zo'n uitzondering?"

Foto: Omrop Fryslân, Jeroen Boersma

Het grondwater staat nog steeds laag. Alle regen die is gevallen, heeft wel een beetje geholpen. "Het peil gaat langzaam iets omhoog. We zijn er echter nog lang niet. Het blijft noodzakelijk om water vast te houden. We hebben zeker januari, februari en maart nog wel nodig. En dan begint het akkerbouwseizoen ook alweer", zegt Schaper. "Dan moet je er weer voor zorgen dat de boeren goed op het land kunnen. Is het te nat, dan kan er niet worden gewerkt."

In maart verkiezingen voor Wetterskip Fryslân

Komend jaar zijn er verkiezingen voor het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân. Die zijn tegelijk met die voor Provinciale Staten. Deze extreme periode is goed geweest voor de bekendheid van het werk van het waterschap. Schaper: "Als wij ons werk goed doen, merkt niemand er wat van. Dat is eigenlijk wel jammer. Elke dag zijn wij bezig om in te spelen op het weer. Als dat goed lukt, dan zijn we extremen voor en merkt niemand er wat van. Door de extremen van dit jaar wordt je wel zichtbaar."

(advertinsje)
(advertinsje)