Friezen stuurden koeien naar Zeeland na Watersnoodramp

31 jan 2018 - 20:51
  • Geert van Tuinen praat yn Tresoar oer hoe't de Fryske helpaksjes op gong kamen
  • Geert van Tuinen (2)

Zeeland maakt zich op voor de herdenking van de Watersnoodramp die dit jaar 65 jaar geleden is. Donderdag is er een herdenking. In de nacht van 31 januari op 1 februari braken de dijken door, omdat het stormweer en springtij was. Zuid-Holland en West-Brabant werden ook getroffen. Bij de overstromingen kwamen 1836 mensen om het leven. De informatie over de omvang van de ramp kwam traag op gang, maar toen men eenmaal doorhad hoe ernstig de situatie was, begonnen er in Fryslân ook hulpacties van de grond te komen.

Koeien voor Zeeland

Het was de grootste ramp in Nederland sinds 1570, werd Geert van Tuinen van Omrop Fryslân verteld bij Tresoar in Leeuwarden. De krant kopte: Grotere spontaneïteit zag men zelden. ''Er kwamen bijzondere hulpacties tot stand',' vertelt directeur Bert Looper van Tresoar. ''Het mooiste waren de boeren uit de eerdere gemeente West-Dongeradeel. Zij stelden 35 koeien beschikbaar, 25 pinken, 13 schapen, 30.000 kilo hooi, 187.000 bieten, 7000 kilo kuilgras en 1400 kilo biks. Dat hadden ze in een paar dagen bij elkaar en dat is naar de collega's in Zeeland gebracht."

"Maar de bond van Friese kunstenaars kwam ook in actie", voegt Looper daaraan toe. "Zij leverden werk in dat verkocht kon worden, waarmee tentoonstellingen gemaakt konden worden en de entreegelden gingen dan naar Zeeland."

Opmerkelijk initiatief in Wurdum. De kinderen daar maakten van sneeuw een grote collectant waar de Wurdumers hun donaties heen konden brengen.

Radio-amateurs

De communicatie over de ramp was erg lastig. Radiozenders waren niet in de lucht en telefoonverkeer was ook lastig of niet mogelijk. ''Een oom van mij'', vertelt sociaal geograaf Meindert Schroor, ''kwam uit Harlingen en werkte toen bij de HTM, de Haagse Trammaatschappij. Hij was een fervent radio-amateur. Net zoals veel mensen die een amateurzender hadden, is hij naar Zeeland gegaan om mee te helpen, omdat de communicatie volledig op z'n rug lag.''

''Onze meester van de basisschool vertelde hoe het toen ging'', zegt Bert Looper. ''Eerst kwam er een berichtje dat er iets mis was. Daarna moesten ze de hele dag wachten op nieuws over de ramp in Zeeland. Onvoorstelbaar dat dat zo traag ging. Er gingen uren en uren overheen voordat de rest van Nederland doorhad wat er was gebeurd."

Collectieve angst

De impact van de ramp was heel groot. Ineens hadden ze in de gaten hoe groot de omvang van de ramp was. Het is de collectieve angst die wij hebben voor water. Dan wordt er een snaar geraakt waar iedereen een diepe angst bij voelt en denkt: ''Nu moeten wij iets doen.''

Water in Harlingen

''De grootste watersnoodramp die we in Fryslân hebben meegemaakt, was in 1776'', zegt Meindert Schoor, die zelf ook uit Harlingen komt. ''Toen stond het water tot in de binnenstad van Harlingen. Dat is nog goed te zien. In een paar gebouwen aan de Noorderhaven zijn stenen ingemetseld die aangeven hoe hoog het water stond.''

''Maar er waren meer watersnoodrampen. In 1825 werd het zuidwesten van Fryslân getroffen door overstromingen. En dan was er in 1570 de Allerheiligenvloed. Vier jaar later was het weer zover. En dan komt het verhaal van Caspar de Robles (de Stenen Man) in beeld, die mensen dwingt de dijken te onderhouden. Dat was altijd een groot probleem. In de 16e eeuw kwam het idee op dat dijkonderhoud betaald moest worden door de hele bevolking en dat gebeurde ook.''

''Harlingen stond er in 1953, 1954 en - als ik het me goed herinner - ook in 1956 niet goed voor'', vertelt Schroor verder. ''Voorheen lag de stad voor eb en vloed. Tegenwoordig trouwens ook, als de sluisdeuren openstaan. In 1825 hebben ze bij de Prinsenbrug en de brug van de Zuiderhaven keersluizen aangelegd ('sassen'). In de jaren '50 had het een paar keer weinig gescheeld. Ze waren bang dat de sluizen zouden doorbreken. Een van de maatregelen die in 1961 werd genomen, is de aanleg van de grotere keersluis tussen de boten en het treinstation.''

Trefwoorden: 
watersnoodramp
(advertinsje)