Jan Koster: ''Omrop Fryslân zit in mijn hart''

19 apr 2018 - 16:09

Jan Koster neemt op 1 mei - na een dienstverband van acht jaar - afscheid als directeur van Omrop Fryslân. Tijd om stil te staan bij dat moment, terug te kijken op wat is geweest en vooruit te kijken naar de toekomst. Thea van der Schaaf interviewde Koster voor Each & Ear, het verenigingsblad van de Freonen fan Omrop Fryslân.

Eventjes terug naar tien jaar geleden, want toen viel Jans oog eigenlijk al op de Omrop:

''Op een dag zat ik op een terras in Leeuwarden aan een biertje met Wio Joustra, toentertijd hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant. We hadden het over de vacature voor de functie van directeur bij Omrop Fryslân. Ik had wel willen solliciteren, maar zat op dat moment bij een bedrijf in Groningen waar ik gezegd had nog vijf jaar te blijven. In die tijd is Roel Cazemier directeur geworden. Die is na anderhalf jaar weer gestopt, en het toeval wilde dat ik weer op het terras zat, en weer met Wio Joustra, toen ik dat hoorde. Toen heb ik thuis gezegd: ''En nu moeten wij die vacature in de gaten houden, want nu ga ik er voor 100% voor. Het leek mij geweldig, een prachtig slot van mijn werkzame leven.''

Jan gaat verder: ''De Omrop is meer dan gewoon een baan. Het zit echt in je hart. En ik vind dat wij een functie hebben in het behouden van onze taal. We zijn natuurlijk geen taalinstituut of cultuurinstelling, maar wel een van de allerbelangrijkste cultuurdragers van Fryslân. Wij hebben de taak om onze taal en cultuur overeind te houden. Het is misschien niet een wettelijke, maar wel een morele taak. Het is ook ons bestaansrecht. We zijn wat apart in vergelijking met het andere deel van Nederland, maar wel leuk apart. Wij zijn onszelf en dat is net wat anders dan de rest.''

Hoe kijk je terug op jouw tijd bij de Omrop?

''Natuurlijk kijk je naar hoogte- en dieptepunten. Toen ik hier kwam, was de organisatie financieel niet gezond, draaide die structureel verlies, en waren er ook geen plannen om dat om te buigen. Nu is de Omrop weer een financieel gezonde organisatie. Daar waren een paar reorganisaties met bezuinigingen voor nodig, maar het is relatief zonder grote gevolgen opgelost. Ik ben er trots op dat ik daar mijn steentje aan bij heb kunnen dragen.

De politieke discussie is er ook een. Ik ben bijna vier jaar aan het lobbyen geweest in Den Haag, om eruit te halen wat erin zat. Ik ben heel blij met het resultaat. We zijn nog altijd een zelfstandige omroep, we gaan over ons eigen beleid, met ons eigen geld. Bovendien zijn in een bestuursakkoord tussen provincie en Rijk allerlei zaken formeel vastgelegd. Het geldt voor de Fryslân DOK-documentaires en schooltelevisie, 1,8 miljoen euro bij elkaar, dat staat nu vast in het akkoord, daar heeft de Omrop recht op. Dat was niet zo, daar moesten we ieder jaar weer over onderhandelen. Die onzekerheid is nu weg. Wat ook vaststaat is dat Omrop Fryslân niet kan fuseren met andere omroepen. Het is eigenlijk allemaal terug te brengen naar een goede reden: onze Friese taal.

Een ding weet ik zeker: politiek gezien was er niet meer haalbaar dan dat we hebben gedaan. Daarin heb ik met mijn hele ziel en zaligheid geprobeerd het goede te doen, en daar ben ik wel trots op, als je ziet wat er is uitgekomen.

De Freonen hebben ons altijd geweldig gesteund, en dat heb ik persoonlijk zeer gewaardeerd in die strijd om de zelfstandigheid van de Omrop. Ze zijn mee geweest naar Den Haag, hebben petities geschreven. Niet dat zij het nu voor elkaar konden krijgen, maar in dat totale plaatje van lobby zijn de Freonen zeer belangrijk geweest. Het heeft mij persoonlijk goed gedaan dat je weet dat je er niet alleen voor staat. Andries en vele anderen hebben er veel tijd en energie in gestoken, en ze waren overal bij. Dan kun je denken 'wat doet het er toe', maar ze hadden het er wél over in de Kamer. 'Jullie waren er weer' zeiden ze dan als ik later in gesprek met de Kamerleden was. We waren ook de enigen die er altijd waren, en zoiets wordt absoluut opgemerkt. Politici zijn uiteindelijk ook maar gewoon mensen.''

