Recensie: Ontwakend Landschap: een expeditie in de Friese natuur

28 maaie 2018 - 12:02

Wie ben je?
Johanna Brinkman.

Wat is jouw functie bij Omrop Fryslân?
Ik ben verslaggever en bureauredacteur.

Wat vind je van cultuur?
Ik heb een achtergrond in culturele antropologie, waardoor ik het interessant vind om mensen en hun culturen te begrijpen en te kijken hoe ze elkaar beïnvloeden. Door daar open voor te staan, zie je veel meer.

Waar ben je geweest?
Ontwakend Landschap; een productie van Pier21, Kening fan 'e Greide en Slow Food Youth Network Fryslân. Locatie: Nationaal Park de Alde Feanen.

Hoeveel sterren?
Vier.

Foto: Omrop Fryslân, Johanna Brinkman

De schoonheid van het Friese landschap zie ik dagelijks om mij heen. In de auto op weg naar mijn werk passeer ik het Tjeukemeer en als ik bij mijn paard ben, sta ik met mijn laarzen middenin het Friese weiland. Maar besef ik het wel echt? Kijk ik wel goed? Zie ik wel dat Friese weidse landschap tijdens haar wisselende jaargetijden met al haar vogels en planten? Misschien ben ik er al teveel aan gewend geraakt en is de schoonheid van het Friese landschap een vanzelfsprekendheid geworden. Friesland is immers de mooiste provincie van het land, zo stellen velen al jaren. Door Lonely Planet inmiddels aangemerkt als een 'verborgen parel'. Iets wat de Friezen natuurlijk allang weten.

Maar er is een verschil tussen het landschap kennen, waarderen, ervan houden en het ook echt zien, ruiken, voelen en proeven. Ervaren hoe de Friese cultuur en natuur samensmelten. De expeditie Ontwakend Landschap biedt die ervaring door, zoals ze zelf zeggen, een 'ultieme beleving' van twaalf uren lang middenin de Friese natuur. Het landschapsavontuur begint in de avond en zorgt na een overnachting in een tent voor een bijzonder begin van de dag. Het is een cadeau van het landschap aan haar bewoners, maar laat daarnaast ook de kwetsbaarheid van het landschap zien.

Foto: Ontwakend Landschap

Een zwoele nacht

Het Nationaal Park de Alde Feanen is dit weekeinde de hoofdlocatie van het landelijke natuurfestival Fête de la Nature. Op het programma staat van vrijdag op zaterdag de expeditie Ontwakend Landschap. Dit onderdeel van Culturele Hoofdstad is vorig jaar al gestart, maar vindt nu voor het eerst plaats in 2018.

Vanaf activiteitenboerderij De Wartenster lopen we met een groepje van zo'n twintig mensen richting het Wartenster Wiid. Daar ligt een praam op ons te wachten, waarmee we naar het natuurgebied worden gevaren. Waar we eerst nog vrolijk zwaaien naar de mensen die langs het water in Warten genieten van een drankje of zitten te vissen, genieten we later van de rust in het steeds stiller wordende landschap.

De knusse praamvaart biedt een uitstekende mogelijkheid om alle deelnemers een beetje te leren kennen. Schipper Jacob vertelt intussen spookverhalen over de Lange Sleat. Als we in de buurt van de in de Tweede Wereldoorlog neergestorte Lancaster bommenwerper komen, varen we in alle rust zonder motor langs het monument dat daar staat ter nagedachtenis aan de omgekomen bemanning. De tocht kan mij niet lang genoeg duren, maar op een zeker moment meren we aan en verlaten we de praam om het avontuur lopend voort te zetten.

Foto: Ontwakend Landschap

Onder het genot van het mooie landschap en het geluid van kwakende kikkers lopen we in eigen tempo achter elkaar aan richting ons kampement. Het is momenteel broedseizoen, waardoor de natuur niet teveel gestoord moet worden met onze aanwezigheid. Er is daarom gekozen om de nacht op een natuurcamping door te brengen, in plaats van middenin de natuur een tentje op te zetten. Als we aankomen heeft de zon plaatsgemaakt voor een net-niet-volle maan. Iedereen kiest een tentje uit, dat voorzien is van een luchtbed, kussen en fleecedekentje en neemt nog een lokaal drankje voor het slapen gaan. Tegen middernacht gaat dan echt het avontuur beginnen. Het is heerlijk om tijdens de geluiden van de nacht in slaap te vallen. Een zwoele mei-nacht, waar om half vijf op een bijzondere manier een einde aan komt...

