VIDEO: In actie om Fries Roodbont vee te redden

Foto: Omrop Fryslân, Simone Scheffer
Foto: Omrop Fryslân, Simone Scheffer
Readbûnt Frysk keal yn it lân by Bakkefean

Een stukje levend cultureel erfgoed van Fryslân dreigt uit te sterven door de nieuwe fosfaatregels. De Friese Roodbonte koeien lopen al sinds de middeleeuwen in de Friese weilanden, maar nu zijn er nog maar 400 in Nederland. De Stichting Roodbont Fries Vee maakt zich grote zorgen.

"In anderhalf jaar tijd zijn er zo'n tweehonderd Friese roodbonte koeien naar de slacht gebracht, door de nieuwe fosfaatwet. Dat is één derde van het totaal. Een vrijstelling op deze regeling zou de oplossing zijn, maar wij zien dat niet als haalbaar", zegt voorzitter Durk Durksz.

Naar de slacht

Siebe Reitsma is boer in Allingawier en heeft 15 Friese roodbonte koeien naar de slacht moeten brengen door de fosfaatregeling. De regeling houdt in dat boeren niet teveel koeien mogen hebben, om zo de fosfaatuitstoot te beperken. Er is een peildatum van 2 juli 2015 aan gekoppeld. De boer mag niet meer koeien hebben dan het aantal dat hij op die datum had. Alles wat daar overheen komt, moet weg. Reitsma: "Ik heb de Friese roodbonte koeien overgenomen van mijn vader, maar heb zelf ook nog zwartbonte Holstein koeien. Toen de nieuwe regels voor de forsfaatuitstoot ingingen moest ik de keuze maken om een paar Friese roodbonte koeien weg te doen." Reitsma vindt het wel verbazingwekkend dat hij deze keuze moest maken. "Er zijn allemaal acties voor uitstervende dieren, zoals wilde olifanten in Afrika, maar er wordt niet genoeg gedaan om dieren die hier in Nederland leven te redden."

Uitzondering

Voordat de nieuwe fosfaatregeling in gang werd gezet, was er een regeling voor Friese roodbonte koeien. Durksz: "Het jongvee, koeien tot twee jaar oud, dat na 1 oktober 2016 werd geboren, hoefde niet meegerekend te worden met de andere koeien van de boer. Op deze wijze werd de boer gestimuleerd om het uitstervende ras te behouden, ook al brengt het minder op dan de zwartbonte koeien." Reitsma vindt het jammer dat er zo met de koeien wordt omgegaan. "Het is een stukje geschiedenis waar onze voorouders mee hebben geboerd. Daar moeten wij goed mee omgaan. Maar het was een economische keuze: de Friese roodbonte koeien geven minder melk dan de andere koeien."

Minder melk

Naar schatting geeft een Friese roodbonte koe ongeveer 7000 liter melk per jaar, terwijl een Holstein zwartbonte koe 2000 liter meer geeft. Met een melkprijs van 40 cent per liter kan dit verschil oplopen tot €800,- per jaar. Maar dit zou volgens Reitsma geen reden moeten zijn om geen Friese roodbonte koeien te hebben. "De melkproductie is belangrijk om rond te komen, maar moet niet de enige reden zijn om koeien te houden. Het moet geen 'wegwerpkoe' worden." Ook Durksz vindt dat een Friese roodbonte koe veel voordelen heeft: "ze geven goede kwaliteit melk en hebben goed vlees. Beter dan dat van een zwartbonte koe."

Uitstervend ras

De Friese roodbonte koe kent een lange geschiedenis. In de Middeleeuwen had de koe de overhand in Noord-Nederland, maar door de veepest in 1750 stierf zo'n driekwart van het ras uit. De roodbonte koeien werden vervangen door zwartbonte koeien uit Denemarken en Duitsland. De melkproductie van deze koeien lag veel hoger dan bij de roodbonte koeien en daarom bleef nog maar een klein gedeelte van de boeren fokken met Friese roodbonte koeien.

In 40 jaar tijd ging het aantal van 2500 naar nog maar zeventien roodbonte koeien in 1993. De Stichting Roodbont Fries Vee is toen opgericht om het ras van uitsterven te redden. Er werd een fokprogramma opgezet in samenwerking met boeren. Het sperma van de stieren komt in een genbank. De stichting doet er, net als nu, alles aan om de Friese roodbonte koeien te redden van een ondergang.

Toekomst

Volgens Durksz is het niet haalbaar dat Friese roodbonte koeien een vrijstelling krijgen voor de forsfaatregeling, maar hij heeft wel een ander idee. "Boeren moeten eigenlijk een premie krijgen als ze Friese roodbonte koeien houden. Er bestaan al Europese regels over. We zijn hier als Stichting mee bezig."

Oproep

En hoe kunnen wij, als Friezen, ervoor zorgen dat de Friese roodbont koeien wel blijven bestaan? Omrop Fryslân doet een oproep aan creatievelingen om zich te melden. Bedenk een plan om de koeien meer in beeld te krijgen. Denk daarbij aan een theaterstuk, een serie documentaires of bijvoorbeeld een speciaal vleesmerk. Heeft u een idee om deze koeien te redden? Mail dan naar fryslanhjoed@omropfryslan.nl. Samen met u, reclameman Wytze Visser en de Stichting Behoud Roodbont Friese Vee gaan we met de beste ideeën aan de slag om de Friese roodbonte koeien te redden.

Fryslân Hjoed

Donderdag 8 maart is een reportage te zien over Siebe Reitsma in Fryslân Hjoed. Durk Durksz van Stichting Behoud Roodbont Friese Vee, vertelt over zijn strijd voor het bestaan van deze koeien. Jouke Gerbrandy heeft de gouden jaren van de roodbonte koeien meegemaakt, maar zijn zoon heeft er voor gekozen om de familietraditie niet door te zetten. Omdat wij graag een plan willen bedenken om de koeien in de picture te krijgen, hebben we aan reclameman Wytze Visser gevraagd om mee te denken over een campagne.

08 mrt 2018 - 17:00
(advertinsje)