Wat had je graag willen bereiken wat niet is gelukt?

''Ik vind het jammer dat het opzetten van het Fries Media Centrum niet is gelukt. De samenwerking tussen Omrop Fryslân, Leeuwarder Courant en Friesch Dagblad komt niet goed van de grond. Dat heeft ook met wetgeving te maken, en met de samenwerking van private bedrijven met publieke bedrijven, dus het is niet alleen maar onwil, maar jammer vind ik het wel. Alles wordt online. Kranten, radio en televisie kruipen steeds meer naar elkaar toe. Het moet straks niet zo zijn dat we te klein worden om er journalistiek nog echt toe te doen.

Het idee achter het Fries Media Centrum was om de eerste laag nieuwsvoorziening - dus een brand, een auto in de sloot; dat wat iedereen wil weten, maar niet heel ingewikkeld nieuws is - om dat nieuws in samenwerking te maken op een online nieuwsvoorziening. Ieder houdt daarnaast zijn eigen kleur, en ruimte voor eigen achtergrondverhalen en verdiepingslagen. De reacties op dat idee waren erg uiteenlopend, maar ik geloof er nog altijd in. De provincie heeft het wel gesteund, er zijn wel 'pilots' geweest, maar het is niet gelukt.''

Wat ga je het meeste missen aan de Omrop?

''We hebben een functie. Daar ben ik onderdeel van geweest, en dat ben ik straks niet meer. Wat ik ook ga missen is het contact met de mensen, zowel binnen als buiten de organisatie. En de dynamiek van het bedrijf. De eerste maanden dat ik hier werkte, was het net een snoepjeswinkel voor mij. Er wordt hier zoveel moois gemaakt, elke dag weer en met heel veel passie. Ik heb veel verschillende banen gehad in mijn leven, maar dit is het meest gepassioneerde bedrijf waar ik heb gewerkt.''

Hoe kwam je tot het besluit om op te houden?

''Met de kerstdagen van 2016 begon ik er voor het eerst thuis over. Afgelopen jaar in de zomer heb ik besloten definitief afscheid te nemen van Omrop Fryslân. Het is een combinatie van dingen. Ik word 64, en ik ga nu nog met relatief veel plezier naar het werk. Ik wil het niet zover laten komen dat ik ga denken: 'Hoe lang moet ik nog?'. Daarnaast is er aan de politieke besluitvorming een einde gekomen. Dat voelt als een natuurlijk monument om het stokje over te dragen.''

Hoe leef je toe naar 1 mei?

''Het is nog zo dat ik er tegenop zie. Ik merk dat ik er wel aan toe ben. Ik geloof niet dat ik in een zwart gat ga vallen, ik houd nog wel wat bestuursfuncties aan, en ik heb natuurlijk tijd om mijn hobby's weer op te pakken. Klaske, mijn vrouw, heeft al gezegd 'je moet snel weer lid worden van de schaakclub' en het kan zomaar zo zijn dat ik mij weer aanmeld. Schaken verleer je niet. Hardlopen doe ik ook, maar te onregelmatig, dus daar wil ik straks ook werk van maken. En het lijkt mij heerlijk om de wekker niet te hoeven zetten en wat langer in ons huisje op Ameland te blijven als het mooi weer is. Het stukje vrijheid.''

Wat wil je de Omrop en een nieuwe directie meegeven voor de toekomst?

''Wat ik wil meegeven is: probeer een goede balans te vinden tussen vernieuwing aan de ene kant, en koesteren wat de roots zijn. De uitspraak 'vroeger was alles beter', is natuurlijk flauwekul. Het was vroeger helemaal niet beter, maar je moet niet vergeten waar je vandaan komt. Blijf dicht bij wat wij zijn als Friezen, maar zoek ook de vernieuwing. Je moet vernieuwen; anders doe je er niet meer toe. Blijf bij, wees erbij, investeer erin. Zodat we over tien jaar nog steeds kunnen zeggen 'we staan in die top 3 van Nederland, en de Friezen houden nog altijd van de Omrop.''

Trefwoorden: 
Jan Koster Omrop Fryslân
(advertinsje)