Oorlogsverhalen: Jan Vellinga uit Franeker

02 maaie 2018 - 15:35
  • Oarlochsferhalen: Jan Vellinga fan Frjentsjer
  • Oer de syktocht yn de argiven
  • It ferhaal fan Jan Vellinga

Verhalen van mensen die de Tweede Wereldoorlog meemaakten, zijn er steeds minder. Toch zijn ze er nog. Tegenwoordig zijn het vaak jeugdherinneringen van mensen die als kind of jongere de oorlog meemaakten. Ze zijn nu in de tachtig of negentig jaar en hebben herinneringen van meer dan zeventig jaar geleden. Als ze erover praten, is het echter alsof het gisteren was.

Reinskje Vellinga (93 jaar) vertelt over haar broer Jan Vellinga uit Franeker. Het verhaal kwam aan het licht nadat het Nationaal Comité 4 en 5 mei in de archieven was gedoken.

Jan Vellinga was een jongeman van 22. Hij woonde bij z'n ouders in Franeker. Hij was een van de negen kinderen. Vader Oepke Vellinga kapte op een dag een boom langs de weg om als brandhout te gebruiken en werd daarvoor opgepakt. Later werd de vader teruggebracht omdat de Duitsers hem te oud vonden. Jan moest in plaats van z'n vader naar de gevangenis. Vanuit Leeuwarden werd Jan op transport naar Duitsland gezet. Hij kwam terecht in kamp Brockzetel. Daar werd hij tewerkgesteld. Jan en een vriend probeerden op 2 april 1945 te ontsnappen. De vriend van Jan werd echter opgepakt, Jan niet. Toch besloot hij om ook terug te gaan. Bij het binnensluipen kwam hij vast te zitten in het prikkeldraad. Hij werd teruggebracht naar zijn barak. Later werd hij er weer uitgehaald en moest hij voor de Duitse adjudant voordoen hoe hij ontsnapt was. Op het moment dat hij in het prikkeldraad hing, schoot de adjudant hem met drie schoten door zijn hoofd dood. Als waarschuwing lieten ze de dode Jan dagenlang in het prikkeldraad hangen.

Oorlog is er altijd

De familie wist niets over Jan. Niet eerder dan na de oorlog kreeg de zus van Jan via anderen op de Breedeplaats in Franeker te horen dat Jan was doodgeschoten. Jan was door zijn kampvrienden begraven. Na de oorlog is het lichaam teruggebracht naar Franeker en heeft Jan op 11 juli 1951 daar zijn laatste rustplaats gekregen op de Algemene Begraafplaats.

Voor de zus van Jan is het nog steeds als de dag van gisteren. Als ze het verhaal vertelt, raakt ze steeds opnieuw aangedaan. De oorlog is er altijd, iedere dag, zegt ze.

Vrijdagavond wordt Jan Vellinga uitgebreid herdacht bij de herdenking in de Martinikerk in Franeker.

(advertinsje)