Recensie: ''De roep om vrijheid''

11 feb 2018 - 20:17

Leeuwarden-Fryslân is Culturele Hoofdstad van Europa en dus staat onze provincie in 2018 bol van de culturele evenementen. Toneel, theater, muziek, festivals en ga zo maar door. Het kan niet op. Daarom sturen we onze omroppers naar verschillende voorstellingen als recensent.

Wie ben jij?
Hayo Bootsma

Wat doe je bij de Omrop?
Ik ben algemeen verslaggever en houd me bezig met LF2018

Wat heb je met cultuur?
Voor een goede voorstelling ben ik altijd wakker te maken

Waar ben je heen geweest?
De theatervoorstelling Holstmeer

Hoeveel sterren geef je deze voorstelling?
Omdat het 'gewone' mensen lukt je en plein public mee te nemen in hun soms verrotte leven: Vijf van de vijf.

"Daar kun je je jas afgeven, daar je persoonlijke spullen. Je telefoon, horloge, portemonnee en al het andere dat je in je zakken hebt, mag niet mee." We zijn nog niet eens binnen of we worden al meegenomen in het leven van de mensen die de hoofdrol spelen. Alles wordt je afgenomen. Het enige dat me naar binnen mag, is mijn kladblok en een pen. In verzamelplek Neushoorn, in het centrum van Leeuwarden, worden we meegenomen naar een afgesloten ruimte. Voordat je daar aan de koffie kunt, moet je eerst worden gefouilleerd en wordt er gekeken of je bent wie je bent. Het is ook logisch: de voorstelling wordt gespeeld door 'boeven' uit de PI Leeuwarden (Marwei) en de meisjes van Fier, de opvangplek voor slachtoffers van seksueel geweld of loverboys.

Na een muzikale ontvangst met koffie door studenten van D'drive van het Friesland College wordt de groep in tweeën opgesplitst en gaan we met de bus naar de Holstmeerweg in Leeuwarden. De straat waar Fier, de politie en de PI Leeuwarden zijn gehuisvest.

Ik ga eerst naar de meisjes van Fier. Die vangen ons op in het 'fierkwartier'. De plek waar ze doorgaans bij elkaar komen en waar onder andere een bibliotheek is. Nu zitten ze met z'n allen aan een grote tafel met een kleed. Ze vertellen over een meisje. Dat woont in een droomhuis. Met mooie auto's voor de deur en de beste keuken die je je maar kunt voorstellen. Maar ook met een plek waar ze zich kan verschuilen. En zo wordt de droom een nachtmerrie. Haar ouders hebben de hele tijd ruzie en gaan uit elkaar. Zo langzaam aan stapelen de problemen zich op en raakt ze verstrikt in een web vol problemen. Het is de rode draad in de verhalen van alle meisjes die meedoen. Opgegroeid met probleemouders, in situaties zitten met geweld en dan net de verkeerde vrienden hebben.

Foto: Udo Thijssen

Het zijn stuk voor stuk kwetsbare vrouwen. Een kwetsbaarheid die ze amper tonen. En net nu en hier, aan deze tafel midden tussen het publiek van buiten kan dat wél. Ze zingen, vertellen en schrijven hun verhaal. Ze stellen zich kwetsbaar op door letterlijk het publiek aan te raken met een veer. Wat ze normaal gesproken niet durven, doen ze nu: praten. Over wat zij hebben meegemaakt. Stoer gaan ze de confrontatie aan met zichzelf en nemen ze de bezoekers mee in een wereld die voor de meesten niet te beseffen is. De meisjes willen gezien en gerespecteerd worden. "Iedereen is mooi en ik wil dat jullie dat onthouden!" Met die boodschap worden we weggestuurd en gaan we richting PI Leeuwarden.

Daar wacht ons dezelfde route als de gedetineerden. Door de grote sluis rijdt de bus de gevangenis in. 260 mensen maken daar op dit moment deel uit van de gesloten gemeenschap. Tien van hen zitten in de sportzaal om te vertellen. Het contrast kan bijna niet groter zijn: van slachtoffer naar dader. Van alleen maar vrouwen naar alleen mannen. Aan de hand van een grote klok, die de uren voorbij laat vliegen, nemen de 'boeven', zoals ze zichzelf graag noemen, je mee in hun leven. Hoe ze opstaan en wat ze doen. De eerste vertelt over zijn visjes. Hoe hij ze verzorgt in zijn aquarium. De ander neemt je mee de zee op waar hij viste. En zo komen ze uit bij 'Rinus'. Een voetbaltalent dat al jong in de problemen kwam en het verkeerde pad koos. Aan de hand van zijn verhaal wordt duidelijk hoe het fout kan gaan. Dat de omstandigheden van groot belang zijn voor de keuzes die je maakt. 'Dat is geen excuus,' zeggen ze allemaal. Ze zitten niet voor niks in de Marwei. Ze laten ook zien hoe goed je het als bezoeker hebt. Dat je weer naar huis kunt, de kroeg in. Dat je dus vrij bent. Dat zijn zij niet: "Hier is geen frisse lucht, er zijn muren en mensen. Maar in m'n hoofd ben ik vrij."

Als je voorstelling voorbij is, begint een van de mannen te zingen. En zo zie je duidelijk het contrast tussen de beide werelden: de meisjes stonden na afloop achter een doek na te genieten van de prestatie die ze hadden neergezet. Deze mannen stappen op het publiek af en beginnen een praatje of zelfs te zingen.

Foto: Udo Thijssen

De laatste stop is bij het politiebureau. Hoofdstuk drie in theatervoorstelling Holstmeer: Weg! Hier nemen de acteurs Eelco Venema en Caroline Mgata het stokje over. Ze willen weg, maar durven niet. Het meisje en de man blijven hangen bij het zogenaamde bankje op de groenstrook langs de Holstmeerweg. Hij wil niet terug achter de tralies en zoekt goede vrienden. Zij zoekt kracht om overeind te blijven. Ze zetten de dilemma's waar ze mee zitten hard aan. Want wie kunnen ze vertrouwen? Neemt de gemeenschap hen op en kan die hen beschermen?

De meisjes van Fier leveren een topprestatie. Twee keer op een avond hun confronterende verhaal vertellen aan een groep mensen is zwaar. Ze staan er, en hoe. Sommige meisjes zingen vreselijk goed en het lukt hen de zaal te betoveren. Bij de boeven is het niet anders. Ook hier twee mannen die zo op een podium kunnen staan met hun zangtalent. Ze durven de confrontatie met het publiek ook aan te gaan: 'Hoe voelt dat nu, hier zitten, zo zonder bezittingen?'

De acteurs leveren goed werk. Door alle twijfels en angsten van de mannen en de meisjes goed aan te zetten, komt de boodschap nog harder binnen. Wat is vrijheid? is de vraag die blijft hangen. Voor ons buiten is het een gegeven. Voor de mensen in die beide gebouwen zit het in hun hoofd. Want de ene groep zit vast omdat ze veroordeeld zijn voor een misdaad en zo wordt hen de vrijheid ontnomen. Maar de andere groep, de meisjes, zijn hun vrijheid kwijt door alles wat ze hebben meegemaakt. Die boodschap van de makers komt goed over. Het is hen goed gelukt om deze wereld naar buiten te brengen. Eigenlijk zou iedereen deze voorstelling moeten zien. Om te weten wat er achter de muren speelt en te bedenken dat er een gemeenschap zit. Een groep die gezien wil worden.

Trefwoorden: 
Holstmeer LF2018 recensie
(advertinsje)