VIDEO: Powercollege Tresoar, is Berltsum de twaalfde stad van Fryslân?

04 des 2018 - 19:51

Over de Friese geschiedenis is veel bekend, maar er zijn ook historische vragen die nog openliggen. Is Berltsum bijvoorbeeld de twaalfde stad van Fryslân? En zijn Friezen werkelijk het oudste volk op aarde? Bert Looper behandelt 'cold cases' van de Friese geschiedenis in een rij powercolleges. Dinsdag is de vraag die centraal als volgt: is Berltsum de twaalfde stad van Fryslân?

Hoe kwamen steden aan stadsrechten?

In de middeleeuwen werden in heel Europa stadsrechten door landheren toegekend. Onder landheren worden koningen, graven of hertogen verstaan. Echter: in Fryslân waren er helemaal geen landsheren. In Fryslân gold de Friese Vrijheid.

Hoe het dan met die stadsrechten zit? Nou, dat zit als volgt: in Fryslân werd het door de bevolking bepaald. Als de bevolking een plaats stadsrechten gunde, werden de rechten toegekend. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij Leeuwarden, Dokkum en Bolsward.

De oudste Friese stad is Stavoren. De omgeving had behoefte aan plaatsen met markt- en muntrecht. In een aantal gevallen heeft de graaf van Holland, Albrecht van Beieren, de stadsrechten aan Friese plaatsen toegekend.

Maar hoe zit dat dan met Berltsum?

Berltsum lag in de middeleeuwen op een strategische locatie. Aan de kust, bij de Middelsee. In Berltsum was een open verbinding met de zee. Vroeger was dat reden genoeg om stadsrechten toegekend te krijgen. Zulke plaatsen noemden zichzelf vaak steden, civitas in het Latijn. Door de buitenwereld werden ze ook als stad beschouwd. Door Lübeck bijvoorbeeld.

Uit archiefonderzoek blijkt dat Lübeck in het jaar 1355 een brief aan de stad Berltsum heeft geschreven, maar Berltsum is nooit officieel stad geworden. Volgens Looper heeft Kollum zo'n zelfde voorgeschiedenis. Dat betekent dat Fryslân geen elf, maar dertien steden telt.

Trefwoorden: 
Berltsum Powercollege
(advertinsje)
(advertinsje)