Online archief HCL gaat voor een groot deel offline

01 maaie 2018 - 19:18
  • Ferslachjouwer Hayo Bootsma

Een groot gedeelte van het online archief van het Historisch Centrum Leeuwarden, het HCL, gaat op zwart. Het gaat om foto's uit de beeldbank van na 1900. Het streekarchief Noardeast Fryslân doet hetzelfde. Reden is een verloren rechtszaak over auteursrechten van Erfgoed Leiden. Dat archief moet 12.500 euro proceskosten betalen aan nabestaanden van de maker van foto's die staan op ansichtkaarten. Bovendien moet er 75 euro per foto worden betaald. Het gaat om 25 foto's. Het was niet bekend wie de foto's op de ansichtkaarten had gemaakt. 

Veel archieven en historische verenigingen hebben hetzelfde soort kaarten en andere foto's online. Instellingen as het HCL doen hun best om uit te vinden wie de maker is. Er worden dan afspraken gemaakt over publicatie. Bij oude kaarten of foto's is dat vaak niet te doen, maar zijn de foto's wel van waarde voor het cultureel erfgoed.

Hoger beroep

Erfgoed Leiden is inmiddels in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak. Het HCL in Leeuwarden gaat daar in mee. Het archief in Leeuwarden heeft ook ansichtkaarten online staan en heeft ook een claim van de nabestaanden gekregen. Rienk Jonker van het HCL zegt dat ze in het verleden de uitgevers drie keer aan heeft geschreven met vragen over auteursrechten. Ze kregen echter geen antwoord.

Tresoar

Historisch centrum Tresoar volgt de rechtszaak op de voet. Ze zijn nog niet van plan om het beeldarchief op zwart te zetten. Annemieke Nijdam: ''Bij onze foto's staan vrij goed aangegeven wat de mogelijkheden zijn. Wij zien voorlopig nog geen problemen.'' Toch maken zij zich ook zorgen over een negatieve uitspraak. ''Het zou betekenen dat mensen alleen hier bij ons in de zaal onder bepaalde voorwaarden het beeldarchief mogen bekijken. Je moet je afvragen of dat wenselijk is'', zegt Nijdam.

Zij en Jonker pleiten voor een aanpassing van de auteurswet. Zo zou er precies als in de Verenigde Staten een uitzondering moeten komen voor auto's met historische waarde. ''Dat is ook goed voor de maker. Anders ziet niemand die foto en dat is ook jammer'', zo zegt Rienk Jonker.

Ook voor particulieren

Marieke Nijdam waarschuwt dat niet alleen de archieven last hebben van deze uitspraak van de rechter. ''Particulieren die dit soort kaarten online hebben staan, zitten met hetzelfde probleem. Historische verenigingen idem. Kijk eens rond op Facebook. Ook zij zullen een claim krijgen.'' Het is nog niet duidelijk wanneer het hoger beroep begint. Tot er een uitspraak is, blijft het archief van het HCL in ieder geval op zwart.

(advertinsje)