Recensie: "Rockopera Tommy"

14 sep 2018 - 21:57

Leeuwarden-Fryslân is Culturele hoofdstad van Europa en dus zijn in onze provincie vele culturele evenementen te bezoeken. Toneel, theater, muziek, festivals en ga zo maar door. Daarom sturen wij onze omroepers naar verschillende voorstellingen als recensent.

Wie ben je?
Froukje Sijtsma

Wat is jouw functie bij Omrop Fryslân?
Redacteur en verslaggever bij Hea! en cultuur.

Wat heb je met cultuur?
Ik houd van locatietheater, vooral in de zomer met het seizoen van de iepenloftspullen. Ik vind het mooi als kunstenaars durven te experimenteren. Verder ga ik graag naar musea en houd ik van arthousefilms. Het hoeft niet allemaal mooi te zijn, een verhaal mag ook een negatief einde kennen en aanzetten tot nadenken.

Waar ben je naartoe geweest?
De première van Rockopera Tommy, in Park Heremastate in Joure.

Hoeveel sterren?
Drie. Mooi verhaal met veel potentie, toch komt dat jammer genoeg niet uit de verf.

Trije stjerren foar Rockopera Tommy - Foto: Richard Hooghiemstra

Onderweg in de auto naar Rockopera Tommy in Joure zit ik te tellen hoeveel voorstellingen ik het afgelopen culturele jaar eigenlijk heb bezocht. 'Sjen yn it Tjuster', 'Matthäus Passion in het Fries', 'Wereldburgers aan de Voorstreek', 'Conference of the Birds', 'Lost in the Greenhouse', 'Gabe Skroar', 'Oeds fan Fierwei', 'De Stormruiter'. En ik ben er vast nog een paar vergeten. Een fantastisch cultuurjaar met stuk voor stuk unieke voorstellingen en gelukkig is het jaar nog lang niet voorbij. Voorstellingen met professionals, anderen uitgevoerd door amateurs uit de gemeenschap. Hoe kritisch mag je eigenlijk zijn in Fryslân als je kijkt naar wat duizenden vrijwilligers dit jaar allemaal al voor elkaar hebben gekregen?

Park Heremastate

De verwachtingen in Joure zijn hoog deze avond. Na 25 jaar heeft het dorp eindelijk weer een eigen iepenloftspul, en dan ook nog eens op een fantastische locatie: Park Heremastate. Een mooie groene omgeving die ruim is opgezet en toch heel knus is. De première op donderdagavond is volledig uitverkocht, evenals de andere twee voorstellingen op vrijdag en zaterdag. Mensen willen er dan ook zeker van zijn dat ze een goed plekje hebben.

Een half uur voordat de 'poorten' open gaan, staan de mensen al netjes opgesteld in een lange rij. Het is geen straf. Met een biertje, kopje koffie of thee wordt er gezellig met elkaar gesproken. De Jousters naast ons in de rij weten het nog wel. Tommy was een film die in 1975 te zien was, gebaseerd op de rockopera Tommy, die de Britse rockband The Who in 1969 opvoerde. Zelf ben ik een kind van de jaren tachtig, dus voor mij geen herinneringen aan de tijd dat de rockopera Tommy werd opgevoerd. Ik stap er vanavond dan ook blanco en zonder sentiment aan voorbij gevlogen tijden in.

Theun Plantinga spilet Tommy - Foto: Richard Hooghiemstra

Tommy, hoor je mij, zie je mij?

Het verhaal van Tommy is een tragisch verhaal en tegelijk ook een succesverhaal. Tommy, gespeeld door Theun Plantinga, wordt geboren wanneer zijn vader (Wybo Smids) op militaire missie is. Zijn moeder (Lianne Zandstra), die niet weet of haar man nog leeft, krijgt een nieuwe vriend. Als de vader van Tommy uiteindelijk getraumatiseerd terugkomt naar huis, wordt hij woedend wanneer hij ziet dat zijn vrouw een nieuwe liefde heeft. Hij schiet de man dood en vertelt peuter Tommy, die alles heeft gezien, dwingend dat er niets is gebeurd. "Je hebt niets gezien, je hebt niets gehoord. Hoor je mij, Tommy! Je hebt niets gezien en niets gehoord."

