Cultuursector maakt inhaalslag: "Fryslân nog fris en origineel"

20 des 2018 - 16:58

Het kon bijna niet missen met de aanloop naar dit culturele hoofdstadjaar: het aantal culturele ondernemers is de afgelopen jaren flink toegenomen. Dat blijkt uit cijfers die Omrop Fryslân heeft opgevraagd. Muzikanten, theatermakers, grafisch ontwerpers of filmmakers. Ze zien hier kansen. Maar het gevaar dreigt dat er - na dit culturele hoofdstadjaar - een leegloop plaats zal gaan vinden. "Alle ogen zijn op Friesland gericht, we moeten nu doorpakken." Dat is de missie van Marleen Nagtegaal, cultureel ondernemer.

Door Wendy Kennedy

Leeuwarden stijgt het hardst

Het aantal culturele ondernemers in Leeuwarden is de laatste jaren flink toegenomen. Op dit moment telt Leeuwarden 910 culturele ondernemingen. Vijf jaar geleden waren dat er nog 542. Dat is een toename van 68 procent. Ook in Fryslân (+63 procent) en in Nederland (+56 procent) is het aantal culturele ondernemers toegenomen, maar hier was de groei minder hard. De grootste groei zit in de communicatiesector en de sector grafisch ontwerp: een groei van 238 procent. Op de tweede plaats staat het maken en uitgeven van geluidsopnamen: een groei van 114 procent.

"Maken maken maken"

Marleen Nagtegaal is schrijfster en werkt als literatuurprogrammeur voor het festival Explore the North. Ze is anderhalf jaar geleden vanuit Groningen naar Fryslân verhuisd, omdat ze kansen ziet in Fryslân. Daarnaast ziet ze het ook als een missie om de komende tijd door te pakken. Volgens haar is iedereen in dit culturele hoofdstadjaar wakker geworden, maar er is nog veel werk te doen. "Er is nog een groot gat na de opleiding. Je bent klaar en dan? Het is belangrijk om meters te maken."

Ze vindt dat er in Fryslân veel meer gemaakt moet worden. "De makers staan te springen, maar veel geld gaat naar instituten en het behoud van taal en cultuur in plaats van het ontwikkelen en het maken van nieuwe dingen."

Marleen is betrokken bij festival Explore the North, dat ook bezig is om een productiehuis te worden.

Marleen Nagtegaal, literatuerprogrammeur Explore the North by in gedicht fan Eeltsje Hettinga. - Foto: Omrop Fryslân, Wendy Kennedy

Van Amsterdam naar Fryslân

Acteur en filmmaker Fabian Jansen ziet ook veel mogelijkheden in Fryslân. Hij is zes jaar geleden vanuit Amsterdam naar Fryslân verhuisd. "Hier vind je de tijd en rust om creatief te zijn en is er grote bereidwilligheid om projecten te ondersteunen. Er is een tijd geweest dat Friezen heel druk waren hun eigen culturele stempel te vinden en dat is gelukt. Nu zou de focus meer moeten liggen op het naar buiten toe treden en daar heb je ook mensen van buiten voor nodig." Veel van wat hier wordt gemaakt moet ook buiten Fryslân worden vertoond, zo vindt hij. "Aan de rest van Nederland en Europa."

Leegloop naar het westen?

Culturele ondernemingen, plekken om elkaar te ontmoeten, genoeg publiek en financiële steun. Dit zijn belangrijke voorwaarden voor een goed cultureel klimaat, volgens Robert Bangma, directeur van de Popacademie in Leeuwarden. Hoe de toekomst eruit komt te zien voor culturele ondernemers in Leeuwarden? "De stad heeft zich dit jaar goed op de kaart weten te zetten, maar ze moet niet een te grote broek aantrekken. Het is hier geen Amsterdam of Utrecht." Het valt volgens hem niet te voorkomen dat culturele ondernemers uiteindelijk ook weer naar het westen vertrekken. "Daar zit het geld."

Natuurlijk zitten zowel de faciliteiten als het geld in Amsterdam, zo ziet ook Fabian. Hij vindt dan ook dat de provincie nu moet pionieren, en nog grotere stappen moet zetten. Marleen merkt juist dat fondsen steeds meer interesse hebben in het Noorden. "De focus ligt heel erg op Amsterdam en men is op zoek naar iets nieuws. In het noorden heb je verhalen met een origineel geluid en dat spreekt aan." Robert ziet dat ook wel. "Creatievelingen zoeken ook wel de periferie op, zoals Leeuwarden. Hier is nog veel te ontdekken. In Amsterdam wordt veel nageaapt, dat gebeurt hier bijna niet."

Focus Noorden

Robert ziet in de praktijk dat zijn eigen studenten van de Popacademie in Leeuwarden voor een groot gedeelte op de stad Groningen zijn gericht. "Voor hun project treden ze vaak op in Groningen. Daar heb je wel een stuk of acht podia, terwijl er in Leeuwarden maar een is: Neushoorn." Wat ook niet helpt, is dat er vanuit het publiek in Groningen veel meer interesse is dan vanuit Leeuwarden. "Dat is wel jammer."

Marleen heeft heel even nagedacht om weg te gaan uit Fryslân. Dat komt omdat ze nog niet weet of het productiehuis van Explore the North doorgaat. "Ik kreeg klussen aangeboden uit Brussel en Amsterdam, maar heb nee gezegd. Want als het productiehuis doorgaat, zou ik geen tijd meer hebben om door te gaan met wat we allemaal hebben opgebouwd." Ze hoort vaak dat het nu aan de volgende generatie is, de jonge makers. "Maar dan moet je er nu ook voor gaan, in ze investeren, ze kansen en plekken geven."

Geld

Voor culturele hoofdstad is de laatste jaren in totaal 80 miljoen euro uitgegeven. Provincie Fryslân stelt voor zowel 2019 als 2020 jaarlijks twee miljoen euro extra beschikbaar voor cultuur. Verder hebben culturele organisaties in Fryslân plannen liggen die 90 miljoen euro kosten. Voor 60 miljoen euro is al dekking gevonden, zo valt te lezen in het rapport 'Wij zullen doorgaan'. Hierin staan plannen voor 2019 en 2020.

De Staten hebben woensdagavond groen licht gegeven voor een nieuw cultuurbeleid. Er was vooraf veel kritiek op het eerste voorstel, omdat de focus teveel zou liggen op toneel en popcultuur. De aangenomen beleidsnota is op sommige punten aangepast. Zo is niet alleen de popmuziek een speerpunt, maar muziek in zijn algemeenheid. Dat is veel breder.

(advertinsje)
(advertinsje)