Recensie: "De koralen komen als een golf van geluid"

26 mrt 2018 - 11:37

Leeuwarden-Fryslân is Culturele Hoofdstad van Europa en dus zijn er in de provincie in 2018 veel culturele evenementen. Toneel, theater, muziek, festivals en dergelijke. Het houdt maar niet op. Daarom sturen we onze verslaggevers naar verschillende voorstellingen als recensent.

Wie ben je?
Klazina Hofstee

Wat doe je bij de Omrop?
Ik maak reportages voor verschillende programma's zoals Tsjek, Hea! en Finster op Fryslân

Wat heb je met cultuur?
Cultuur geeft 'fleur en kleur' aan het leven

Waar ben je naartoe geweest?
De Friese Matthäus Passion van het NNO, in de Grote Kerk in Harlingen

Hoeveel sterren?
Vier

"De Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach kan deze dagen voor Pasen in het Fries worden beleefd. Het is een project van Lân fan taal. Het NNO laat tot en met Goede Vrijdag op verschillende plaatsen in Fryslân de Friese vertaling van Peter Sijbenga horen. 

Ik ben een Matthäus-liefhebber, niet zozeer een echte kenner. Voor mij draait de Matthäus om emotie, het is het lijdensverhaal van Jezus, maar het gaat ook over het lijden van de mens. Bij een mooie uitvoering gaat dat lijden door je lichaam. Je voelt de wanhoop, het verdriet, de onmacht. Het verhaal van Bach wordt traditioneel in het Duits verteld, nu dus in het Fries.

Nu wil het toeval dat de eerste uitvoering van een Matthäus waar ik ooit ben geweest, ook een Friese Matthäus was. Zo'n tien jaar geleden in de RK-kerk in Heerenveen, met de vertaling van Eppie Dam. Ik moest het nog wat leren, het luisteren naar de Matthäus, ik vond die eerste keer prachtig, maar ook een hele lange zit (een uitvoering duurt zo'n drie uur). Eppie Dam maakte meer een vrije interpretatie van de tekst, naar het voorbeeld van Jan Rot, die de Nederlandse vertaling had gemaakt. Terwijl Peter Sijbenga zo dicht mogelijk bij de originele tekst blijft. Het is voor mij te lang geleden om een vergelijking te maken. En helaas heb ik de tekst van Eppie Dam niet meer. Pas later begon ik de tekstboekjes te bewaren, en nu haal ik die boekjes één keer per jaar uit de la.

Door de jaren heen ben ik regelmatig bij de Matthäus in Bolsward geweest, onder leiding van dirigent Pauli Yap. Met één keer een uitje naar Naarden, het "heiligdom" van de Matthäus in Nederland. Helaas zaten we daar een verkeerde plek, helemaal achterin, naast de wc's. Gestoord worden door mensen die tussendoor even naar de wc willen, daarvan krijg je niet dat "Matthäusgevoel".

Voor mij geldt: hoe vaker ik naar de Matthäus ga, hoe mooier ik het vind. Zat ik eerst af en toe nog wel te zuchten en te draaien in de kerkbanken, nu moet ik altijd drie keer slikken als het einde dichtbij komt. Is het nu alweer voorbij?

En nu dit jaar dus de Friese Matthäus van het NNO in de Grote Kerk in Harlingen.

Het Noord Nederlands ConcertKoor neemt je aan het begin van het stuk, samen met het Martini Jongenskoor Sneek, mee naar de laatste dagen van het leven van Jezus.

Het Fries leent zich goed voor het lijdensverhaal. En de vertaling van Sijbenga knalt er in: "Bin bliksem en tonger ferdwûn yn de wolken? Skuor iepen dyn fjurrige ôfgrûn, o hel!"

De evangelist neemt je mee door het verhaal. Door ziekte van zijn voorganger kreeg Peter Gijsbertsen pas een week geleden de Friese tekst voor het eerst onder ogen. Dat hij dan zo'n goede vertolking neerzet, is een prestatie van formaat. Ik had nog wel een uur langer naar zijn stem willen luisteren.

Alle solisten zijn stuk voor stuk een cadeautje. Wat een prachtige stemmen. Het NNO heeft gekozen voor internationaal beroemde solisten om de rollen van bijvoorbeeld Jezus, Judas en Petrus te vertolken. Ze moesten zich de Friese tekst eigen maken. Wat knap.

Dirigent Reinhard Goebel heeft de vaart er goed in. Hij leidt het NNO in een hoog tempo door het stuk en trekt je aan de haren de muziek in. Je kunt als luisteraar geen kant op, tijd om naar adem te happen is er niet. De koralen van het koor komen als een golf van geluid en lijden op je af. Kippenvel.

Maar bij de beroemde aria's zoals Erbamje Jo (Erbarme dich) of As myn gûlen dan omdôch is (Können Tränen meiner Wangen) had het tempo van mij wel een beetje lager mogen liggen, om die tranen de ruimte te geven om te vallen en het verdriet echt te voelen.

Na het prachtige slotkoor "Wy sitte yn triennen fersonken" en drie keer slikken was het alweer voorbij. Al met al vond ik het een indrukwekkende Matthäus-vertolking en een aanwinst voor de Friese taal en muziek."

(advertinsje)