Kippenvel en tranen door confronterend theaterstuk

25 sep 2018 - 21:32

De voorstelling 'Aan de Andere Kant', die vorige week in première is gegaan in de Molukse kerk in Appingedam, roept veel emoties op, ook bij Friese Molukkers. Het stuk, met acteurs Nynke Heeg en Roger Goudsmit in de hoofdrol, gaat over de komst van de Molukkers naar Nederland in de jaren vijftig.

Fryske Molukkers fertelle oer har reis nei Nederlân

Zo'n 13.000 Molukkers moesten na de Tweede Wereldoorlog naar Nederland toe omdat ze daar niet langer veilig waren. Als militairen van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) hadden ze gevochten tegen de eigen bevolking. Ook de families van Paulona da Lima en Jacob Matahelumual maakten in 1951 de reis naar Nederland. Zelf groeiden ze op in de barakken van Kamp Nuis in Groningen, dat in de Tweede Wereldoorlog nog werd gebruikt als werkkamp. Begin jaren zestig kwamen de families naast elkaar in Drachten te wonen.

Palona da Lima en Jacob Matahelumual - Foto: Omrop Fryslân

Teleurstelling en verdriet

"Als kinderen hebben wij daar in kamp Nuis een erg mooie tijd gehad. Wij konden er lekker spelen en voetballen", vertelt Matahelumual. Voor zijn ouders was het echter een heel andere tijd. Ze mochten in Nederland eerst niet werken en het leven in het kamp stond buiten de rest van de gemeenschap. Vlak voordat de KNIL-militairen naar Nederland kwamen, werd hen bovendien medegedeeld dat ze niet langer soldaat waren en het werd hen verboden het KNIL-uniform te dragen.

Bij de families Da Lima en Matahelumual werd er niet over gesproken, toch hebben ze het verdriet als kinderen wel gevoeld. "Onze ouders waren erg teleurgesteld, maar verder spraken ze er niet over", zegt Matahelumual. "Een aantal militairen hadden een afbeelding van Jezus aan de muur te hangen en een foto van koningin Wilhelmina ernaast." Hij heeft de tranen in de ogen. "En dat vind ik zo sneu voor die mensen."

Jacob Matahelumual en Palona da Lima - Foto: Omrop Fryslân

Koffer bij de deur

De Molukkers hadden veel respect voor de Nederlandse kroon, maar eenmaal aangekomen in Nederland, kon de regering de toezeggingen aan de Molukkers niet waarmaken. "Een aantal Molukkers had de koffer naast de deur te staan. Er werd gezegd dat ze na zes maanden wel terug konden en dat ze weer veilig konden wonen op de Molukken, maar dat gebeurde niet."

De koffer, as symboal foar de reis werom nei Ambon - Foto: Omrop Fryslân

Niet verwerkte emoties

De Friese actrice Nynke Heeg, die zelf Indische wortels heeft, vindt het belangrijk dat met dit stuk aandacht wordt geschonken aan het verhaal van de Molukse gemeenschap. "Mijn moeder is samen met mijn oma ook met de boot naar Nederland gekomen. Die geschiedenis is natuurlijk niet helemaal hetzelfde als die van de Molukkers, maar ik voel wel veel herkenning, dat is ook een stukje dat bij je hoort. Je draagt die geschiedenis ook bij je, dat zit nu eenmaal in je genen."

Rogier Goudsmit en Nynke Heeg spylje in Moluks echtpear - Foto: Omrop Fryslân

Daar praten de mensen niet over. Bij ons thuis ook niet.

Nynke Heeg

De voorstelling, waar ook veel Maleisisch in wordt gesproken, toont niet alleen verdriet, heimwee en wrok. Er is ook ruimte voor lachen en het publiek zingt met de mooie muziek mee. De voorstelling raakt. Heeg denkt dat dat komt omdat de Molukse gemeenschap niet veel over de eigen geschiedenis praat. "Er is zoveel niet verteld. Er is niet over gesproken. Bij ons thuis werd er eigenlijk ook niet over gesproken. Dat is met de Molukse gemeenschap ook zo. Er werd niet gepraat, maar de derde generatie heeft wel vragen. En er zijn veel niet verwerkte emoties."

Aanpassen

Ondanks het verdriet en de heimwee naar het vaderland, pakten de meeste Molukkers de draad weer op in Nederland. "Ook onze ouders spraken niet over die tijd", zegt Da Lima. "Maar ze hebben altijd gezegd: al zijn onze verwachtingen niet uitgekomen, we moeten er hier nu maar het beste van maken. Ons aanpassen, de taal leren en ons best doen." Zo staat Matahelumual er ook in. "Het verdriet van je ouders draag je bij je. Je moet de geschiedenis ook kennen, maar er niet in blijven hangen."

Molukse brulloft - Foto: Omrop Fryslân
(advertinsje)