Minister: "Friese taal niet alleen een recht, maar het moet gewoon zijn"

30 nov 2018 - 17:02

De Friese taal is als onderdeel van de regionale identiteit niet alleen een recht, maar ook een zaak die gewoon moet zijn. Dat staat in de nieuwe Bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur voor 2019 tot 2023, die vrijdag is ondertekend door minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en commissaris van de Koning Arno Brok. Dat gebeurde in taalbelevingscentrum Obe.

Sietske Poepjes en Kajsa Ollongren

Met de bestuursafspraak geven het Rijk en de provincie Fryslân invulling aan de Wet gebruik Friese taal. De afspraken zijn gebaseerd op het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden.

Meer schrijven, lezen en spreken

Doelstelling van de afspraken is dat er een toename is van het aantal mensen dat de Friese taal schrijft, leest en spreekt. De gedeputeerde die het Fries in portefeuille heeft, wordt de taalschipper. Dat is iemand die het nakomen van de afspraken in de gaten houdt. Op dit moment is gedeputeerde Sietske Poepjes taalschipper. De provincie krijgt jaarlijks van het Rijk anderhalve ton voor die functie.

Foto: Omrop Fryslân, Douwe Boersma

Centraal meldpunt voor klachten

Nieuw is ook dat er een centraal meldpunt Fries bij de provincie komt, voor klachten over taalbeleid en taaldiscriminatie. Extra aandacht is er voor het Fries in het onderwijs. Alle scholen in het Friese taalgebied moeten in 2030 voldoen aan de kerndoelen van het Fries. De inspectie gaat toezicht houden op de kwaliteit van het vak Fries.

Ieder jaar wordt er ook 220.000 euro vrijgemaakt voor de leerstoel Fries bij de Rijksuniversiteit Groningen. Het Rijk en de provincie betalen ieder de helft van dat bedrag. In de nieuwe bestuursafspraak Fries zijn adviezen van adviesorgaan Dingtiid overgenomen, zoals de komst van de taalschipper.

Foto: Omrop Fryslân, Jeroen Boersma

Met de bestuursafspraken ligt er een zeer goede basis.

Gedeputeerde Sietske Poepjes

Gedeputeerde Sietske Poepjes: "Ik ben er zeer blij mee dat wij deze belangrijke afspraken over de Friese taal en cultuur hebben gemaakt voor de komende vijf jaar. Het is een bestuursafspraak tussen het Rijk en de provincie, maar het is met en voor de Friese gemeenschap tot stand gekomen. Wij gaan snel verder met het Fries. Met de bestuursafspraak ligt er een zeer goede basis."

Ollongren, Brok en Sietske Poepjes - Foto: Omrop Fryslân, Douwe Boersma

Situatie Fryske Akademy in kaart

In het bestuursakkoord hebben het Rijk en de provincie ook afgesproken dat Fryslân op korte termijn de situatie van de Fryske Akademy goed in kaart brengt. Het gaat daarbij om de financiële en bestuurlijke situatie, de organisatie van het wetenschappelijke instituut en de verbinding met de KNAW (Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen).

"Met de bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur ligt er nu een kans om met de betrokken partijen tot een gezonde en toekomstbestendige inrichting te komen voor de Fryske Akademy als wetenschappelijk instituut", stelt Poepjes.

Daarnaast zetten de provincie en het Rijk zich in voor de zichtbaarheid van het Fries. Die moet groter worden, zoals in de openbare ruimte, op bebording en ook bij kunst- en cultuurprojecten. De bestuursafspraak vormt de basis van het taalbeleid in de rechtspraak, media, zorg en cultuur.

Fries in noordoost-Fryslân

Een concrete invulling van de afspraken was er vrijdag meteen al. De gemeenten Dongeradeel, Ferwerderadiel, Kollumerland en Dantumadiel tekenen met elkaar een bestuurlijke overeenkomst met het Rijk en de provincie. Uitgangspunt is dat het gebruik van de Friese taal er na de gemeentelijke herindeling op 1 januari 2019 niet op achteruit gaat.

Deze Bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur is de vijfde in zijn soort, sinds de eerste bestuursafspraak in 1989 tot stand kwam. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geeft voor vijf jaar een extra jaarlijkse bijdrage van 150.000 euro voor de Wet gebruik Friese taal. Voor het Fries in het onderwijs geeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap eenmalig een bijdrage van 333.331 euro.

Trefwoorden: 
Friese Taal
(Advertentie)
(Advertentie)