Foto: Ontwakend Landschap

Magische zonsopgang

Saxofoonklanken verdringen het vogelgezang. Langzaam loopt de muzikant spelend op zijn saxofoon langs alle tentjes op het grasveld. Eén voor één worden de tentdoeken opengeritst en steken slaperige hoofden naar buiten. In een korte tijd pakken we onze spullen, smeren we ons in tegen de muggen en nemen we een krentenbol. Om de zonsopgang niet te missen moeten we om 5 uur weer op pad. De ochtend geeft weer een hele andere sfeer aan het landschap. De geuren en geluiden zijn anders dan die van de nacht ervoor.

Artistiek leider Marcia de Graaff loopt samen met een gids van het Fryske Gea voorop en leidt ons door het landschap. Nog voor we op de plek komen waar we de zonsopgang het beste kunnen zien, lopen we tegen een bijzondere verrassing aan waar iedereen geboeid naar zit te kijken. Wat deze verrassing inhoudt, moet een ieder maar zelf ervaren door mee te doen aan de expeditie. Het is zonde om dit te beschrijven, zonder de sfeer en het gevoel van dat moment te ervaren.

De zonsopgang is magisch. Gek ook wel, gezien de zon elke dag opkomt en weer ondergaat. Maar het gaat om het moment, hier en nu. We nemen de tijd om in alle rust naar de zonsopgang te kijken. Even nergens anders aan denken, dan te midden van de natuur dit te aanschouwen. Iets waar we anders geen tijd voor hebben of omdat het ook een vanzelfsprekendheid geworden is.

Foto: Ontwakend Landschap

Voordat we de Alde Feanen gaan verlaten heeft de gids nog een laatste verrassing voor ons. We meren aan bij een stukje natuurgebied waar we onder begeleiding en met hoge uitzondering een kijkje mogen nemen. Normaal gesproken is dit gebied niet toegankelijk voor mensen. En maar goed ook. We zien twee reeën boven het riet uitsteken. Dit is hun leefomgeving, waar ze nog ongestoord hun gang kunnen gaan. En dat geldt niet alleen voor hen, maar ook voor de bloemen en planten die er vrij kunnen groeien en bloeien. Het maakt ons allen meer dan duidelijk dat we niet alleen dit stukje natuur in haar waarde moeten laten, maar eigenlijk met alles om ons heen beter rekening moeten houden.

Ontwakend Landschap geeft ons inderdaad die cadeautjes uit de natuur, maar vraagt erom dit te behouden én er zuinig op te zijn. Ook in Fryslân, waar alles al zo mooi is. Waar zoveel pareltjes nog niet ontdekt zijn door de grote massa, maar waar de natuur wel degelijk onder druk staat. Ook ons mooie Fryslân is niet vrij van landschaps-en horizonvervuiling. Het gaat hier slechter dan ooit met de weidevogels. Maar het is zeker nog niet te laat om er iets aan te doen. En dat begint door echt naar het Friese landschap te kijken.

Foto: Omrop Fryslân, Johanna Brinkman

Eigen ervaring

Ik heb een geweldige ervaring gehad en kan het iedereen aanraden. Je hoeft geen doorgewinterde kampeerder te zijn of heel veel van de natuur af te weten. Laat je verwonderen en wees vooral even stil. In een groepssamenstelling heb je al gauw het gevoel te moeten praten. Ik wil de tip meegeven om dat juist niet te doen. In rust geniet je meer en voorkom je om te snel aan dingen voorbij te gaan. Hecht waarde aan de afspraak om vanaf 23 uur tot zonsopgang stil te zijn.

Misschien is het niet verkeerd om naast de zonsopgang nog een paar momenten te creëren waarbij de deelnemers op een plek stil kunnen staan en alleen maar kijken en luisteren. Er zijn veel muggen in het gebied, maar met de juiste voorzorgsmaatregelen heb je hier geen last van en horen insecten natuurlijk ook bij de landschapsbeleving. De gehele expeditie is goed verzorgd. Van de tentjes, tot het smaakvolle lokale streekontbijt, tot de plezierige leiding en vakkundige informatievoorziening. Kortom; een waardevolle ervaring, ook voor Friezen die wel vaker in de Alde Feanen geweest zijn.

Meer informatie over Ontwakend Landschap is te vinden op www.pier21.nl

(advertinsje)