Recensie: Altyd Seumer: een ode aan het prachtige landschap van Het Bildt

01 jul 2018 - 20:22

Leeuwarden-Fryslân is Culturele Hoofdstad van Europa en dus staat onze provincie in 2018 bol van de culturele evenementen. Toneel, theater, muziek, festivals en ga maar door, het kan niet op. Daarom sturen we onze omroppers naar verschillende voorstellingen als recensent.

Wie zijn jullie?

Wendy Kennedy en Jantine Weidenaar

Wat is jullie functie bij Omrop Fryslân?

Wendy: redacteur en verslaggever nieuws en cultuur

Jantine: online redacteur, co-host en verslaggever

Wat hebben jullie met cultuur?

Wendy: vooral een liefhebber van theater en muziek

Jantine: ik ben groot liefhebber van populaire cultuur en heb een zwak voor Shakespeare

Waar zijn jullie heen geweest?

Altyd Seumer, bij Swarte Haan

Hoeveel sterren?

Drie. Een zwaar stuk op een toplocatie.

Foto: Omrop Fryslân, Wendy Kennedy

Een grote groep mensen loopt over de zeedijk bij Zwarte Haan op deze prachtige zomeravond. Ze zijn onderweg naar een stuk land direct naast de zeedijk, voor het locatietheaterstuk Altyd Seumer. Het stuk van regisseuse Sjoeke-Marije Wallendal is een unieke combinatie van opera, grote landbouwmachines en natuurlijk de prachtige omgeving.

Altyd Seumer vertelt op opera-achtige wijze een alternatieve geschiedenis van de Biltkers en hun traditionele band met de aardappelen. Gebaseerd op het epos van Willem van Haren (in het stuk gespeeld door Jan de Vries) met elementen van de Franse film 'La cinquième saison'. De hoofdrolspelers vertellen voor het grootste deel op zingende wijze hun verhaal en motivatie. Toch gaat het hier niet om een musical.

Het is bijzonder om grote namen als Albert Bonnema en Marjolein Ley aan het werk te zien. Toch zullen de dissonante klanken en ritmisch ongewone maten niet voor iedereen fijn zijn om te horen. Het maakt het stuk ontoegankelijker.

Foto: Omrop Fryslân

Ondanks de sterke cast is de hoofdrol in het stuk voor Het Bildt. De regio is bekend vanwege haar uitgestrekte velden en vergezichten en het publiek zit hier middenin. Een stevige wind brengt de geur van de zee bij de mensen. Het wordt er ook niet warmer op. Mutsen, wanten en zelfs winterjassen komen tevoorschijn.

Ook de aardappel is onafscheidelijk verbonden met Het Bildt. In Altyd Seumer draait alles om de aardappel. Ze kunnen er geen genoeg van krijgen. Er moeten meer en meer aardappelen komen. Er wordt een weg aangelegd, zodat er nóg meer aardappelen kunnen worden verbouwd. En dan wordt het ook nog "altyd seumer", zodat het zaaien en oogsten tegelijk plaatsvindt en mensen alleen maar aan het werk zijn. Intussen vreten de koning en koningin erg veel aardappelen en groeien ze bijna dicht.

Het wordt later en later en het landschapsdecor wordt mooier en mooier. De lucht kleurt paars en rood. Grote landbouwmachines schemeren in de verte en komen dichterbij. Het lijkt net alsof ze dansen op de muziek van de lokale fanfare en brassband. Een imposante vertoning.

Foto: Omrop Fryslân

Het stuk gaat verder en mensen komen in opstand. Er moet weer een oogstfeest komen. Ze bekokstoven dit allemaal achter een houten muur. Het publiek hoort het wel, maar ziet het niet. Als ze het willen zien, moeten ze via hun mobiel naar Facebook, waar de scene wordt live wordt gestreamd. Dit werkt tijdens de voorstelling niet. Veel mensen zijn afgeleid, waardoor ze van alles missen. Dat is jammer.

Naast de weidsheid is ook taal een groot thema in Altyd Seumer. Behalve Theun Plantinga zingen en spreken alle acteurs in het Biltkers, wat als voordeel heeft dat het ook voor Friezen en Hollanders prima is te volgen. Zelfs enkele Duitsers hebben het pad naar het bouwland bij Zwarte Haan kunnen vinden. Het voelt bijna vreemd dat er zo'n groot spektakel van dergelijke kwaliteit wordt neergezet in een taal die slechts in een beperkte regio wordt gesproken. Maar dat is hier de kracht: lokaal toptheater.

Uiteindelijk is het een indrukwekkend stuk, wat niet voor iedereen geschikt zal zijn. De opera-achtige wijze zorgt ervoor dat de personages zowel letterlijk als figuurlijk ver van het publiek af staan. Er komt geen band of emotie bij kijken. En dat is uiteindelijk toch wel jammer, want dat had het stuk naar een nog hoger plan getild en had de lange speeltijd van dik twee uur wat korter kunnen laten voelen.

(advertinsje)