Dat is het moment dat Tommy helemaal in zichzelf gekeerd raakt. Het jongetje praat niet meer en lijkt doof en blind. Nadat Tommy's vader wordt vrijgesproken van de moord, pakken vader en moeder samen de draad weer op. De jaren verstrijken en Tommy's vader weet niet hoe hij zijn zoon moet bereiken. Moeder laat allerlei psychologen en therapeuten op de jongen los. Wanneer Tommy ook nog wordt misbruikt door zijn oom, de broer van zijn vader, is de ellende voor Tommy compleet. Er komt wel een omkeer wanneer Tommy een ster blijkt te zijn in het spelen op de flipperkast. Iedereen vindt hem fantastisch en wil net als hem zijn. Tommy is een held!

Zware thematiek

Het tempo en de voorstelling wordt meteen in het begin goed ingezet, door meerdere jaren in een scene te vertellen. De muziek zorgt ervoor dat het verhaal niet snel verveelt. Een groot deel van het publiek kent waarschijnlijk het verhaal en de muziek van The Who wel, voor mij is het geen bekende materie. Toch wordt het verhaal door de liedteksten, die tekstschrijver Peter Sijbenga speciaal voor deze rockopera heeft vertaald naar gangbaar en zingbaar Fries, wel duidelijk.

De drie hoofdrolspelers zingen zuiver en de Sneker bigband Cue weet de sfeer goed neer te zetten. Al is de Friese zang niet altijd even gemakkelijk te volgen door de in verhouding te luide muziek. Toch slaagt deze Friese vertolking van de rockopera er in mijn optiek niet goed in om het publiek helemaal het verhaal in te zuigen. Zware thema's als oorlogstrauma's, moord en het psychisch en seksueel misbruiken van Tommy komen vluchtig voorbij, terwijl juist die elementen Tommy hebben gemaakt tot de jongen die hij is.

Je krijgt wel medelijden met Tommy, maar je wordt ook boos op de ouders van deze jongen. Hoe kan een moeder nu blij zijn dat haar zwager niet wordt vervolgd voor misbruik, als het om haar eigen kinderen gaat? En hoe kan ze het leven volhouden met een getraumatiseerde man en kind? Het toneelspel is goed, toch ontstaat er geen echte intimiteit met de hoofdrolspelers.

Tommy is kening Flipperkast - Foto: Richard Hooghiemstra

Flipperende kasten

Rockopera Tommy speelt zich af in een decor van flipperkasten. Aan weerszijden van het podium staan twee grote schermen opgesteld, waar afwisselend bewegend beeld op te zien is, dat de liedjes visueel steunt, evenals animaties van stuiterende ballen in de flipperkasten. Als kijker wordt het mij onduidelijk wat Tommy aan het eind zo populair maakt. Iedereen wil hem volgen, bij hem zijn en net als hem zijn.

Hoe kun je worden als Tommy? Aan Sanne, het meisje dat helemaal idolaat van hem is, maakt hij duidelijk dat zij al is wie ze is en wie ze gaat worden. Zo eindigt het stuk en Tommy en zijn vader en moeder zijn senang bij elkaar. Terwijl het publiek enthousiast overeind komt en een daverend applaus geeft, kom ik zelf toch tot de conclusie dat ik niet volledig geboeid ben door het verhaal.

Het was een mooie avond, met aansprekende muziek, acteurspel en goede zang. Toch had regisseur Rieneke de Haan de zware thema's beter mogen uitwerken en het publiek beter in het verhaal kunnen trekken door de personages steviger neer te zetten. En Park Heremastate is een prachtige locatie, waar hopelijk eerder dan 25 jaar weer een iepenloftspul gaat plaatsvinden.

(advertinsje)